Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland
Oud Gereformeerde Gemeente te Zoetermeer
Oud Gereformeerde Gemeente te Zoetermeer
Indeling
Hoofdstroming Protestantisme
Richting Gereformeerd calvinisme
Voortgekomen uit Samenvoeging van Oud-Ger. Gem. en Fed. van Oud Ger. Gem in 1948
Afsplitsingen Oud Gereformeerde Gemeente buiten verband (2007)
Aard
Locatie 57 gemeenten en 3 afdelingen in Nederland, 1 gemeente in Canada, 1 afdeling in de Verenigde Staten
Aantal leden 18.000 in 2005[1]
Karakter bevindelijk gereformeerd
Portaal  Portaalicoon   Christendom
Protestantisme

Titelpagina Statenvertaling

in Nederland

..Stromingen

Lutheranisme
Lutheranisme
Vrijzinnig-Protestantisme
Vrijzinnig protestantisme
Midden-orthodoxie
Protestantse Kerk in Nederland
Modern-Gereformeerd
Voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland
Orthodox Protestantisme
Calvinisme
Gereformeerd protestantisme
Orthodox-protestantisme
Orthodox Gereformeerd
Orthodox-gereformeerden
Bevindelijk Gereformeerden
Bevindelijk gereformeerden
Evangelisch
Evangelisch Christendom

Oud Gereformeerde Gemeente te Urk
Oud Gereformeerde Gemeente te Stavenisse
Oud Gereformeerde Gemeente te Amersfoort (De Muurhuizenkerk)

De Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland (OGGiN) zijn een kerkgenootschap van bevindelijk gereformeerde signatuur. Het kerkverband is ontstaan in 1948 uit een fusie van de Federatie van Oud Gereformeerde Gemeenten en de Oud-Gereformeerde Gemeenten (Boone-gemeenten).

Organisatie[bewerken]

Het kerkverband telt 62 gemeenten en drie afdelingen in Nederland. Er is één gemeente in Canada. Het kerkverband telt ongeveer 18.000 leden en doopleden. De grootste gemeenten zijn te vinden in Barneveld, Geldermalsen, Hardinxveld-Giessendam, Kinderdijk, Krimpen aan den IJssel, Rijssen, Stavenisse en Urk. Volgens schattingen van het Reformatorisch Dagblad groeit het kerkverband met ongeveer 50 leden per jaar.[2] Het ledenaantal kende de afgelopen decennia een ietwat grillig verloop doordat regelmatig hele gemeenten zich afscheidden of zich juist aansloten.

Predikanten van de Oud Gereformeerde Gemeenten zijn ds. R. Bakker (Kinderdijk), G. Gerritsen (Giessendam), A. Kort (Krimpen aan den IJssel), ds. H.H. Romkes (Rouveen), A.F.R. van de Veen (Utrecht), P. van Veen (Benthuizen) en Th.L. Zwartbol (Urk).

In februari 2017 is ouderling P. de Boer uit Urk aangenomen als student. Deze proponent is in augustus 2018 bevestigd te Echteld als lerend ouderling. In januari 2019 is diaken A. J. van Wingerden uit Hendrik-Ido-Ambacht aangenomen als proponent.

Karakter van het kerkverband[bewerken]

Evenals andere orthodox gereformeerde kerkverbanden houden de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland vast aan het gezag van de Bijbel als zijnde het door God geïnspireerde Woord, en de leer zoals samengevat door de algemeen christelijke en gereformeerde belijdenis geschriften de (Drie Formulieren van Enigheid): de Nederlandse Geloofsbelijdenis, de Heidelbergse Catechismus en de Dordtse Leerregels. De uitleg van de Bijbel gaat volgens de beginselen van de gereformeerde hermeneutiek. Maatschappelijk-ethische thema's op basis van de beginselen van de christelijke ethiek, zoals de omgang met abortus, euthanasie, en (praktiserende) homoseksualiteit. Deze verschijnselen die met name in de Grieks-Romeinse wereld (hellenistische cultuur) ook al voorkwamen, heeft het vroege christendom ook altijd afgewezen en hier primaire waarden van het christelijk geloof tegenover gezet: de beschermwaardigheid van het leven, omdat het door God geschapen is, en huwelijkstrouw als een verbond tussen één man en één vrouw waaruit vruchtbaarheid kan voortkomen. Het huwelijksverbond is een centraal thema in de Bijbel waarmee de band tussen Christus en Zijn gelovigen wordt afgebeeld. Het christelijk geloof ziet de norm nooit los van het aspect van de liefde.

Het kerkverband van de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland heeft daarnaast een aantal specifieke kenmerken, waaronder een relatief losse kerkstructuur, die historisch te herleiden is tot de zogenaamde 'Ledeboeriaanse traditie'. Het tweede kenmerkende is dat er geen eigen 'leeruitspraken' of specifieke leeraccenten zijn zoals in de Christelijke Gereformeerde Kerken, de Gereformeerde Gemeenten en de Gereformeerde Gemeenten in Nederland.

De Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland kennen ook geen eigen theologische opleiding voor toekomstige predikanten. Degenen die predikant willen worden in dit kerkverband, studeren veelal bij een van de predikanten van het kerkverband. Het kerkverband kent geen curatorium, maar een Commissie van Onderzoek die elk jaar vergadert in januari. De eerste twee jaar gaat een 'student' door de gemeenten als proponent. Daarna is hij beroepbaar als lerend ouderling. Na twee jaar lerend ouderling te zijn geweest, wordt hij weer beroepbaar gesteld, nu als predikant. Evenals in de Gereformeerde Gemeenten in Nederland kwam/komt een wat zangerige of klagende preektoon in de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland) nogal eens voor.

Liturgisch wordt in de kerkdiensten de Statenvertaling gebruikt en psalmen worden volgens de Psalmberijming van 1773 en niet-ritmisch gezongen. In 16 gemeenten wordt de berijming van 1566 van Petrus Datheen gebruikt. Het tempo van de gemeentezang ligt in de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland, evenals de Gereformeerde Gemeenten in Nederland, over het algemeen vrij laag ten opzichte van de andere behoudend gereformeerde kerkverbanden.

Op tal van gebieden werkt men samen met andere kerkgenootschappen bijvoorbeeld binnen de GBS (Gereformeerde Bijbelstichting), Stichting Adullam en de Mbuma-Zending (zending die uitgaat van de Free Presbyterian Church of Scotland).

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan van de verschillende stromingen in Nederland
Ontstaansgeschiedenis van kerken in Nederland
1rightarrow blue.svg Zie ook Protestantisme in Nederland

De Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland zijn met name in de eerste decennia van hun bestaan, (de jaren 50 en 60), sterk gegroeid. Het aantal gemeenten steeg van 38 in 1948 tot boven de zestig. In de latere jaren bleef dat aantal ongeveer gelijk. Tegenover de vorming en overkomst van een aantal gemeenten stond toen het tenietgaan en de onttrekking van een ongeveer gelijk aantal gemeenten.

De sterke groei in de jaren vijftig en zestig werd voornamelijk veroorzaakt door overkomst van gemeenten uit andere kerkgenootschappen; ook een aantal vrije gemeenten verzocht om aansluiting. Zo kwam in 1952 ds. E. du Marchie van Voorthuysen met Leersum (159 zielen) over uit de Christelijke Gereformeerde Kerken in 1960 gevolgd door ds. W. Baaij met Doorn (209 zielen) en in 1977 door ds. M. Pronk met zo'n 400 leden van Dordrecht-Centrum naar de aula van het Chr. Lyceum te Dordrecht, gevolgd door vier kerkeraadsleden, twee ouderlingen en twee diakenen.[3] Daartegenover staat onder meer de breuk van de grote gemeente van Ede met de OGGN in 1986 en de overgang in 1981 van Doetinchem (een gemeente met 541 leden) naar de Gereformeerde Gemeenten.

In oktober 2007 ontstond er – naar aanleiding van het zich onttrekken aan het kerkverband van predikant A.P. van der Meer – een afsplitsing onder de naam Oud Gereformeerde Gemeenten buiten verband. Een deel van de gemeente van Sint Philipsland en de gemeente van Bolnes traden uit het kerkverband.[4] In maart 2010 onttrok de gemeente Goes zich aan het kerkverband.[5][6]

Ledenaantallen[bewerken]

Hieronder zijn in een lijst alle oudgereformeerde gemeenten vermeld, inclusief een geschat ledenaantal:

Markante personen[bewerken]

Leen Potappel[bewerken]

Leendert Johannes (Leen) Potappel werd geboren op 27 maart 1882. Hij werkte als landarbeider en was vanaf 1906 ouderling van de Oud Gereformeerde Gemeente van Stavenisse tot zijn overlijden in 1953. Zijn leven lang bleef hij ongetrouwd. De gevolgen van de Eerste Wereldoorlog grepen Potappel dermate geestelijk en mentaal aan dat hij niet meer in staat was te werken. Zijn tijd besteedde hij verder volledig aan het dienen van de Oud Gereformeerde Gemeente van Stavenisse. Gemeenteleden en vrienden voorzagen in zijn levensonderhoud. Deze ouderling van Stavenisse maakte door zijn godzalige levenswandel grote indruk. Eenieder werd door hem aangesproken op de ernst van het leven en de noodzaak van bekering. Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak kreeg hij een diepe indruk van de schuld van Nederland. In die worsteling kreeg hij te geloven dat het land buiten het oorlogsgeweld zou blijven. Daarop volgde een Ninevitische bekering. De Oud Gereformeerde Gemeente van Stavenisse was een verlopen kerkje maar in die tijd stroomden de mensen toe. In de Tweede Wereldoorlog moest Potappel in maart 1944 evacueren. Hij vertrok naar Barneveld, waar zijn boezemvriend ds. Jozias Fraanje (eveneens een markante persoon) predikant van de Gereformeerde Gemeente was. Na de capitulatie van Duitsland keerde hij weer naar Stavenisse terug.

