Expressionistische architectuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nederlands expressionisme (de Amsterdamse School). De Bijenkorf, warenhuis in Den Haag, 1924-26 (Piet Kramer)
Nederlands expressionisme (de Amsterdamse School). Het Schip, appartementsgebouw in Amsterdam, 1917-20 (Michel de Klerk)

Expressionistische architectuur was een architecturale beweging die zich parallel met de expressionistische visuele en theaterkunsten in Europa ontwikkelde gedurende de eerste decennia van de 20e eeuw.

De term "expressionistische architectuur" omschreef initieel de activiteit van de Duitse, Nederlandse, Oostenrijkse, Tsjechische en Deense avant-garde van 1910 tot 1930. Opeenvolgende herdefiniëringen hebben de term verbreed, enerzijds terug in de tijd naar 1905 en ook geografisch verbreed naar de rest van Europa. Tot op heden is de betekenis van de term zelfs nog verder verbreed om te verwijzen naar architectuur van gelijk welke locatie die bepaalde van de typische kenmerken vertoont van de oorspronkelijke beweging, zoals distortie, fragmentatie of de vertaling van gewelddadig of overbenadrukte emotie.[1]

Kenmerken[bewerken]

Expressionistische architectuur was individualistisch en schuwde in vele opzichten esthetische dogmas,[2] maar toch is het nuttig om bepaalde criteria te ontwikkelen die het fenomeen definiëren. Hoewel het een grote variëteit en verscheidenheid vertoont, kunnen toch verschillende punten gevonden worden die terugkeren in het werk van expressionistische architectuur.

  1. Distortie/vervorming van vorm om een emotioneel effect te bewerkstelligen.[3]
  2. Ondergeschiktheid van realisme aan een symbolische of stilistische expressie van innerlijke ervaring.
  3. Een onderliggende poging om het nieuwe, originele en visionaire te creëren.
  4. Vaak hybride oplossingen die herleidbaar zijn tot één concept.[4]
  5. Thema's van natuurlijke romantische fenomenen, zoals grotten, bergen, kristal- en rotsformaties.[5] Op die manier is het eerder mineraal en elementair gericht dan de fleurige en organische art nouveau.
  6. Maakt gebruik van het creatieve potentieel van ambachtelijk vakmanschap.
  7. Tendeert eerder naar het gotische dan het klassieke. Expressionistische architectuur leunt ook meer tegen de romaanse en de rococo architectuur aan dan tegen de klassieke.
  8. Hoewel het een Europese beweging is, is expressionisme even oosters als westers. Het ontleent evenveel aan Moorse, Islamitische, Egyptische en Indiase kunst en architectuur als aan Romeinse of Griekse.[6]
  9. Architectuur is een kunstvorm.[4]

Expressionistische architecten in de jaren 1920[bewerken]

Expressionistische architectuur sinds de jaren 1950[bewerken]

Voorlopers van expressionistische architectuur[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Stallybrass and Bullock, p.301-392 -entry by John Willett
  2. Sharp p.166
  3. Taut, Die Stadtkrone 1919 p.87, quote "Architecture is art and ought to be the highest of the arts. It consists exclusively of powerful emotion and addresses itself exclusively to the emotions."
  4. a b Pehnt, p.20
  5. Pehnt, p.19, Taut's vermelding van "earth-crust architecture" en wat Poelzig als "Important to remodel the earth's surface sculpturally" noemde
  6. Sharp p.119

Bibliografie[bewerken]

  • Banham, Reyner (1972). Theory and Design in the First Machine Age. Third edition. Praeger Publishers Inc. ISBN 0-85139-632-1
  • Bletter, Rosemarie Haag (Summer 1983),"Expressionism and the New Objectivity," Art Journal, 43:2 (Summer 1983), pp. 108-120.
  • Bletter, Rosemarie Haag (March 1981). "The Interpretation of the Glass Dream: Expressionist Architecture and the History of the Crystal Metaphor, "JSAH" (Journal of the Society of Architectural Historians), vol. 40, no. 1 (March 1981): 20-43.
  • Benson, Timothy. O. (et al.); Dimenberg, Edward, Expressionist Utopias: Paradise, Metropolis, Architectural Fantasy (Weimar and Now: German Cultural Criticism), University of California Press, 2001-09-17 ISBN 0-520-23003-5.
  • Frampton, Kenneth (2004). Modern architecture - a critical history. Third edition. World of Art. ISBN 0-500-20257-5
  • Jencks, Charles (1986). Modern Movements in Architecture. Second Edition. Penguin. ISBN 0-14-009963-8
  • Pehnt, Wolfgang (1973). Expressionist Architecture. Thames and Hudson. ISBN 0-500-34058-7
  • Sharp, Dennis (1966). Modern Architecture and Expressionism. George Braziller: New York.
  • Oliver Stallybrass, and Alan Bullock (et al.), The Fontana Dictionary of Modern Thought (Paperback), Fontana press, 1988, p. 918 pages ISBN 0-00-686129-6.
  • Whyte, Iain Boyd ed. (1985). Crystal Chain Letters: Architectural Fantasies by Bruno Taut and His Circle. The MIT Press. ISBN 0-262-23121-2
  • http://www.archpedia.com/Styles-Expressionist.html
  • http://tigger.uic.edu/~victor/reviews/scheerbart.pdf
  • http://andybleck.com/photo_industry_1910_2.html