Kloetinge

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kloetinge
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Kloetinge
Kloetinge
Kloetinge
Situering
Provincie Vlag Zeeland Zeeland
Gemeente Vlag Goes Goes
Coördinaten 51° 30′ NB, 3° 55′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2010) 3148
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Kloetinge is een dorp in de gemeente Goes in de Nederlandse provincie Zeeland met 3148 inwoners (2010).

Geschiedenis[bewerken]

Het ringdorp Kloetinge is te rangschikken onder de oudste dorpen van Zuid-Beveland.

De stichting van het dorp was omstreeks de 10e eeuw. Op de plaats van Kloetinge was toen een tijdelijke verblijfplaats van herders, die van Walcheren of Noord-Beveland kwamen.

Al vroeg in de elfde eeuw is men het dorp gaan ophogen met mest- en afvallagen om zich tegen het water te beschermen (de zogenaamde wierden). Hier hangt de dorpsnaam mee samen: kloeten dient opgevat te worden als kluiten.

In de 15e eeuw moeten er poortgrachten in Kloetinge zijn geweest, die in de dorpsrekeningen uit die tijd werden genoemd. Deze hebben tot het einde van de 17e eeuw bestaan.

Rondom en in het dorp heeft een reeks van kunstmatige hoogten, bergjes, gelegen, die vliedbergen worden genoemd. Ooit zijn dit verdedigbare punten geweest, waarop - in de meeste gevallen - torenachtige bouwwerkjes hebben gestaan. Dit geeft aan dat Kloetinge in de Middeleeuwen van strategische betekenis is geweest.

Goes en Kloetinge lagen in de Tachtigjarige Oorlog strategisch zeer belangrijk, waardoor men inkwartiering van Spaanse soldaten kreeg. In 1572 werd Kloetinge door oorlogsgeweld tweemaal platgebrand. In 1578 kwam het gebied in handen van de Prins van Oranje.

In 1216 wordt gesproken over Clotinge, dat later Cloetinge werd en tenslotte Kloetinge. In de volksmond (dialect) spreekt men over Kloetehe of Klusdurp.

In de 15e eeuw stonden er vijf molens, allemaal in het bezit van de ambachtsheren, de heren van Borssele.

Geerteskerk, de voorkant (westzijde)
Geerteskerk, gezien vanaf het Marktveld (noordzijde)

Een ander teken van de welvaart in Kloetinge is de imposante Geerteskerk, waaraan men in 1250 (noorderbijkoor) begon te bouwen. Hiervoor stond er eerst een houten kapel, die later werd vervangen door een stenen. Deze werd uitgebouwd tot het majestueuze kerkgebouw. Het bijkoor en het hoofdkoor dateren van de 13e eeuw. Het laatstgenoemde is een mooi voorbeeld van Vlaamsgotische baksteenbouw uit die periode. Het schip van de kerk dateert van de 15e eeuw en was oorspronkelijk driebeukig. In 1500 werd deze vervangen door één beuk. De toren werd in 1494 voltooid. De Geerteskerk is gewijd aan de heilige Geertrudis. Sint Geertruida was/is de beschermster tegen ratten- en muizenplagen.

Naast een grootste kerk verschenen in de omgeving ook verschillende versterkte boerderijen, ofwel kastelen. Het huis "Smallegange" en de heren van Kloetinge verbleven in slot Ravenstein. Dit slot moet op de plaats van de tegenwoordige boerderij Ravenstein in het Noordeinde hebben gestaan. Beide zijn in de loop van de achttiende eeuw afgebroken.

In de 16e en 17e eeuw waren de belangrijkste middelen van bestaan landbouw, zoutwinning en leerbewerking.

Bioscoopjournaal uit 1963 ter gelegenheid van de opening van een nieuwe apparaten- en ketelfabriek in Kloetinge.

Na 1900 was er een snelle groei van inwoners. Dit kwam door het gunstige belastingklimaat. Veel gegoede Goesenaren vestigden zich toen in Kloetinge en het dorp kreeg dan ook de bijnaam 'Het Wassenaar van Zeeland'.

De gemeente Kloetinge hield als zelfstandige gemeente in 1970 op te bestaan, het werd onderdeel van de gemeente Goes en deels van de gemeente Borsele. Hiermee kwam aan bijna tien eeuwen zelfstandigheid een einde. Tegenwoordig zijn het dorp Kloetinge en de stad Goes aan elkaar vastgegroeid, waarmee Kloetinge in de praktijk bijna een wijk van Goes is geworden. Dit geldt al helemaal voor de nieuwbouwwijk Oostmolenpark, die officieel onder Kloetinge valt.

