Orthodox-protestantisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Protestantisme

Titelpagina Statenvertaling

in Nederland

..Stromingen

Lutheranisme
Lutheranisme
Vrijzinnig-Protestantisme
Vrijzinnig protestantisme
Midden-orthodoxie
Protestantse Kerk in Nederland
Modern-Gereformeerd
Voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland
Orthodox Protestantisme
Calvinisme
Gereformeerd protestantisme
Orthodox-protestantisme
Orthodox Gereformeerd
Orthodox-gereformeerden
Bevindelijk Gereformeerden
Bevindelijk gereformeerden
Evangelisch
Evangelisch Christendom

Orthodox-protestantisme is een protestants-christelijke stroming, die de Bijbel beschouwt als het (onfeilbare) Woord van God met exclusieve, absolute en universele zeggingskracht inzake heil en onheil van mens en wereld.[1] Een tegenpool is vrijzinnig-protestantisme.

Traditioneel[bewerken]

Ontstaan van de verschillende stromingen in Nederland
Ontstaansgeschiedenis van kerken in Nederland
1rightarrow blue.svg Zie ook Protestantisme in Nederland

Orthodox-protestanten houden strikt vast aan de traditionele christelijke opvattingen, in tegenstelling tot de vrijzinnig-protestanten, die hun geloof sterk laten bepalen door de eigentijdse cultuur. De tegenstelling is uiteraard niet absoluut, omdat enerzijds ook de protestantse orthodoxie zich aanpast aan de cultuur, en anderzijds de vrijzinnigheid tot op zeker hoogte aansluiting zoekt bij de traditie.

De gezamenlijke kenmerken van het orthodox-protestantisme omvatten onder andere de opvatting dat de Bijbel het geopenbaarde Woord van God is, de centrale rol van de persoon van Jezus Christus die als de Zoon van God wordt beschouwd, het geloven in een leven na de dood, het geloof in het bestaan van de hemel, de hel en de duivel, alsook het geloof dat Adam en Eva echt bestaan hebben.[2]

Variatie[bewerken]

Waar de inhoud een gezamenlijk kenmerk is, kent de vorm waarop de inhoud gestalte krijgt, een brede variatie. Dit verschil uit zich in het omgaan met de tradities en de bestaande gebruiken, wat bijvoorbeeld zichtbaar is in de gebruikte kerkmuziek of de mate waarin de gaven van de Heilige Geest een rol spelen. Onder het begrip 'orthodox-protestantisme' gaat dan ook een waaier van kerkgenootschappen en kerkelijke richtingen schuil. In grote lijnen vallen de orthodox-protestanten op te delen in: de orthodox-gereformeerden, de bevindelijk gereformeerden en de evangelischen. De eerste groep is binnen het Nederlands orthodox-protestantisme altijd dominant geweest.[3] De laatste groep omvat weer een diversiteit aan kerkelijke stromingen zoals de baptisten, evangelische gemeenten en pinkstergemeenten.

Orthodoxie versus fundamentalisme[bewerken]

Sceptici spreken, waar de term orthodox-protestantisme wordt gebruikt, dikwijls (in negatieve zin) over christelijk fundamentalisme.[4] Fundamentalisme is in feite echter een geradicaliseerde en gemobiliseerde vorm van orthodoxie, die zich dikwijls uit in actief, militant verzet. Hiertoe valt een deel van de orthodox-protestantse uitingen, waaronder demonstraties tegen 'duivelse praktijken' van niet christelijke genezers als Jomanda, of het organiseren van bidstonden (op Walpurgisnacht) tegen wicca's of satanisten, alsook de protesten tegen abortus van christelijke organisaties als Schreeuw om Leven. Soms noemen bepaalde orthodox-protestantse kerken zichzelf overigens fundamentalistisch. Zij zien 'fundamentalistisch' als geuzennaam, in tegenstelling tot meer liberale, vrijzinnige christenen.[5]

Oecumene van het hart[bewerken]

De laatste jaren tekent zich onder orthodoxe christenen de tendens af om kerkspecifieke gewoontes en secundaire leringen en opvattingen minder gewicht toe te kennen, en elkaar "over kerkmuren heen" op te zoeken om samen het geloof te beleven en uit te dragen. Deze beweging, die als a- of post-traditioneel kan worden aangemerkt, wordt wel de oecumene van het hart genoemd. Deze typering impliceert dat men geen pogingen doet de diverse kerkelijke structuren onder grotere institutionele noemers te brengen.

Nederland[bewerken]

De aanhangers van het orthodox-protestantisme vindt men in Nederland onder meer in de achterban van de Evangelische Omroep (EO), de ChristenUnie (CU) de SGP en onder lezers van het Nederlands Dagblad en het Reformatorisch Dagblad. Ook de christelijke tv-zender Family7, Uitdaging Magazine, het blad Opwekking en websites als JoelNews.org spelen hierbij een rol.[6] Wat de verschillende soorten gereformeerden in Nederland betreft, worden zowel de orthodox-gereformeerden als de meer behoudende bevindelijk gereformeerden vaak beiden onder de noemer "orthodox-protestantisme" geschaard. Het grootste kerkgenootschap, de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), kent zowel vrijzinnige als orthodoxe gemeenten.

Voor de gereformeerde en hervormde orthodoxe christenen is ook onderschrijving van de belijdenis een criterium van orthodoxie.

Tot ca. 1960 konden ook de Gereformeerde Kerken in Nederland (één van de fusiepartners in de PKN) tot deze groep worden gerekend.

Zie ook[bewerken]