Gustaaf VI Adolf van Zweden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gustaaf VI Adolf
1882 - 1973
Gustaf VI Adolf av Sverige som kronprins.jpg
Koning van Zweden
Periode 1950-1973
Voorganger Gustaaf V
Opvolger Karel XVI Gustaaf
Vader Gustaaf V van Zweden
Moeder Victoria van Baden
Dynastie Bernadotte

Oscar Frederik Willem Olaf Gustaaf Adolf (Stockholm, 11 november 1882 - Helsingborg, 15 september 1973) was van 1950 tot 1973 als Gustaaf VI Adolf koning van Zweden. Hij was de oudste zoon van koning Gustaaf V en koningin Victoria van Baden.

Jeugd en huwelijken[bewerken]

Hij werd geboren in Stockholm op 11 november 1882, hij werd toen hertog van Skåne. Hij was de oudste zoon van kroonprins Gustaaf van Zweden en kroonprinses Victoria. Toen hij werd geboren was koning Oscar II van Zweden aan de macht. Gustaaf Adolf had twee jongere broers: prins Willem (1884-1965) die huwde met Maria Paulowna van Rusland en prins Erik die stierf op vrij jonge leeftijd (1889-1918). Toen zijn vader op 29 oktober 1950 stierf, werd hij koning van Zweden als Gustaaf VI Adolf. Zijn persoonlijke motto was Plikten framför allt (Nederlands: Plicht voor alles). Zijn overgrootmoeder Sofie van Holstein-Gottorp was een dochter van de afgezette koning Gustaaf IV Adolf van Zweden waardoor Gustaaf VI Adolf afstamt van het afgezette Zweedse koningshuis Holstein-Gottorp.

Gustaaf VI Adolf huwde een eerste maal op 15 juni 1905 met prinses Margaretha van Connaught, een dochter van prins Arthur van het Verenigd Koninkrijk en prinses Louise Margaretha van Pruisen. Prins Arthur was een zoon van koningin Victoria van het Verenigd Koninkrijk en prins-gemaal Albert. Louise Margaretha op haar beurt was een dochter van prins Frederik Karel van Pruisen en prinses Maria Anna van Anhalt-Dessau. Uit dit huwelijk werden vier zonen geboren en één dochter. Prinses Margaretha, zwanger van haar zesde kind, stierf erg onverwacht op 1 mei 1920 in Stockholms slot.

Een tweede huwelijk ging Gustaaf Adolf aan met prinses Louise Mountbatten. Het vond plaats op 3 november 1923 in het St. James's Palace te Londen. Louise was een dochter van Lodewijk Alexander van Battenberg en van prinses Victoria Maria van Hessen-Darmstadt. Victoria Maria was een dochter van prinses Alice van het Verenigd Koninkrijk, een dochter van koningin Victoria en prins-gemaal Albert. Louise Mountbatten was een tante van de huidige prins-gemaal van Engeland, prins Philip Mountbatten. Het was Louise die koningin van Zweden werd.

Koning van Zweden[bewerken]

Gustaaf Adolf als kroonprins van Zweden.

In 1950 na de dood van koning Gustaaf V werd Gustaaf Adolf koning van Zweden. Zijn vader was overleden op 92-jarige leeftijd en Gustaaf VI Adolf werd koning op de leeftijd van 67 jaar. Hij was daarmee totdusverre de oudste kroonprins ooit, een positie die hij in 2015 kan verliezen aan prins Charles van Engeland. Gustaaf VI Adolf was gedurende 23 jaar koning der Zweden. Tijdens het bewind van Gustaaf VI Adolf werd er gewerkt aan een nieuwe constitutie van Zweden. Deze nieuwe constitutie werd uiteindelijk van kracht in 1975 na de dood van de koning. De nieuwe constitutie was ter vervanging van de grondwet daterende uit 1809 en was vooral gericht op hervormingen in overeenstemming met de moderne tijd. De persoonlijke kwaliteiten van koning Gustaaf Adolf maakten hem populair onder het Zweedse volk en, op zijn beurt heeft deze populariteit geleid tot een sterke publieke opinie ten gunste van het behoud van de monarchie. Gustaaf Adolfs expertise en interesse in een breed scala van terreinen (waaronder o.a. architectuur en plantkunde) maakte van hem een gerespecteerd man, net als zijn informele en bescheiden karakter en zijn doelgericht vermijden van pracht en praal. De monarchie werd echter ondergeschikt gemaakt aan een democratische staat. Aanvullende bevoegdheden van de vorst werden verwijderd toen in Zweden de constitutionele hervorming werd voltooid in 1975.

