Em. Querido's Uitgeverij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Em. Querido's Uitgeverij
Keizersgracht 333 in 2011
Keizersgracht 333 in 2011
Oprichting 1898
Land Vlag van Nederland Nederland
Hoofdkantoor Amsterdam
Website http://www.querido.nl
Portaal  Portaalicoon   Economie

In 1898 maakte Emanuel Querido (Amsterdam, 6 augustus 1871Sobibór, 23 juli 1943) bekend dat hij zich als zelfstandig boekhandelaar zou vestigen aan de Binnen-Amstel in Amsterdam; in 1911 werd dat een verzendboekhandel in Bloemendaal. Uiteindelijk zou hij na 1915 op Keizersgracht 333 te Amsterdam onder de naam Em. Querido`s Uitgevers-MIJ N.V. een uitgeversbedrijf opbouwen. Hij was de broer van auteur Israël Querido (1872-1932).

Salamander en andere uitgaven[bewerken]

Emanuel Querido begon in 1934 met de uitgave van de Salamanderpockets, de eerste echte Nederlandse pocketserie, een jaar voor de eerste Penguins verschenen. De vormgeving van het omslag was aanvankelijk in handen van J.B. Heukelom, die ook in de voorgaande jaren al veel boekbanden voor Querido ontworpen had. De nummering van de verschenen pockets eindigde op 760, waarbij opgemerkt moet worden dat een aantal nummers niet verscheen. Uitgebreide documentatie is te vinden in de boekjes: Het Salamanderboek 1934-1984, verschenen in 1984 als Salamander 608 met bijdragen van diverse auteurs, en het in 2009 verschenen boek De omslagen van de Salamanderpockets 1958-1996 met bijdragen van Ton Anbeek en Paul Hefting.

Emanuel Querido was bijzonder vernieuwend met het uiterlijk van zijn boeken. Buiten de reeds genoemde J.B. Heukelom gaf hij een flink aantal boekbandverzorgers de kans. Onder hen waren Fré Cohen, Georg Rueter, George van Raemdonck, Jan Sluyters, Ella Riemersma, Raoul Hynckes, Jan van Krimpen en Theo Nieuwenhuis.

Exilliteratuur[bewerken]

Die Sammlung, september 1933

In 1933, na de machtsovername in Duitsland door Hitler, kwam een vluchtelingenstroom van Duitse (voornamelijk Joodse) schrijvers op gang. Daar zij hun boeken niet meer in Duitsland mochten publiceren, bood Querido ze de gelegenheid om in zijn nieuwe Querido Verlag N.V. in Duitse taal onder directie van de Duitse uitgever Fritz Helmut Landshoff (vennoot van de Gustav Kiepenheuer Verlag) hun werken uit te brengen. Reeds in 1933 publiceerde Querido Verlag negen Duitstalige boeken, en men begon ook met de uitgave van het exiltijdschrift Die Sammlung onder redactie van Klaus Mann, zoon van Katia en Thomas Mann.

Onder de medewerkers van Die Sammlung waren de marxisten (Becher, Brecht, Bloch, Kantorowicz, Scharrer), de socialisten (E. Toller, O.M. Graf, K. Kersten), de radikaaldemokraten (Heinrich Mann, A. Döblin, A. Zweig), de zionisten (M. Brod, Infeld), de liberalen (Kerr, Kesten, Mehring, R. Olden), de conservatieven (Golo Mann, J. Roth) en de neutrale schrijvers (Wassermann, Lasker-Schüler).

Buiten de genoemden werden ook teksten opgenomen van Kafka, A. M. Frey, M. Herrmann-Neisse, B. Frank, M. Hirschfeld, L. Marcuse, W.A. Berendsohn, W. Uhde, P. Westheim, Claire Goll, A. Neumann, V. Marcu, G. Regler, A. Ehrenstein, F. von Reventlow, N. Elias, St. Heym, G. Anders, P. Zech, Th.Th. Heine, K. Hiller en natuurlijk van Klaus Mann zelf.

Tot het uitbreken van de oorlog in 1940 zouden er zo'n twintig boeken van Querido Verlag per jaar verschijnen, voornamelijk literatuur, maar ook politieke essays; in totaal 129 stuks.

Van 1933 tot 1940 en van 1945 tot 1950 zou Landshoff 171 Duitstalige boeken uitgeven, de zogenaamde Duitse Exilliteratur.

Duitse bezetting[bewerken]

Door het uitbreken van de oorlog kwam daar in 1940 een eind aan. Emanuel Querido droeg de leiding van zijn uitgeverij over aan onder meer Alice van Nahuys, en nadat ook zij zich als halfjoodse vrouw in 1942 terug moest trekken, werd toenmalig hoofd verkoop Geert van Oorschot tot directeur benoemd, met de opdracht om de uitgeverij, voor zover mogelijk, door de oorlog te loodsen. Hij deed dit onder toeziend oog van een zogeheten Verwalter. Eerst was dat Dirk Wisboom Verstegen en vanaf het voorjaar van 1943 Reinier van Houten. Ten slotte werd de uitgeverij op last van de Duisters in de zomer van 1944 geliquideerd. De ondergedoken Querido en zijn vrouw Jane Querido-Kozijn vielen in de zomer van 1943 door verraad in Duitse handen. Beiden werden in het kamp Sobibór vermoord.

Na 1945[bewerken]

Van Oorschot was erin geslaagd om grote hoeveelheden boeken en liquide middelen van de uitgeverij achter te houden, zodat zij na de oorlog direct een doorstart kon maken; Querido werd een van de toonaangevende literaire uitgeverijen van het land. Talloze schrijvers publiceerden en publiceren bij de Amsterdamse uitgever, die sinds jaar en dag gevestigd is op het adres Singel 262. Onder hen zijn Willem Brakman, Willem Elsschot, Hella S. Haasse, A.F.Th. van der Heijden, Thomas Rosenboom, K. Schippers en F. Springer. In 1971 begon directrice Tine van Buul met een kinderboekenafdeling, die boeken van Annie M.G. Schmidt, Miep Diekmann, Guus Kuijer, Joke van Leeuwen, Toon Tellegen en vele anderen uitbracht.

Verschillende uitgeverijen varen nu onder het kompas van Querido, onder meer Athenaeum-Polak & Van Gennep en Nijgh en Van Ditmar.

Archieven[bewerken]

In 2007 schonk Em. Querido's Uitgeverij haar omvangrijke grafisch archief aan de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam. Dit archief bevat de ontwerpen voor vele boekomslagen vanaf de beginperiode tot heden. Ook de Salamanderpocketverzameling van drukkerij Lenoirschuring uit Amstelveen werd twee jaar later aan de Bijzondere Collecties van de UvA overgedragen.

Literatuur[bewerken]

  • A.L. Sötemann; Querido van 1915 tot 1990. Een uitgeverij. Em. Querido's Uitgeverij B.V. Amsterdam 1990. ISBN 90 214 72368
  • Fritz H. Landshoff; Amsterdam, Keizersgracht 333. Querido Verlag. Erinnerungen eines Verlegers., Aufbau-Verlag, Berlin und Weimar 1991. ISBN 3-351-00585-7

Externe links[bewerken]