Christelijke Vredesconferentie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Christelijke Vredesconferentie (ook bekend als Praagse vredesconferentie) was een internationale organisatie met een status als niet-gouvernementele organisatie (ngo) bij de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties ECOSOC.

De Christelijke Vredesconferentie bestond uit kerken uit het Oostblok en kerkelijke gemeenten en individuele christenen uit andere landen. De Christelijke Vredesconferentie was omstreden vanwege de geringe afstand tot marxistische standpunten en omdat de organisatie in 1958 met ondersteuning van de door communisten en communistische sympathisanten Wereldvredesraad en de Tsjechoslowaakse overheid opgericht, waar de vrije geloofsuitoefening bij tijd en wijle onder zware druk stond.[1]

Geschiedenis[bewerken]

De Christelijke Vredesconferentie ging terug op een initiatief van de Tsjechische theoloog Josef Hromádka en de Duitse theoloog Hans Joachim Iwand die tot de Bekennende Kirche hoorde. Zij wilden een brug slaan tussen de Tsjechen en de Duitsers na de jaren van de Duitse bezetting van Tsjecho-Slowakije en de deportatie van etnische Duitsers uit Tsjechië. In juni 1958 vond in Praag een congres plaats van theologen uit de Oosterse orthodoxie en het protestantisme. Tijdens het congres hield men zich bezig met vraagstukken over vrede en veiligheid. Men besloot de werkzaamheden voort te zetten onder de naam Christelijke Vredesconferentie. Hromádka werd gekozen tot voorzitter van de organisatie. Hij bleef het voorzitterschap bekleden tot de Praagse Lente, toen hij, hevig aangeslagen door inval van de Warschaupactstaten, uit protest zijn voorzitterschap neerlegde.

Onder de naam Al-Christelijke Vredesvergaderingen (ACVV) kwamen om de paar jaar christelijke delegaties uit Oost en West en uit de derde wereld bijeen. De ACVV stelde resoluties op en maakte die wereldkundig.[2] De ACVV kwam bijeen in de jaren 1961, 1964, 1968, 1971, 1978 en 1985. De speelruimte die de Christelijke Vredesconferentie kreeg van het communistische regime was beperkt. Toch was dit één van de mogelijkheden voor theologen uit Oost en West om elkaar te ontmoeten in een ontspannen sfeer. De derde ACVV vond plaats tijdens de Praagse Lente en werd gekenmerkt door een grotere vrijheid.

Landelijke afdelingen[bewerken]

In verschillende landen werden nationale afdelingen opgericht, om de doelstellingen van de Vredesconferentie uit te dragen. De Nederlandse afdeling werd opgericht in 1962 en stond aanvankelijk onder leiding van de theoloog en dogmaticus prof. dr. Albert Rasker, die ook betrokken was geweest bij de oprichting van de Vredesconferentie in Praag in 1958. De oprichter van de Pacifistisch Socialistische Partij (PSP) en theoloog Hannes de Graaf was in de beginjaren ook lid van de Nederlandse afdeling.[3] De belangrijkste landelijke afdelingen werden echter gevormd in de DDR, Tsjechoslowakije en de Sovjet-Unie. Aanvankelijk namen ook Chinese christenen deel aan arbeid van de Christelijke Vredesconferentie. Zo was er in 1961 nog een Chinese delegatie aanwezig bij de Eerste Al-Christelijke Vredesvergadering, maar Chinese deelname aan de tweede conferentie werd in 1964 onder druk van met name de Sovjet-Unie verhinderd.[4]

"Frieda", orgaan van de Thüringse afdeling van de Christelijke Vredesconferentie in de DDR

Dit alles had te maken met de toenemende spanningen tussen de Sovjet-Unie en de Volksrepubliek China, dat zich steeds onafhankelijker ging opstellen ten opzichte van de Rusland. Er was ook een actieve Finse afdeling, wat niet verwonderlijk is gezien het feit dat Finland in die tijd een strikt neutrale buitenlandse politiek voerde.[5]

Met de inval in 1968 maakten troepen van het Warschaupact een eind aan de Praagse Lente. In de bijeenkomsten van de werkgroep (Werkcomité) in november 1968 in Parijs en in februari 1969 in Warschau kwamen de deelnemers en het Oostblok enerzijds en de deelnemers uit het Westen en de derde wereld niet tot een stellingname omtrent het neerslaan van de Praagse Lente. De Christelijke Vredesconferentie verloor daarmee een deel van haar geloofwaardigheid. De meeste kerken uit West-Europa verlieten daarop de organisatie. Het Nederlandse regionale comité hief zich op met de verklaring: Het oorspronkelijke doel en de werkwijze zijn door de huidige leiding systematisch veranderd. Onderwerpen die thuishoren op een christelijke vredesconferentie en die ook vroeger alleen met moeite op de agenda werden geplaatst dankzij Hromádka, zijn nu weggestreept. ...[6] Later ontstond er een nieuwe Nederlandse afdeling, ditmaal onder leiding van ds. Dick Boer, universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam. Prof. dr. Rinse Reeling Brouwer, buitengewoon hoogleraar aan de Protestantse Theologische Universiteit vestiging Kampen, was van 1980 tot 1996 secretaris van de Nederlandse afdeling.[7]