Gustaaf VI Adolf was een toegewijd archeoloog en werd toegelaten tot de British Academy voor zijn werk in de botanie in 1958. Gustaaf VI Adolf had deelgenomen aan de archeologische expedities in China, Griekenland en Italië en hij was de oprichter van het Zweedse Instituut te Rome. Hij werd in 1910 de 1126e Ridder in de Orde van het Gulden Vlies in Spanje en hij werd in 1954 de 915e Ridder in de Orde van de Kousenband.

Koning Gustaaf VI Adolf overleed op 15 september 1973 op de leeftijd van 90 jaar na een verslechtering van zijn gezondheid, dat eindigde in longontsteking in het ziekenhuis van Helsingborg. Hij werd opgevolgd door zijn kleinzoon, de 27-jarige kroonprins Karel Gustaaf, zoon van de in 1947 overleden prins Gustaaf Adolf. Koning Gustaaf VI Adolf werd niet zoals bijna al zijn voorgangers bijgezet in de Riddarholmskyrkan te Stockholm maar op de Koninklijke begraafplaats van het Hagapaleis. Hij werd begraven naast zijn twee overleden vrouwen. Koning Gustaaf Adolf is de grootvader van de huidige Zweedse koning, Karel XVI Gustaaf en van de huidige Deense koningin Margaretha II.

Interesses[bewerken]

De reputatie van de koning als een "professionele amateur hoogleraar" was alom bekend, zowel nationaal als internationaal, en ook onder zijn familieleden en vrienden. Gustaaf Adolf had een enorme privé-bibliotheek bestaande uit bijna 80.000 boeken - het meest indrukwekkende in dit alles was dat hij daadwerkelijk het grootste deel van al die boeken had gelezen. Hij had belangstelling in gespecialiseerde literatuur over Chinese kunst en Oost-Aziatische geschiedenis. Koning Gustaaf Adolf was vooral geïnteresseerd in de geschiedenis van de beschaving, en hij heeft deelgenomen aan verschillende archeologische expedities. Een andere grote interesse was plantkunde, vooral op het gebied van bloemen en tuinieren. Hij werd beschouwd als een expert op het gebied van de rododendron. Bij het Sofieropaleis (het zomerverblijf van de koning) kweekte hij een van de mooiste collecties rododendrons.

Net als zijn zoon, prins Bertil van Zweden, had koning Gustaaf Adolf levenslang belangstelling in verschillende sporten. Hij genoot van tennis en golf. Daarnaast was hij dol op vliegvissen.

Kinderen[bewerken]

Uit zijn eerste huwelijk werden vijf kinderen geboren:

Uit zijn tweede huwelijk kwam één dood geboren dochtertje voort op 30 mei 1925.

Voorouders[bewerken]

De voorouders van Koning Gustaaf VI Adolf
Gustaaf VI Adolf van Zweden Vader:
Gustaaf V van Zweden
(1858-1950)
Grootvader:
Oscar II van Zweden
(1829-1907)
Overgrootvader:
Oscar I van Zweden
(1799-1859)
Overgrootmoeder:
Joséphine van Leuchtenberg (1807-1876)
Grootmoeder:
Sophia van Nassau-Weilburg
(1836-1913)
Overgrootvader:
Willem van Nassau-Weilburg (1792-1839)
Overgrootmoeder:
Pauline van Württemberg (1810-1856)
Moeder:
Victoria van Baden
(1862-1930)
Grootvader:
Frederik I van Baden
(1826-1907)
Overgrootvader:
Leopold van Baden
(1790-1852)
Overgrootmoeder:
Sophie van Zweden
(1801-1856)
Grootmoeder:
Louise van Pruisen
(1838-1923)
Overgrootvader:
Wilhelm I van Duitsland
(1797-1888)
Overgrootmoeder:
Augusta van Saksen-Weimar-Eisenach
(1811-1890)