Herman Hertzberger

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Herman Hertzberger
Herman Hertzberger in 1970
Herman Hertzberger in 1970
Persoonsinformatie
Nationaliteit Nederlands
Geboortedatum 6 juli 1932
Geboorteplaats Amsterdam
Werken
Belangrijke gebouwen Centraal Beheergebouw, Chassé Theater
RKD-profiel

Herman Hertzberger (Amsterdam, 6 juli 1932) is een Nederlands architect.

Biografie[bewerken]

Hertzberger is de oudste zoon van de Amsterdamse arts Herman Hertzberger en verpleegster Margaretha Johanna Albertha Prins.[1][2] Hij is de broer van violiste Jeannelotte Hertzberger en Paul Hertzberger. Hij studeerde aan de Technische Hogeschool in Delft, waar hij in 1958 afstudeerde. Meteen na zijn studie zette hij zijn eigen bureau op, en van 1959 tot 1964 zat hij in de redactie van het tijdschrift Forum, samen met Aldo van Eyck, Jaap Bakema en anderen. Van 1959 tot 1969 was hij docent aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam en van 1970 tot 1999 hoogleraar aan de TU Delft. Daarnaast vervulde hij vele gastdocentschappen aan verschillende onderwijsinstellingen in Europa, Verenigde Staten en Canada.

Hertzberger is altijd trouw gebleven aan "Het verhaal van een andere gedachte", het manifest waarmee in 1959 een nieuwe redactie aantrad van het tijdschrift Forum. Die "andere gedachte" verzette zich tegen het bloedeloze functionalisme van de wederopbouw dat, aldus de redactie, tot een kille en fantasieloze architectuur had geleid. Meer dan een architectuur en stedenbouw van functies stond zij een architectuur van (menselijke) relaties voor; een architectuur van ontmoeting en vervlechting.

Hertzberger neemt dit principe in zijn eerste ontwerpen als uitgangspunt; altijd proberen zijn ontwerpen het ontmoeten van mensen te stimuleren en een meervoudig gebruik van de architectuur mogelijk te maken. De ontwerpfilosofie die hij daarbij hanteerde wordt ook wel structuralisme genoemd.

Het duidelijkst zien we dat in zijn bekendste ontwerp: het Centraal Beheergebouw in Apeldoorn. Dit was destijds een revolutionair ontwerp. Door de open structuur voldoet het nog steeds aan de veranderende eisen van werken in een kantooromgeving.[bron?] Een structuur die ruimte biedt aan kleinere ontmoetings- en kantoorwerkplekken die (zowel horizontaal als verticaal) in open verbinding met elkaar staan. Het interieur oogt informeel en het gebouw viel op ten opzichte van de cellenkantoortjes die op dat moment gebruikelijk waren. Wanneer Centraal Beheer het pand ontruimd heeft, zal het mogelijk worden gesloopt.

Het opbouwen van het geheel uit kleinere eenheden, had tot gevolg dat er over die kleinste eenheid (de mens binnen de organisatie) gericht werd nagedacht. Daarbij moet worden vermeld dat het aanvankelijk de bedoeling was dat de centrale ruimte van het gebouw, dat plaatselijk de bijnaam 'de Apenrots' heeft gekregen, een belangrijke schakel zou vormen in het stedelijk voetgangersnetwerk van het centrum van Apeldoorn, waarbij het de bedoeling was station Apeldoorn naast dit gebouw te plaatsen. De beslissing van het stadsbestuur om daarvan af te zien heeft volgens sommige stedenbouwkundigen afbreuk gedaan aan het gebouw, dat nog geruime tijd geïsoleerd heeft gestaan van andere kantoorgebouwen.

Hoewel Hertzberger ook in de jaren daarna sterk vanuit het kleine naar het grote ontwerpt krijgt ook de buitenkant van het gebouw, de manier waarop het zich verhoudt tot de context steeds meer aandacht. In de jaren tachtig en negentig laat Hertzberger vooral van zich horen door een aantal bijzondere scholen en aantal theaters.

In de jaren negentig komen er ook opdrachten uit het buitenland (vooral Duitsland). Begin 2005 wint zijn bureau een prijsvraag voor een nieuwe school in de buitenwijken van Rome.

Hertzberger ontving verschillende nationale en internationale prijzen en onderscheidingen, waaronder twee keer de scholenbouwprijs (2000 en 2004) en de Oeuvreprijs Architectuur van het Fonds BKVB in 2004. Eveneens in 2004 een Honorary Fellowship van het American Institute of Architects. Uit het juryrapport: "... he has changed the way other architects view large urban projects by his mastery of making places human in scale."

