Slenaken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Slenaken
Sjlennich
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Slenaken
(Details)
Slenaken
Slenaken
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Gulpen-Wittem Gulpen-Wittem
Coördinaten 50° 46′ NB, 5° 52′ OL
Algemeen
Oppervlakte 2,38 km²
Inwoners (2016) 600
Overig
Postcode 6277
Netnummer 043
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Het oude gemeentehuis

Slenaken (Limburgs: Sjlennich) is een dorp in de gemeente Gulpen-Wittem in het zuiden van Limburg met zo'n 600 inwoners [1], dicht tegen de grens met België. Het is gelegen in een dal waar de Gulp doorheen stroomt, met aan de oostzijde de Loorberg richting Epen en aan de zuidzijde de grens, en de Belgische plaatsjes Nurop en Teuven en in het westen ligt het dorpje Noorbeek gelegen in het Noordal. Slenaken wordt omringd door de buurtschappen Beutenaken, Heijenrath en Schilberg, die nog steeds bij Slenaken geteld kunnen worden.

Het dorp is gelegen aan een kruispunt van wegen. Hier kruist de weg door het dal van Gulpen naar Teuven de weg van Sint-Martens-Voeren naar Mechelen.

Doordat het dorp gelegen is in het Heuvelland is Slenaken een geliefde pleisterplaats voor toeristen. De Mergellandroute voert door Slenaken en het dorp is gunstig gelegen voor een mooie wandeling of fietstocht. Er zijn meerdere gemarkeerde wandelpaden. Een ervan is het streekpad Krijtlandpad, dat door het dorp en zijn afwisselende omgeving voert. Er liggen onder andere twee bossen bij Slenaken, het Groote Bosch ten noordoosten van de plaats en in het oosten het Roebelsbos.

Geschiedenis[bewerken]

Langs de oevers van de Gulp, net buiten Slenaken, ligt de Slijpsteen van Slenaken, een zwerfkei die in het Neolithicum gebruikt werd voor het polijsten van vuurstenen bijlen.

In een oorkonde uit 1252 werd de vrije rijksheerlijkheid Slenaken voor het eerst genoemd, waarbij Adam, Heer van Sledenake als getuige optrad voor Walram, hertog van Limburg. Het dorpje bevatte toen, naast een parochie, slechts enkele huizen en pachthoeven. In een latere periode waren de graven Bronckhorst van Gronsveld en daarna graaf Plettenburg van Wittem hierover de baas. Ergens voor 1428 bouwde het dorp een kleine kapel. Volgens een legende gebeurde dit doordat een van de herders in Slenaken zijn schapen plotseling zag neerknielen voor een 'kruis' in een brandende doornenstruik.[2] Het voorval deed denken aan de verschijning van God aan Mozes in Bijbelse tijd.[3] Omwille van dit voorval, bouwden de dorpelingen de kapel om er wekelijkse op vrijdag het Heilige Kruis te vereren. Vanaf 1495 groeide deze uit tot het klooster Heilig Kruis, waar de kanoniken van het Heilige Graf verbleven.[4]

Kerkelijk maakte het dorp vóór 1676 deel uit van de Belgische parochie Sint Maartensvoeren. In 1793 kreeg het pas na een aantal conflicten een nieuwe kerk, conform het besluit van het Hof van Brabant, de huidige Sint-Remigiuskerk. Bij de kerk staat een Heilig Hartbeeld

In de periode 1676-1796 heeft het dorp te maken gehad met twee dysenterie-epidemieën, in 1676 en 1781, die veel slachtoffers eisten.

In de 18e eeuw heeft Slenaken last gehad van twee successieoorlogen, de Spaanse in 1702-1713 en de Oostenrijkse in 1740-1748, die voor uitbuiting en verslechtering van de voeding en gezondheid van de bevolking zorgden.

In het midden van de negentiende eeuw telde Slenaken zo'n 600 inwoners en 120 huizen. Er was toen nog geen school. In 2005 waren dit 636 inwoners en 314 woningen. De school had toen 50 leerlingen.

Tot 1 januari 1982 was Slenaken een zelfstandig gemeente. Deze is in 1982 samen met de gemeente Wijlre opgegaan in de gemeente Wittem. Het gemeentehuis van de gemeente Slenaken bevond zich in Dorpsstraat 24, waar in de zijgevel van dit pand zich een steen bevindt die herinnert aan de opheffing van de gemeente Slenaken. Op 1 januari 1999 werd de gemeente Wittem op haar beurt samengevoegd met de gemeente Gulpen.

In de nacht van 28 op 29 juli 2012 werd een deel van Slenaken verrast door de kolkende rivier de Gulp na hevige regenval in België. Een stortvloed overstroomde de lagere gelegen delen van het dorp, waar enkele hotels en een restaurant gevestigd zijn.[5][6]

Evenementen[bewerken]

  • De Amstel Gold Race voert regelmatig door Slenaken.
  • Zomeravondfeesten in Slenaken sinds 1964 georganiseerd door Fanfare Berg en Dal.
  • Gulpdaltocht Slenaken, wandeltocht in september.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Galerij[bewerken]

Literatuur[bewerken]

1865, Gerard C. Ubaghs, Geschiedkundig overzigt van Gulpen en deszelfs onderhoorige plaatsen, Maastricht: Hollmann.