Ari Vatanen
| Ari Vatanen | ||||
 |
||||
| Ari Vatanen in 2009 | ||||
| Persoonlijke informatie | ||||
| Nationaliteit |  Finland |
|||
| Geboren | 27 april 1952 (60 jaar) | |||
| Statistieken in het Wereldkampioenschap Rally | ||||
| Actieve jaren | 1974 - 1998, 2003 | |||
| Teams | Ford, Opel, Peugeot, | |||
| Deelnames | 101 | |||
| Kampioenschappen | 1 (1981) | |||
| Overwinningen | 10 | |||
| Aantal podia | 27 | |||
| Totaal punten | 518 | |||
| KP overwinningen | 542 | |||
| Eerste rally | Finland 1974 | |||
| Eerste overwinning | Griekenland 1980 | |||
| Laatste overwinning | Zweden 1985 | |||
| Laatste rally | Finland 2003 | |||
|
||||
Ari Pieti Uolevi Vatanen (Tuupovaara, 27 april 1952) is een Fins voormalig rallyrijder en hedendaags politicus. Hij was een van de voornaamste rijders in het Wereldkampioenschap Rally vanaf eind jaren zeventig tot begin jaren negentig, en werd wereldkampioen in het seizoen 1981. Dit deed hij voor het Rothmans Rally Team in een Ford Escort RS1800, en is daarmee nog steeds de enige rijder die met een privé-team de wereldtitel won. In latere jaren werd hij ook een viervoudig winnaar van de Dakar Rally.
Ari Vatanen werd opgemerkt toen hij in 1976 het Brits rallykampioenschap op zijn naam schreef. Dit leidde tot optredens voor de fabrieksinschrijving van Ford, onder andere in het WK. Nadat Ford zich officieel terugtrok, kwamen Vatanens grootste successen boven drijven. Na een tweede Britse titel in 1980, won hij het jaar daarop met een Ford Escort geprepareerd door het team van David Sutton het wereldkampioenschap bij de rijders. Tot midden jaren tachtig was Vatanen een van de frontmannen in het WK, toen hij ook succesvol bleek te zijn in het Groep B tijdperk, met de Peugeot 205 Turbo 16. Een ernstig ongeluk tijdens de Rally van Argentinië in 1985, liet hem echter lange tijd uit de roulatie. Een terugkeer kwam in 1987, en Vatanen reed tot diep in de jaren negentig nog voor verschillende fabrieksteams rond in het WK, met gevarieerd succes.
Na het beëindigen van zijn actieve carrière als rallyrijder, in 1998, begon Vatanen aan een loopbaan binnen de politiek. Zo was hij van 1999 tot en met 2009 lid van het Europees Parlement, zowel als afgevaardigde van Finland als Frankrijk. Nadat hij in 2009 niet herkozen werd voor een nieuw termijn, besloot hij zich beschikbaar te stellen voor het presidentschap binnen de overkoepelende autosport organisatie FIA, nadat voormalig preses Max Mosley er in oktober mee zou stoppen. Hierin voerde hij campagne tegen diens concurrent Jean Todt, zijn ex-teambaas bij Peugeot in de jaren tachtig. Vatanen verloor uiteindelijk de verkiezing van Todt, die op 23 oktober 2009 werd gepresenteerd als de nieuwe president van de FIA.
Inhoud |
[bewerken] Carrière
[bewerken] Rallysport
Ari Vatanen maakt in 1970 zijn debuut in de rallysport, toen hij samen met zijn neef een Opel Ascona kocht en die zelf tot rallyauto prepareerde. Zijn eerste optreden in het WK kwam drie jaar later, in zijn thuisrally in Finland. Een overstap naar Ford zagen de eerste successen komen voor Vatanen. Als 24-jarige won hij in 1976 het Brits rallykampioenschap, achter het stuur van een Escort RS1800. Dit resulteerde in optredens voor Ford in het WK, waarin hij echter zijn eerste jaren nog ongelukkig was, en slechts sporadisch een finish wist te halen. Ford trok zich na het behalen van het constructeurskampioenschap in het seizoen 1979 als officieel fabrieksteam terug, maar dit was voor Vatanen het begin van twee succesvolle jaren in een privé-ingeschreven Ford Escort. Preperateur David Sutton wist met hoofdsponsor Rothmans een succesvol team neer te zetten. In 1980 greep Vatanen naar zijn tweede Britse titel, waarin hij ditmaal directe concurrent Hannu Mikkola versloeg. Ook in het WK kwam er succes, toen Vatanen zijn eerste WK-rally wist te winnen tijdens de Griekse Acropolis Rally. Hij eindigde dat jaar vierde in het rijderskampioenschap.
