Jan Verheul

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Groote Schouwburg in Rotterdam (1930)

Jan Verheul of J. Verheul Dzn. (Rotterdam, 14 februari 1860 - aldaar, 19 oktober 1948) was een Nederlandse architect, ontwerper en aquarellist.

Leven en werk[bewerken]

Johannes Verheul Dirkszoon was een zoon van de architect/timmerman Dirk Verheul, die zijn zoon zelf een praktijkopleiding gaf. Verheul studeerde achtereenvolgens aan de Rotterdamse Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen en van 1878 tot 1881 aan de Polytechnische School in Delft. Hij was een leerling van de Duitse architect Eugen H. Gugel. Andere docenten waren Adolf le Comte en Eugène Lacomblé. Al tijdens zijn studie won hij een prijsvraag voor een Kunstnijverheidsmuseum van de Rotterdamse Academie. In 1881 verliet hij de opleiding ongediplomeerd. Hij werd lid van de Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, waarvan hij in 1883 bestuurslid en in 1894 (tot 1909) redacteur van het Bouwkundig Weekblad werd. Alvorens zich in Rotterdam als architect te vestigen, maakte Verheul een studiereis naar België, Frankrijk, Oostenrijk, Duitsland en Italië. Zijn eerste werken, zoals de Groote Schouwburg in Rotterdam, werden sterk beïnvloed door de neorenaissance bouwstijl, hiertoe vooral gestimuleerd door Gugel.

Zijn eerste opdracht was in 1884 (na een selectie uit acht ontwerpen) de bouw van de nieuwe Groote Schouwburg aan de Aert van Nesstraat in Rotterdam. Hij verloor in 1890 de prijsvraag voor een nieuwe Hervormde Kerk in Apeldoorn, maar het kerkbestuur had een duidelijke voorkeur voor zijn ontwerp en koos toch voor Verheul. Hij won in 1894 de prijsvraag voor de Hervormde Regentessekerk in Den Haag, waarvan de bouw in 1899 startte. In Rotterdam was Verheul met collega J. van Wijngaarden verantwoordelijk voor de nieuwbouw van de Hervormde Waalse Kerk (1923-24) aan de Schiedamsevest, die diende ter vervanging van de oude, in 1922, gesloopte Waalsche Kerk uit 1657 aan de Rotterdamse Hoogstraat.

Verheul kreeg gedurende zijn carrière talloze opdrachten van banken, handelsondernemingen, (kunst)sociëteiten en particulieren in Rotterdam en elders in Nederland. In 1933 kreeg Verheul zijn laatste grote opdracht voor de herbouw van de in 1930, wegens bouwvalligheid, gesloten Groote Doelenzaal aan de Rotterdamse Coolsingel. In 1934 werd de nieuwe Doelenzaal in gebruik genomen. Deze werd in mei 1940 bij het bombardement verwoest.

Rond de eeuwwisseling verliet Verheul de neorenaissance bouwstijl en ging zich oriënteren op de meer internationale jugendstil. Nog weer later werden zijn ontwerpen beïnvloed door het modernisme van H.P. Berlage. Verheul is vooral bekend geworden door zijn ontwerpen in diverse neostijlen voor kerken, concertgebouwen, sociëteitsgebouwen, kantoorgebouwen, alsmede stadshuizen en villa's

Veel van de door Verheul ontworpen gebouwen zijn verloren gegaan bij het bombardement op Rotterdam van 14 mei 1940 (zijn eigen huis lag net buiten de brandgrens) of kwamen in aanmerking voor de sloophamer. Vanaf 1930 ging hij systematisch in en rond Rotterdam aquarelleren om zo veel mogelijk stadsschoon en architectuur voor het nageslacht vast te leggen in een cultuurhistorische verzameling. Ook gaf hij enkele boekjes uit.

Werken (selectie)[bewerken]

Fotogalerij[bewerken]

Externe links[bewerken]