Het structuralisme van zijn vroege werk heeft hij sinds zijn ontwerp voor het Chassé Theater in Breda (1995) volledig van zich afgeschud. Met meer vrijheid hanteert hij grote en kleine maten, maar de gebruikers van het gebouw zouden steeds uitgangspunt blijven. De ontwikkeling in zijn werk is goed te zien in Apeldoorn waar naast zijn vroege hoogtepunt, Centraal Beheer (inclusief verbouwing uit 1995), in 2004 het CODA (Cultuur Onder Dak Apeldoorn) in gebruik werd genomen en in 2005 het vernieuwde en uitgebreide theater Orpheus zijn deuren heeft geopend.

Enkele werken[bewerken]

Chassé Theater in Breda
Bibliotheek Breda

Bibliografie[bewerken]

  • Hertzberger, Herman ... e.a. (2013). The future of architecture / comp. and ed.: Vibeke Gieskes ... e.a.; transl.: George Hall ... e.a. NAI010, Rotterdam. 95 p. ISBN 978-946-208-082-9.
  • Hertzberger, Herman (2010). Het structuralistische gezicht van de sociale ruimte / red.: Francine van den Berg, Roos Hulscher. Heerlen, Vrienden van het Vitruvianum. 34 p. ISBN 978-949-083-700-6. Samenvatting van de zevende Peutz-lezing in Schunck te Heerlen, 17 november 2010.
  • Hertzberger, Herman (2009). The schools of Herman Hertzberger = Herman Hertzberger : alle scholen / met teksten van Herman Hertzberger & Abram de Swaan; Dutch text ed./tekstred.: Els Brinkman; transl. into English/vert.: Beverley Jackson. 010 Publishers, Rotterdam. 176 p. ISBN 978-906-450-646-8.
  • Hertzberger, Herman (2007). Herman Hertzberger over Dick Hillenius over Herman Hertzberger / tek.: Herman Hertzberger; foto's: Ger van der Vlugt. Huis Clos, Oude Tonge. 23 p. ISBN 978-907-902-001-0 in hoes. (Huis Clos-reeks ; 27). Uitg. mede n.a.v. Hertzbergers 75e verjaardag. Opl. van 150 ex. Bevat: Dick Hillenius over Herman Hertzberger : inleiding bij een tentoonstelling ; Herman Hertzberger over Dick Hillenius : weergave van een gesprek met Ben van Melick.
  • Hertzberger, Herman, e.a. (2004). Cultuur onder dak = Shelter for culture : Herman Hertzberger & Apeldoorn / foto’s: Hein de Bouter ... e.a.; tek.: Architectuurstudio Herman Hertzberger; vert.: John Kirkpatrick. Uitgeverij 010, Rotterdam. 70 p. ISBN 90-6450-530-6. Bouwgeschiedenis van het culturele centrum CODA van Apeldoorn.
  • Hertzberger, Herman (2002). Articulations / ed.: Birgit Lutosch ; transl. from the Dutch: John Kirkpatrick ... e.a. Prestel, Munich. 223 p. ISBN 3-7913-2791-7. Overzichtswerk.
  • Hertzberger, Herman (1996-1999). Lessen in architectuur. Uitgeverij 010, Rotterdam. 2 dln., gebaseerd op Lessons for students in architecture. Uitgeverij 010, Rotterdam, 1991. Oorspr. versch. als een verzameling Nederlandstalige collegedictaten. [Zie onder de titel uit 1982/1988]. Dl.1 (1996): Ruimte maken, ruimte laten / red. Nederlandse uitg.: Meta Berghauser Pont. 272 p. ISBN 90-6450-293-5. Dl.2 (1999): De ruimte van de architect / red.: Jop Voorn. 287 p. ISBN 90-6450-379-6. Eng. uitg. o.d.t.: Space and the Architect : lessons in Architecture 2. Uitgeverij 010, Rotterdam, 2010. 291 p. ISBN 978-906-450-733-5. Uitleg over ruimtelijke middelen door eigen werk en dat van anderen, door traditionele bouwkunst, schilderijen en beelden.
  • Hertzberger, Herman (1982/1988). Theorie en praktijk van het ontwerpen : samenvatting colleges architectuurbeschouwing, 1973-1982/1988, Herman Hertzberger. Dl A: Het openbare rijk. 2e gew. dr. Vakgroep 13 Architectuurbeschouwing, Delft. 1984. 93 p. Oorspr. uitg.: 1982. Dl B: Ruimte maken, ruimte laten. Vakgroep 13 Architectuurbeschouwing, Delft. 1984. 93 p. Dl C: Uitnodigende vorm / vert.: Madou Hillenius. Steenkist, Delft, 1988. 127 p. ISBN 90-800192-1-6.