Het einde van Potappel kwam in de rampnacht van 1 februari 1953. In deze nacht kwamen 153 personen in Stavenisse om. Pas op 10 februari werd zijn lichaam onder het aangespoelde dak van zijn verwoeste woning gevonden, met dat van zijn zuster en haar dochter. Na zijn dood ontstond er al snel legendevorming. Een week voor zijn heengaan zou Potappel de ramp hebben voorspeld. Die zondag werd door ouderling Slager een boetepredicatie van Smytegelt gelezen, die zich daartoe gedrongen voelde maar voor beide ouderlingen was het een verzegeld oordeel. Hoewel Potappel geen enkele opleiding genoten had was hij bijzonder onderlegd in de 'oude schrijvers' vooral Justus Vermeer en de Erskines. Potappel was wars van theologische scherpslijperij als het bijvoorbeeld ging over het 'aanbod van genade'. Kerkmuren bestonden voor hem niet. Hij verkeerde graag in het gezelschapsleven waarin men over de kerkmuren heen geestelijke herkenning zocht.

Ds. E. du Marchie van Voorthuysen[bewerken]

De prediking van Ds. E. du Marchie van Voorthuysen, die in 1952 overkwam vanuit de CGK kenmerkte zich door een grote mate van exclusiviteit. Hij verwierf binnen de Gereformeerde Gezindte zowel grote achting als afwijzing. Du Marchie was naar eigen zeggen vooral op Van der Groe georiënteerd. "Zien is nog geen hebben" was voor hem een gebezigde uitspraak. Daarmee wilde hij zeggen dat een "geopenbaarde Christus nog geen toegepaste Christus was". Onder de liefhebbers van zijn prediking zijn er die zich heden ten dage niet meer thuis voelen in het geestelijke klimaat van de gereformeerde gezindte, onder wie B. Florijn, oud-docent aan de hogeschool De Driestar in Gouda. Deze gaat sinds enkele jaren naar geen enkele kerk meer en leest preken van oudvaders als Van der Groe, Thomas Boston, Joos van Laren en anderen. In een RD-interview zegt Florijn: "Ik ben bang dat God ons land heeft verlaten, al zit hier en daar nog wel een kind van God verscholen. De mensen zijn zo blij met al hun nieuwe kerken en activiteiten die zij organiseren. Maar ik kan er niets mee."

Ds. M.A. Mieras[bewerken]

Marinus Abraham Mieras was behalve predikant in de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland ook Tweede Kamerlid voor de Staatkundig Gereformeerde Partij. Mieras was oorspronkelijk uit Zeeuws-Vlaanderen afkomstig en vertegenwoordigde de SGP zes jaar in de Tweede Kamer. Hij voelde zich meer predikant dan politicus en werd voornamelijk uit plichtsbesef jegens zijn partij Kamerlid. Hij liet vooral een streng-christelijk geluid horen bij debatten over cultuur en onderwijs. Ds. Mieras overleed in 1981 in Krimpen aan den IJssel. Het kerkgebouw van de Oud Gereformeerde Gemeente te Krimpen waarin hij jarenlang preekte wordt heden ten dage in de volksmond nog steeds de Mieraskerk genoemd.

Ds. J. van der Poel[bewerken]

Johannes van der Poel werd geboren in Hendrik-Ido-Ambacht op 26 april 1909. Hij was vele jaren predikant van de Oud Gereformeerde Gemeente van Ede. Van der Poel werd geboren als zoon van Pieter van der Poel en de Johanna Saartje (Janna) de Wit. Zijn moeder geloofde al snel dat haar zoon, een van elf kinderen, door God uitverkoren zou worden om "de Naam des Heeren te dragen." Hij werd op achttienjarige leeftijd bekeerd, en eind jaren dertig werd hij - ondanks veel tegenstand - dominee binnen het kerkverband van de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland. Hij is tweemaal getrouwd geweest; zijn eerste vrouw stierf jong aan een hersentumor. Hij heeft tot 1955 in Giessendam gestaan, en vanaf 1955 tot zijn dood in 1981 in Ede.

Bekende leden[bewerken]

Markante predikanten uit de geschiedenis van de Oud Gereformeerde Gemeenten

  • Willem Huibrecht Blaak (1871-1957)
  • Laurens Boone (1860-1935)
  • Lodewijk Gebraad (1894-1980)
  • Everard du Marchie van Voorthuysen
  • Marinus Abraham Mieras (1915-1981)
  • Johannes van der Poel (1909-1981)

Bekende personen in de huidige kerkelijke context

Externe link[bewerken]