In het seizoen 1981 reed Vatanen met het team van David Sutton een groter programma in het WK, al was dat soms van noodzaak gezien de hevige concurrentie aangaande de rijderstitel. In eerste instantie zou Vatanen in 1981 voor de fabrieksinschrijving van Mercedes gaan rijden, als teamgenoot van Walter Röhrl, maar het Duitse team trok zich voortijdig terug uit de rallysport. Uiteindelijk met de Ford Escort reed Vatanen en navigator David Richards een competitief seizoen, waarin het duo naar drie overwinningen greep - waaronder in Vatanens thuisrally in Finland - en in de laatste ronde in Groot-Brittannië met een podiumplaats als tweede genoeg had om de titel in zijn voordeel te slepen, nadat concurrent Guy Fréquelin was uitgevallen. Hiermee greep Vatanen niet alleen naar zijn eerste wereldtitel, hij was ook de eerste en nog steeds laatste rijder die met een privé-team wereldkampioen werd. In 1982 maakte hoofdsponsor Rothmans een overstap naar het fabrieksteam van Opel, en Vatanen werd gedwongen tot slechts sporadische optredens in het WK. Een tweede plaats in Zweden was zijn beste resultaat en tegen het einde van het seizoen verving hij Walter Röhrl bij Opel, die op dat moment al de wereldtitel op zak had. Dit liep uit tot een groter programma in het seizoen 1983, eerst met de Ascona, maar later in het jaar met de volledige Groep B rallyauto van Opel, de Manta 400. De Manta was echter in tegenstelling tot het materiaal waarmee de teams van Audi en Lancia deelnamen, vrij conventioneel, en Vatanen benadrukte tevens dat hij niet goed overweg kon met het overstuur van de Opels. Ondanks een verrassende overwinning tijdens de Safari Rally (toen nog met de Ascona), kon Vatanen geen vuist maken voor het rijderskampioenschap en verliet Opel na afloop van het seizoen, toen ook daar Rothmans vertrok als hoofdsponsor en Opel vervolgens niet meer in een volledig programma terugkeerde in het seizoen 1984.
Vatanen begon het jaar zonder een fabriekszitje. Nog voor zijn tijd bij Opel, in het overgangsjaar in 1982, deed Vatanen testwerk voor de Groep B kandidaat van Ford, de Escort RS1700T; een project dat echter vroegtijdig werd stopgezet. Uiteindelijk werd hij opgepikt door nieuwkomer Peugeot, het team onder leiding van Jean Todt, die halverwege het seizoen hun intrede in het kampioenschap zouden maken met de 205 Turbo 16. Het debuut van de auto kwam in Corsica, waarin Vatanen nog nooit eerder had gereden, maar waar hij wel vroeg in de wedstrijd aan de leiding lag en die ook kon verdedigen tot op het punt dat hij hevig van de weg af ging en moest uitvallen. Het recept voor potentieel succes werd uiteindelijk bewezen in Finland, waar Vatanen de eerste overwinning van de 205 op naam schreef, en dit vervolgens ook deed in San Remo en Groot-Brittannië. Dit gaf hem toch nog een vierde plaats in de stand om het rijderskampioenschap. Deze sterke lijn werd voortgezet tijdens de start van het seizoen 1985, toen er overwinningen werden geboekt in Monte Carlo en Zweden, respectievelijk ronde een en twee van het kampioenschap. In Zweden lag Vatanen nagenoeg van start tot finish aan de leiding, maar in Monte Carlo vocht hij een waar gevecht uit met Walter Röhrl, toen al een viervoudig winnaar van het evenement. Op de vooravond van de laatste dag van de rally, maakte Vatanens navigator Terry Harryman een inklok fout, waardoor het duo een tijdstraf kreeg toegediend en uiteindelijk een achterstand van acht minuten moesten goedmaken op Röhrl. Tot ieders verrassing wist Vatanen langzij te gaan en won de rally uiteindelijk met een voorsprong van ruim vijf minuten op de Duitser; een overwinning die volgens Vatanen veel voldoening aan hem gaf. Een ommekeer kwam er echter tijdens de derde ronde van het kampioenschap in Portugal, waarin hij ongelukkig uitviel, en daarmee aan een serie begon van vier nul-resultaten op rij. Zijn teamgenoot Timo Salonen had inmiddels al de leiding in het