Literatuur[bewerken]

  • Brinkman, Els (red.) (2011). NHL Hogeschool = University : Architectuurstudio HH / vert.: George Hall; tek.: Stephanie Lama. 010 Publishers, Rotterdam. 80 p. ISBN 978-906-450-745-8.
  • Gieskes, Vibeke (eindred.) (2008). Ruimte en leren. 010 Publishers, Rotterdam. 255 p. ISBN 978-906-450-645-1.(Lessen in architectuur ; 3)
  • Behm, Maaike, & Maarten Kloos (red.) (2007). Hertzberger's Amsterdam / teksten: Maarten Kloos; vert.: Mark Speer. ARCAM/Architectura & Natura Press, Amsterdam. 190 p. (ARCAM pocket ; 20). ISBN 978-907-686-348-1. Selectie uit de gelijknamige tentoonstelling, 14 april-2 juni 2007 bij ARCAM, t.g.v. Herman Hertzberger's 75e verjaardag.
  • Vollaard, Piet (2006). Dubbeltoren waternet = Waternet double tower : architectuurstudio Herman Hertzberger / vert.: John Kirkpatrick; foto’s: Archimago ... e.a.; tek.: Architectuurstudio Herman Hertzberger ... e.a. Uitgeverij 010, Rotterdam. 71 p. ISBN 90-6450-588-8.
  • Wortmann, Arthur (2005). De theaters van Herman Hertzberger = The theatres of Herman Hertzberger / vert.: John Kirkpatrick; foto’s. Architectenstudio Herman Hertzberger ... e.a.; schetsen: Herman Hertzberger; tek.: Architectenstudio Herman Hertzberger. Uitgeverij 010, Rotterdam. 79 p. ISBN 90-6450-563-2. Beschrijving van zestien theaters.
  • Bergeijk, Herman van (1997). Herman Hertzberger / translation English/German: Ute Spengler. Birkhäuser, Basel. 216 p. ISBN 3-7643-5698-7, ISBN 0-8176-5698-7.
  • Vlijmen. Marieke van (red.) (1995). Das Unerwartete überdacht = Accommodating the unexpected : Herman Hertzberger : Projekte = projects 1990 1995. Uitgeverij 010, Rotterdam. 71 p. ISBN 90-6450-231-5. Tekst in het Duits en Engels. Tentoonstellingscatalogus Architekturgalerie München, 19 januari-15 maart 1995. Geïllustreerd overzicht van 11 projecten.
  • Nakamura Toshio (ed.) (1991). Herman Hertzberger, 1959-1990 / transl.: John D. Lamb. A+U Publishing, Tokyo. 247 p. ISBN 4-900211-33-8. Tekst in het Engels en Japans. Speciaal nr. van: A+U : architecture and urbanism, april 1991. Foto's, plattegronden en korte hoofdstukken over zijn werk.
  • Reinink, Wessel (1990, 1991). Hermann Hertzberger : Architekt / foto’s: Klaus Kinold; documentatie: D'Laine Camp ... e.a.. Nederlands-Engelse uitg.: Uitgeverij 010, Rotterdam, 1990. XIII, 121 p. ISBN 90-6450-101-7. (Monografieën van Nederlandse architecten ; 5). Duits-Nederlandse uitg.: Ernst, Berlin, 1991. 121 p. ISBN 3-433-02331-X. (Monographien niederländischer Architekten).
  • Lüchinger, Arnulf (ed. en red.) (1987). Herman Hertzberger : Bauten und Projekte, 1959-1986 = Buildings and projects = Bâtiments et projets. Arch-Edition, Den Haag. 383 p. ISBN 90-71890-01-5. Uitgevoerde werken, ontwerpen en plannen in de periode 1959-1986.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Algemeen Handelsblad, 7 juli 1932
  2. Huwelijk ouders
  3. Wolfgang Till Busse: Moderne Architektur in Köln 1990-2010. Gaasterland-Verlag, Köln 2011, ISBN 978-3-935873-37-6