Heerlijkheid[bewerken]

Kloetinge heeft een ambachtsheer vanaf ongeveer 1356 met Van Cloetinghes, waarna de heerlijkheid via onder andere Jan van Henegouwen graaf van Beaumont en Jan van Châtillon in de 15e eeuw in bezit kwam van de bekende geslachten Van Borssele en vervolgens Van Brederode. In 1704 komt de ambachtsheerlijkheid via aankoop in bezit van de familie De Jonge (tak van Ellemeet) in welke familie het blijft tot 1762. Daarna erft een verwant van de familie Van Rechteren de heerlijkheid waarna in 1765 door verkoop de eigendom overgaat op het geslacht Van der Bilt. In 1843 werd voor Johan Cornelis Clotterbooke Patijn de heerlijkheid Kloetinge gekocht. Tot op heden is de heerlijkheid Kloetinge binnen diens nageslacht gebleven en is nu eigendom van een lid van de familie Radermacher Schorer.

In het Jachthuis woont de vrouwe, de achterkleindochter van J.C. Clotterbooke Patijn. Hij werd in 1843 eigenaar van de grond en de titel van Kloetinge. Het oude ambachtsherenhuis was verkocht in 1880 en in 1881 afgebroken; het stond bij de kerk waar nu de pastorie ligt. Al voor de verkoop liet hij enkele honderden meters ten noordoosten van het ambachtsherenhuis, bij een waterpartij, in 1871 het Jachthuis bouwen. Het ontwerp voor "de jagerswoning op het buitengoed te Kloetinge" is gemaakt door de architect H.J. Hannink. Het Jachthuis is T-vormig gebouwd in eclectische stijl met een kopgevel en een zijvleugel met een hoger opgetrokken middenrisaliet. Aan de rechterzijde bevindt zich een aanbouw van latere datum. Het Jachthuis is opgetrokken in rode baksteen met witte voegen en heeft een zinken zadeldak.

Heren en vrouwen[bewerken]

mr. Willem van der Bilt, heer van Cloetinge, in Kapelle, Eversdijk en Bath (1720-1786)

  • Zywert Diederik van der Bilt, heer van Cloetinge (1749-1809)
    • Willem van der Bilt, heer van Cloetinge (1770-1810)
    • Hubert Marinus van der Bilt, heer van Cloetinge (1779-1842)

Hierna werd de minderjarige Patijn heer van Kloetinge en zijn achterkleindochter is de huidige vrouwe van Kloetinge:

  • Johannes Cornelis Clotterbooke Patijn, heer van Kloetinge (1832-1876), lid gemeenteraad van Utrecht
    • mr. Johan Jacob Clotterbooke Patijn, heer van Kloetinge (1859-1922)
      • Irmgard Marguérite Clotterbooke Patijn, vrouwe van KIoetinge (1896-1984); trouwde in 1923 jhr. Herman Radermacher Schorer (1895-1979)
        • jkvr. Jeanne Jacqueline Radermacher Schorer, vrouwe van Kloetinge (1932);[1] trouwde in 1955 met Jan Godfried Carel van Dijk van 't Velde (1920-2000)

Sportverenigingen[bewerken]

  • vv Kloetinge, voetbalvereniging die meerdere seizoenen op het hoogste amateurniveau heeft gespeeld. De club is opgericht in 1931.
  • KV Blauw-Wit, korfbalvereniging
  • LTC de Bongerd, tennisvereniging
  • Schutterij Ravenstein, handboogsport

Muziekverenigingen[bewerken]

  • Excelsior Kloetinge, de brassband komt landelijk uit in de hoogste afdeling van de KNFM. De vereniging is opgericht in 1899.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Rijksbeschermd gezicht Kloetinge is één van de zeventien Beschermde stads- en dorpsgezichten in Zeeland. Kloetinge telt 61 rijksmonumenten.

Bekende inwoners[bewerken]

Plaquette aan het geboortehuis van Buys Ballot

Boeken over Kloetinge[bewerken]

  • Over ambachtsheren en kasteelbergen. De geschiedenis van twee buitenplaatsen in Kloetinge, M.C. Lenshoek-Smeets en R.H.M. van Immerseel, Goes 2006
  • Kloetinge in vroeger tijden, C. van den Bovenkamp, Klaaswaal 2006.
  • De Geerteskerk te Kloetinge, G.J. Lepoeter, Goes 2003
  • Kloetinge in oude ansichten deel 2, A.J. Blok en L.J. Moerland, Zaltbommel 1993
  • Kloetinge van vroeger, J. Weststrate, Kloetinge 1980
  • Kloetinge in oude ansichten, J. de Ruiter, Zaltbommel 1977
  • Kloetinge, I.H. Vogel-Wessels Boer, Kloetinge 1969

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Zij figureerde in de documentaire serie Hollands welvaren van Michiel van Erp (uitzending via de VPRO van 17 januari 2013).
  2. Mammoetbomen in Zeeland