Het Apostolisch Genootschap

Plaats van Samenkomst in Amsterdam-Noord

Het Apostolisch Genootschap is een religieuze beweging gericht op humaniteit. Het Genootschap telt begin 2011 in Nederland ongeveer 16.500 actieve leden verspreid over circa 80 gemeenschappen. Het totale ledenaantal is in de afgelopen twee decennia mede door vergrijzing afgenomen terwijl het aantal confirmaties (iemand die beslist actief lid te zijn) van met name jeugd juist relatief is toegenomen. Het Apostolisch Genootschap kent geen zendingsdrang, maar laat de laatste jaren wel meer van zich horen. Door het afnemen van het ledental is een aantal gemeenschappen samengevoegd.

De gebouwen noemt men een Plaats van Samenkomst.

Opvattingen

De leden (apostolischen) van Het Apostolisch Genootschap vormen een geloofsgemeenschap met een eigentijdse visie op God, de schepping en de plaats van de mens daarin. Het Apostolisch Genootschap heeft zijn wortels in de (joods)-christelijke en humanistische traditie. Het is gebaseerd op de kracht van de liefde, op het geloof dat God in mensen nabijkomt en op een gevoel van verbondenheid met de schepping. De mens staat centraal binnen het Genootschap.

De schepping wordt binnen de visie van Het Apostolisch Genootschap niet gezien als een eenmalige creatie uit het niets. Langs evoluerende wegen is het leven ontstaan zoals we het vandaag de dag zien en ervaren. God is de drijvende kracht achter de schepping.

Het leven wordt gezien als een kostbaar geschenk. Hierdoor willen apostolischen vanuit eigen moreel en religieus besef inhoud geven aan barmhartigheid, vergevingsgezindheid en menswaardigheid. Tevens wil men bijdragen aan liefdevolle verhoudingen en duurzaamheid en vrede in de wereld.

De naam, Het Apostolisch Genootschap, is historisch bepaald en in zoverre actueel dat de leden net als de apostelen uit de eerste christengemeente een liefde- en respectvolle levenhouding ambiëren zoals die volgens de Bijbel aan Jezus van Nazareth wordt toegedicht.

Het Apostolisch Genootschap is ondogmatisch van karakter en wil open staan voor nieuwe en waardevolle inzichten.

Godsbeeld: scheppingskracht en liefde

God is in Het Apostolisch Genootschap een aanduiding voor het eeuwige scheppingsmysterie. God wordt niet gezien als een persoon maar als een als een scheppende Macht, die zich in al het bestaande verwerkelijkt. God is de oerkracht van waaruit alles is voortgekomen en die in alles doortrilt. Leden van Het Apostolisch Genootschap willen God, de universele kracht die in ontelbare vormen tot uiting komt, in de eerste plaats in mensen zelf zoeken. De aan God toegeschreven eigenschappen als barmhartigheid, liefde, vergeving en compassie kunnen namelijk alleen door mensen in de wereld worden gebracht. Ieder mens draagt deze verantwoordelijkheid en ieder mens bezit deze eigenschappen, ongeacht geaardheid, opleiding of afkomst. God, zo is het geloof binnen Het Apostolisch Genootschap, is niet te vinden boven onze werkelijkheid maar er juist midden in; tussen mensen onderling en in alles wat geschapen is. Kortom: God is aanwezig in ieder mens.

God komt volgens apostolischen het mooist tot uiting door de liefde (de nabijheid van God). Hierin wil men tot inspiratie zijn voor ieder mens (apostolisch of niet). Het Apostolisch Genootschap stelt zich in zijn statuten dan ook tot doel om God, door mensen, als een Macht van liefde te laten zien.