kampioenschap overgenomen, maar enige hoop voor Vatanens titel aspiraties kwam weer in opleving na het behalen van een tweede plaats in Nieuw-Zeeland, weliswaar achter teamgenoot Salonen. Het noodlot sloeg echter toe in de daaropvolgende ronde in Argentinië, toen Vatanen ernstig verongelukte op de tweede klassementsproef van de wedstrijd. Hij sloeg daarin meerdere malen over de kop en werd uiteindelijk met stoel en al uit de cockpit gelanceerd. Terwijl navigator Terry Harryman nagenoeg ongedeerd bleef, werd er tegelijkertijd gevreesd voor het leven van Vatanen. Hij moest uiteindelijk een anderhalf jaar durende herstellingsperiode meemaken, waarin hij vocht tegen depressie en de aannemelijke kans op kanker, gezien de vele bestralingen die hij moest ondergaan. In de tussentijd was de Groep B klasse geëscaleerd, werd na de dood van Henri Toivonen en Sergio Cresto voor competitie verboden, en zag Peugeot verdwijnen uit het WK.
Vatanen keerde het jaar daarop in het seizoen 1987 weer voorzichtig terug in het WK. Met een gastoptreden voor Ford in zijn thuisrally in Finland wist hij een tweede plaats te bemachtigen achter het stuur van een Sierra RS Cosworth. Buiten het WK om, nam Vatanen eerder dat jaar deel aan de Dakar Rally voor zijn oude werkgever Peugeot, die hun Groep B 205 Turbo 16 nu hadden omgebouwd om aan dit soort evenementen deel te nemen. In zijn officiële terugkeer als actief rijder, won Vatanen verrassend genoeg de rally, en zou de Dakar uiteindelijk ook in 1989, 1990 en 1991 op zijn naam schrijven, de laatste inmiddels onder de vlag van Citroën. Ook was Vatanen met Peugeot succesvol in de Pikes Peak Heuvelkim, in Colorado, Noord-Amerika, rijdend in de 405 Turbo 16, waarin hij in 1988 een recordtijd wist neer te zetten. Die prestatie is ook het toneel geweest van een prijswinnende korte film genaamd Climb Dance, een film officieel uitgebracht door Peugeot.
Het seizoen 1989 zag Vatanen een volledige terugkeer maken bij een fabrieksteam, nu bij Mitsubishi rijdend in de Galant VR-4. Vatanen kreeg met veel onbetrouwbaarheid te maken gedurende het seizoen en het waren uiteindelijk gastoptredens en overwinningen van Mikael Ericsson en Pentti Airikkala die zorgden voor de successen van de Galant dat jaar. Het seizoen 1990 verliep niet veel beter voor Vatanen, waarin hij van oudsher onregelmatig was in zijn resultaten en waar in Finland een podiumplaats als tweede als schrale troost moest dienen voor een ongelukkige periode bij Mitsubishi. Hij werd voor het seizoen daarop vervangen door zijn oud-teamgenoot Salonen, en zat vervolgens het gehele jaar zonder fabriekszitje, totdat hij aan het einde van het jaar tekende bij Subaru, het team geprepareerd door Prodrive, onder leiding van zijn oud-navigator David Richards. Daarin zorgde Vatanen samen met zijn jonge teamgenoot Colin McRae voor de vroege successen van het merk in het WK, eerst met de Legacy RS en later de Impreza 555, die Vatanen sterk liet debuteren met een tweede plaats in Finland in het seizoen 1993. Desondanks wist hij door de komst van tweevoudig wereldkampioen Carlos Sainz zijn plaats niet te behouden binnen het team, en in latere jaren nam Vatanen voornamelijk nog deel aan WK-rally's als privé-inschrijving. In het seizoen 1998 verving hij nog Bruno Thiry bij het fabrieksteam van Ford voor twee WK-rondes, waarin hij in beide punten wist te scoren, waaronder een derde plaats tijdens de Safari Rally. Vatanen hing na dat seizoen de helm aan de wilgen. Op uitnodiging van Peugeots Bozian Racing nam hij in het seizoen 2003 deel aan zijn thuisrally in Finland, achter het stuur van een 206 WRC, en eindigde daarmee nog als 11de in het eindklassement. In 2003 wist Vatanen ook een terugkeer te maken in de Dakar Rally, met Nissan, eindigend als zevende. Meerdere deelnames met Nissan kwamen er in 2004 en 2005, en in 2007 was hij tijdens de rally actief voor het team van Volkswagen, waarin hij echter uitviel.