Als vredesbeweging richtte de Christelijke Vredesconferentie zich primair tegen de bewapening met massavernietigingswapens door de NAVO.[8] Dit standpunt werd verdedigd met de stelling dat de Verenigde Staten in de wapenwedloop steeds technologisch het voortouw hadden genomen en dat de Sovjet-Unie slechts gevolgd had.[9]

Na de val van het communisme in Oost-Europa kwam een einde aan de activiteiten van de Christelijke Vredesconferentie. In 2001 hield de organisatie op te bestaan.[10] In 1995 kwam naar buiten dat de geheime dienst van Tsjechoslowakije, de StB, jarenlang de Christelijke Vredesconferentie had geïnfiltreerd en beïnvloed.[11] Een groot deel van de theologen uit Oost-Duitsland werd jarenlang in de gaten gehouden door de Stasi. De gedachtegang dat de leden van de Christelijke Vredesconferentie bestond uit kritiekloze lieden, strookt echter niet met de feiten. In de zomer van 1989 sprak de Oost-Duitse afdeling zich bijvoorbeeld fel uit tegen het neerslaan van het vreedzaam protest op het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing. Primair kan gesteld worden: de Christelijke Vredesconferentie streefde oprecht naar ontspanning tussen Oost en West tijdens de Koude Oorlog.

Structuur[bewerken]

Op de conferentie van 1961 koos men een organisatievorm voor Christelijke Vredesconferentie. Er kwam een algemeen bestuur (Adviescommissie) en een dagelijks bestuur (werkcomité) tot stand. Tevens werd besloten tot de oprichting van een Internationaal Secretariaat en verschillende commissies.

De Leiding[bewerken]

Het presidium van de Christelijke Vredesconferentie bestond uit:

  • de erevoorzitters
  • de voorzitter
  • de ereleden van het presidium
  • de vicevoorzitters
  • de voorzitters van de verschillende commissies
  • de secretaris-generaal

Voorzitters van de Christelijke Vredesconferentie:

Erevoorzitters van de Christelijke Vredesconferentie:

Vicevoorzitters van de Christelijke Vredesconferentie

Secretarissen-generaal van de Christelijke Vredesconferentie:

  • 1958-1959 Bohuslav Pospíšil, Evangelische Kerk van de Boheemse Broeders
  • 1961-1968 Jaroslav N. Ondra, Evangelische Kerk van de Boheemse Broeders
  • 1968-1970 Janusz Makowski, Rooms-Katholieker Kerk (Christelijk Sociale Unie (Polen))
  • 1971-1978 Károly Tóth, bisschop van de Hongaarse Gereformeerde Kerk
  • 1978-1989 Lubomír Miřejovský, Evangelische Kerk van de Boheemse Broeders

Enkele vooraanstaande leden naar denominatie[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Holger Kremser (1993): Der Rechtsstatus der evangelischen Kirchen in der DDR und die neue Einheit der EKD
  2. Hebe Kohlbrugge (2002): Twee maal twee is vijf. Kampen: Uitgeverij Kok, p. 81
  3. De Graaf verliet de Nederlandse afdeling in 1969 uit protest na het neerslaan van de Praagse Lente
  4. http://www.stichtingargus.nl/bvd/ambts/828271a.pdf
  5. http://books.google.nl/books?id=EewyQfSm298C&pg=PA158&dq=Christlicher+Friedenskonferenz&hl=nl&sa=X&ei=FXXvU_vbA8rePfP-gZgP&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q=Heikki&f=false
  6. Hebe Kohlbrugge (2002): Twee maal twee is vijf. Kampen: Uitgeverij Kok, p. 90
  7. http://www.pthu.nl/over_pthu/Medewerkers/r.h.reelingbrouwer/curriculum-vitae/
  8. Martin Georg Goerner: Die Kirche als Problem der SED, p. 196
  9. Balázs Németh: Christliche Friedenskonferenz auf der Waagschale in "Kritisches Christentum" nr. 160, September 1992
  10. http://www.volny.cz/christianpeace/cpc/magazine/defaultn.htm
  11. Communistische geheime dienst manipuleerde jarenlang oecumene, Trouw, 5 juli 1995