Mensbeeld

Leden van Het Apostolisch Genootschap willen op een menswaardige manier inhoud geven aan hun leven. Daarom streeft men ernaar om in elke situatie op zoek te gaan naar het goede en waardevolle in de mens. Zo wordt getracht om betekenis te geven aan het leven in het hier en nu. Het geloof is dat men in de medemens ten diepste met God, met het universele, te doen heeft. De opvatting hierbij is dat iedereen zich altijd zal moeten laten leiden door de liefde. De liefde wordt namelijk gezien als de onbaatzuchtige en meest pure verbinding tussen alle mensen op aarde. Apostolischen geloven in een wereld waarin mensen kiezen voor wat hen samenbindt, niet voor wat hen scheidt; een wereld waarin men respectvol en gewetensvol een open dialoog willen voeren, zonder voor onszelf de waarheid op te eisen. Men gelooft in een wereld waarin gewone en kwetsbare mensen een voorbeeld voor anderen willen zijn om samen te leven in verscheidenheid.

Door de concentratie op de waardevolle en unieke betekenis van ieder mens verdween het kerkelijk beeld van zijn zondige aard volkomen. Men wil liever geïnspireerd worden door het goede en positieve van ieder mens. De verantwoordelijkheid om goed te doen ligt echter bij elk individu zelf, vanwege de gave van het bewustzijn en de daaruit voortvloeiende mogelijkheid tot moreel onderscheid.

Bijbel

De Bijbel wordt door Het Apostolisch Genootschap gezien als een belangrijke inspiratiebron, maar wordt niet gezien als Gods enige Woord. De beelden van God die in de Bijbel zijn te lezen, zijn pogingen om het onuitsprekelijke onder woorden te brengen. De Bijbel moet volgens het Genootschap gezien worden in de context van zijn tijd.

Voor Het Apostolisch Genootschap is het belangrijker dat in de evangeliën een navolgenswaardige gezindheid en levenshouding invoelbaar wordt gemaakt. Jezus van Nazareth was mens onder de mensen. Zijn instelling op het menszijn zou daardoor in principe voor ieder mens bereikbaar kunnen zijn. Met name het mensbeeld, de gezindheid en de levenshouding van Jezus in woord en daad, hebben veel waarde voor apostolischen. Men ziet de Bijbel als een verzameling geschriften van grote culturele en religieuze betekenis. Ze getuigen in wezen van de worsteling met levensvragen die ook vandaag nog actueel zijn.

Rituelen

De rituelen binnen Het Apostolisch Genootschap zijn bescheiden van vorm. Het meest kenmerkende is de 'rondgang', een gezamenlijke rituele maaltijd als start van de nieuwe week. Men eet een in wijn gedoopte ouwel. Evenals bij andere christelijk geloven een verwijzing naar het laatste maal van Jezus met zijn discipelen. Binnen het Genootschap ligt het accent op gevoel voor gemeenschapszin en een nieuwe start. Voorafgaand aan de rondgang spreekt men in een gebed uit wat tijdens de eredienst beleefd en gezegd is, om met vernieuwde inspiratie deel te nemen aan de rondgang. Als afsluiting van de eredienst volgt het dankgebed. Hierin wordt dank uitgesproken voor de ontmoeting. Tevens klinkt in dit gebed een aansporing mee het leven te zien als een opdracht tot menswaardigheid. In een gemeenschappelijk gezongen, drievoudig amen wordt wat in deze dienst is beleefd, tenslotte bekrachtigd.

Een belangrijk element in de eredienst is "de weekbrief": een wekelijkse overdenking, doorgaans geschreven door de apostel als eindverantwoordelijke voor de geestelijke verzorging. Deze vormt de basis voor de eredienst.

Er zijn ook rituelen die niet wekelijks terugkeren, de heilshandelingen genoemd. Men onderscheidt er vier: doop, confirmatie, huwelijks- of partnerschapsbevestiging (zowel hetero- als homostellen) en sluiten van het levensboek. Ze verbinden de belangrijke overgangen in het persoonlijk leven (geboorte, volwassenwording/lidmaat worden, duurzame partnerkeuze en sterven) symbolisch met het gehele scheppingsproces en met de apostolische cultuur.

Ontstaan

Het Apostolisch Genootschap is in 1951 als kerkgenootschap voortgekomen uit de Hersteld Apostolische Zendingkerk in de Eenheid der Apostelen (HAZEA), die kort daarop Nieuw Apostolische Kerk zou gaan heten. Na onenigheid over de opvolging van Van Oosbree, die voor Nederland apostel was in de HAZEA en in 1946 overleed, benoemde de Duitse 'stamapostel' Bischoff de meer behoudende apostel J. Jochems.