In september 2008 nam Vatanen deel aan de Colin McRae Forest Stages in Groot-Brittannië, georganiseerd door oud-rallyrijder Jimmy McRae, en een ronde van het Schots rallykampioenschap. Daarin reed hij rond in een ex-Rothmans Ford Escort met ook zijn oud-navigator David Richards aan zijn zijde. Hij was hierin een van de vele ex-wereldkampioenen die deelnamen aan het evenement ter nagedachtenis aan Colin McRae, die het jaar daarvoor overleed in een helikopterongeluk.
[bewerken] Politiek
Al enige tijd was de Vatanen geïnteresseerd in politiek bedrijven, en in 1999 werd hij gekozen als een afgevaardigde van de Finse Nationale Coalitie in het Europees Parlement, terwijl hij al enige tijd woonachtig was in Frankrijk, waar hij nog steeds een eigen wijngaard beheert. In de politiek heeft hij zich onder andere bezig gehouden met autobelasting, verkeersveiligheid en landbouw. In 2004 werd hij herkozen, ditmaal voor de Franse Union pour un Mouvement Populaire (Unie voor een Volksbeweging). In 2009 werd hij niet meer herkozen voor een nieuw termijn en besloot zich vervolgens beschikbaar te stellen voor het voorzitterschap binnen de overkoepelende autosport organisatie FIA, nadat preses Max Mosley eind oktober aftrad. Vatanen nam het hierin op tegen ex-Formule 1 teambaas bij Ferrari - Jean Todt, die ook de leiding had over de Groep B activiteiten van Peugeot in de jaren tachtig, toen Vatanen er meerdere successen mee wist binnen te slepen. Op 23 oktober 2009 verloor Vatanen uiteindelijk de verkiezingen voor een positie in het presidentschap aan Todt.
[bewerken] Complete resultaten in het Wereldkampioenschap Rally
[bewerken] Overwinningen
| Nr. | Seizoen | Rally | Navigator | Auto |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1980 |  27th Acropolis Rally |
 David Richards |
Ford Escort RS1800 |
| 2 | 1981 | 28th Acropolis Rally |
David Richards |
Ford Escort RS1800 |
| 3 | 1981 |  3º Marlboro Rallye do Brasil |
David Richards |
Ford Escort RS1800 |
| 4 | 1981 | 31st 1000 Lakes Rally |
David Richards |
Ford Escort RS1800 |
| 5 | 1983 |  31st Marlboro Safari Rally |
Terry Harryman |
Opel Ascona 400 |
| 6 | 1984 | 34th 1000 Lakes Rally |
Terry Harryman |
Peugeot 205 Turbo 16 |
| 7 | 1984 |  26º Rallye Sanremo |
Terry Harryman |
Peugeot 205 Turbo 16 |
| 8 | 1984 | 40th Lombard RAC Rally |
Terry Harryman |
Peugeot 205 Turbo 16 |
| 9 | 1985 |  53ème Rallye Automobile Monte-Carlo |
Terry Harryman |
Peugeot 205 Turbo 16 |
| 10 | 1985 |  35th International Swedish Rally |
Terry Harryman |
Peugeot 205 Turbo 16 |
[bewerken] Overzicht van deelnames
[bewerken] Noten
-
- Het Wereldkampioenschap Rally concept van 1973 tot en met 1976, hield in dat er enkel een kampioenschap open stond voor constructeurs.
- In de seizoenen 1977 en 1978 werd de FIA Cup for Drivers georganiseerd. Hierin meegerekend alle WK-evenementen, plus 10 evenementen buiten het WK om.
[bewerken] Externe links
| Voorganger: 1980 Walter Röhrl |
Wereldkampioen Rally 1981 |
Opvolger: 1982 Walter Röhrl |