Van Oosbree had inmiddels zelf ook via zijn geestelijk testament een opvolger benoemd. Op tweede paasdag 1946 werd het testament voorgelezen. Als apostel werd benoemd: Lambertus Slok. Deze werd door de grote meerderheid van de Nederlandse apostolische gelovigen gevolgd.

De aanwijzing van apostel Slok werd vanuit Duitsland door de Nieuw Apostolische Kerk met succes aangevochten door middel van een rechtsprocedure. Dit betekende dat de overgrote meerderheid van apostolischen in Nederland, die de beslissing van hun apostel Van Oosbree trouw bleven, al hun gemeenschappelijke materiële bezittingen kwijt waren. Met vrijwel niets moest men geheel opnieuw beginnen, waarbij dient te worden opgemerkt dat een deel der gebouwen door de HAZEA achteraf werd afgestaan aan Het Apostolisch Genootschap. Later werden ook met betrekking tot een aantal andere gebouwen gunstige regelingen getroffen aangaande gezamenlijk gebruik en dergelijk.

Op 28 december 1951 werd officieel Het Apostolisch Genootschap opgericht, waarin men onder de bezielende leiding van de apostel "bergen ging verzetten" (naar 1 Korintiërs 13:2). Het ging niet langer om een bovennatuurlijke wederkomst van Christus (zoals de HAZEA en later de Nieuw Apostolische Kerk altijd heeft verkondigd) maar volgens Het Apostolisch Genootschap om het herboren worden van Zijn gezindheid in het hier en nu. Er bloeide een sterk geïnspireerde geloofsbeleving op. In de tientallen jaren die volgden, bouwde men in grote saamhorigheid en offervaardigheid nieuwe plaatsen van samenkomst.

Apostel en ontwikkeling

Binnen het Genootschap wordt de naam 'apostel' gebruikt voor de eerstverantwoordelijke geestelijk verzorger. Daarnaast speelt de apostel een bepalende rol in het beleid. Belangrijke taken zijn onder meer het schrijven van een wekelijkse overdenking ten behoeve van de eredienst (de weekbrief), de benoeming van voorgangers en andere verzorgers en het voorzitten van het dagelijks bestuur. De apostel benoemt zelf zijn of haar opvolger. Dat wordt vastgelegd in een notarieel testament waarin middels een considerans de beweegredenen worden vermeld. In theorie kan elk volwaardig apostolisch lid (broeder/zuster) gevraagd worden deze taak op zich te nemen. In de praktijk zal dit iemand zijn die al ruime ervaring heeft als geestelijk verzorger. Veel apostolischen ervaren de apostel als een inspirator en mentor bij levensvragen. Tegenwoordig wordt de apostel gezien als een primus inter pares.

Zoals eerder werd gezegd moest Het Apostolisch Genootschap met bijna niets opnieuw beginnen. Het was net na de Tweede Wereldoorlog en mensen in Nederland zochten naar sterke persoonlijkheden die het land weer zouden opbouwen. Dit resulteerde binnen Het Apostolisch Genootschap tot de centrale positie van apostel Lambertus Slok. Alles focuste zich rondom zijn persoon. Hij werd na z'n overlijden in 1984 opgevolgd door zijn zoon, Jan L. Slok, die de positie van de apostel relativeerde en meer aanstuurde op onderlinge gelijkheid. In juni 2001 werd Dick Riemers uit Amersfoort aangewezen tot apostel. Hij was op dat moment werkzaam als directeur van de dienst Maatschappelijke Ontwikkeling bij de gemeente Eindhoven. Apostel Riemers ging uit van de eigen verantwoordelijkheid van ieder lid. De apostel heeft hier meer een begeleidende in rol in gekregen. Op zondag 24 april 2011, wederom met Pasen, droeg Riemers zijn taak als apostel over aan dr. Albert Wiegman, werkzaam als kinderarts/kindercardioloog en voorheen tevens medisch directeur van het AMC. Hij vervulde al de taak van districtsverzorger voor Het Apostolisch Genootschap.

Naast Nederland telt Het Apostolisch Genootschap ook gemeentes in Johannesburg (Zuid-Afrika), Perth (Australië), Powell River (Canada), San Francisco (Verenigde Staten) en in Zürich (Zwitserland). Deze gemeentes zijn hier rondom geëmigreerde leden ontstaan. Sinds 2006 bestaat ook 'gemeenschap De Wereld', een gemeenschap, zonder gebouw, die zich richt op leden die voor langere tijd in het buitenland wonen.

Instellingen en stichtingen

Berg en Dal

Het Centrum voor informatie en verdieping Berg en Dal van Het Apostolisch Genootschap bevindt zich in een monumentale villa te Baarn, op loopafstand van het Dienstencentrum aldaar. In Berg en Dal is onder andere de bibliotheek van Het Apostolisch Genootschap ondergebracht, met audioruimte en filmzaal, maar ook ruimte voor onderzoek, onderling gesprek en dialoog met niet-apostolischen. In 2004 werd het documentatiecentrum, met bijbehorende tentoonstellingsruimte, dat enkele jaren gevestigd was in Enkhuizen, ook overgebracht naar Baarn.

Stichting J.H. van Oosbreelezing

Vanuit Het Apostolisch Genootschap is de stichting J.H. van Oosbreelezing opgericht om het bezinningsproces over 'de apostolische cultuur' (binnen Het Apostolisch Genootschap) in de wisselwerking met andere zingevingstradities te bevorderen. Haar naam ontleent zij aan apostel J.H. van Oosbree (1862-1946), die aan de vernieuwingen in het apostolische denken van de 20e eeuw een belangrijke impuls voor Het Apostolisch Genootschap heeft gegeven. Zijn geboortedag was 1 april.

De stichting J.H. van Oosbreelezing organiseert omstreeks deze datum of op andere geschikte momenten, lezingen over 'de apostolische cultuur', in de ruimste zin van het woord, in de context van andere geestelijke stromingen en van de maatschappelijke ontwikkelingen. Zij zorgt ervoor dat de inhoud ervan door publicatie in enigerlei vorm onder de aandacht van velen wordt gebracht. Het Apostolisch Genootschap ondersteunt deze lezingen met name in facilitaire zin.

Jeugdappèl

Binnen Het Apostolisch Genootschap is er veel aandacht voor de jeugd. Naast de vele jeugdactiviteiten die er plaatselijk zijn, is er ook een jaarlijkse bijeenkomst van apostolische jongeren: het jeugdappèl. Het jeugdappèl vindt één keer per jaar plaats. Iedereen van 15 tot en met 25 jaar is uitgenodigd. Er is ’s ochtends een eredienst en ’s middags een programma waarbij iedereen mee kan doen aan workshops en sportieve activiteiten. Gemiddeld komen ruim 1800 apostolische jongeren elk jaar samen tijdens deze bijeenkomst. De afgelopen jaren heeft het jeugdappèl plaatsgevonden in congres- en sportcentrum Papendal te Arnhem.

Projecten

Het Apostolisch Genootschap is actief op humanitair gebied. Men ondersteunt diverse projecten, waarbij een bijdrage wordt geleverd voor een menswaardige samenleving. Daarin voelt men zich verbonden met mensen en groeperingen, kerkelijk en niet-kerkelijk, die zich richten op het overbruggen van tegenstellingen tussen mensen en volkeren. Zo heeft men zelf de instellingen Dabar en Les Oiseaux Bleus (mede) opgericht. Onlangs is er een overkoepelende stichting opgericht om kleinschalige projecten waarbij Apostolischen betrokken zijn, te steunen, de stichting Dabar is hierin opgenomen. Deze stichting heet WereldWijd Voor Kinderen (WWVK).

De gedachte hierbij is: "Liefde vraagt om een bewijs."(citaat van emeritus apostel Riemers)

Externe link

• Officiële website - http://www.apgen.nl/

Bronnen, noten en/of referenties