Moritz Moszkowski

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Moritz Moszkowski
Moritz Moszkowski
Moritz Moszkowski
Algemene informatie
Volledige naam Moritz Moszkowski
Bijnaam Maurycy
Geboren 23 augustus 1854
Overleden 4 maart 1925
Land Vlag van Duitsland Duitsland
Werk
Genre(s) symfonische muziek, pianomuziek, opera
Beroep(en) componist, muziekpedagoog, dirigent, pianist
Instrument(en) piano
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Moritz Moszkowski (ook met de voornaam: Maurycy) (Breslau (nu Wrocław in Polen), 23 augustus 1854 - Parijs, 4 maart 1925) was een Duitse componist, pianist en muziekpedagoog. Hij was de zoon van het Joodse echtpaar Isaac Moszkowski en Salomia Moszkowski, geboren Hirschberg en had een 3 jaar oudere broer Alexander.

Levensloop[bewerken]

Moszkowski begon zijn muziekstudie in Dresden; later ging hij naar Berlijn. Eerst studeerde hij aldaar aan het Stern'sche Konservatorium bij Eduard Frank (piano) en Friedrich Kiel (compositie). Later studeerde hij bij Theodor Kullak (piano), Richard Wüerst (1824–1881) (compositie, Heinrich Ludwig Egmont Dorn (1804–1892) (orkestratie) aan de Neue Akademie der Tonkunst. Zelf doceerde hij later rond 25 jaar aan deze academie. Tot zijn leerlingen behoorden Frank Damrosch, Józef Hofmann, Ernst Jonas, Joaquin Nin, Vlado Perlemuter, Wilhelm Sachs, Helene von Schack, Ernest Schelling, dirigent Thomas Beecham, Joaquín Turina Pérez, Albert Ulrich en Johanna Wenzel.

Na zijn debuut als pianist in Berlijn in 1873 werd hij spoedig als concertpianist bekend. Moszkowski werd zelf van Franz Liszt, met wie hij vierhandig speelde, gerespecteerd. Na een succesvolle carrière als concertpianist en dirigent vestigde hij zich in 1897 in Parijs. In 1899 werd hij als lid gekozen van de Berlijnse Kunstacademie. Hij stierf in Parijs in 1925, berooid en onbekend aan het gevolg van maag-kanker.

Hoewel tegenwoordig weinig bekend, was Moszkowski in het einde van de negentiende eeuw zeer populair en gerespecteerd. Hij was uiterst productief en componeerde meer dan tweehonderd werken. Paderewski zei over hem: "Na Chopin begrijpt Moszkowski het best hoe voor piano gecomponeerd moet worden."

Hij componeerde veel kleinere pianostukken die hem zeer populair maakten, zoals zijn Spaanse dansen op. 12, waarvan de Nederlander Piet Stalmeier een voortreffelijke bewerking voor harmonieorkest maakte. Tegenwoordig is hij beter bekend om zijn vijftien Études de Virtuosité, op. 72, die uitgevoerd zijn door virtuoze pianisten zoals Vladimir Horowitz en Marc-André Hamelin. Veel van zijn kleine maar briljante pianostukken zoals Étincelles worden gebruikt als encore aan het einde van een concert.

Moszowski componeerde ook grotere werken: het Pianoconcert in E majeur, op. 59, dat voor de Eerste Wereldoorlog tot de populairste bijdragen van hun genre telde, het Vioolconcert in C majeur, op. 30, twee orkestrale suites (opp. 39 & 47), en het symfonisch gedicht Jeanne d'Arc, op.19.

De opera Boabdil schreef hij op basis van een historisch Spaans thema. De première-uitvoering was op 21 april 1892 in de Berlijnse Opera, en het werk werd in het jaar daarop ook uitgevoerd in Praag en New York. Vooral de balletmuziek uit deze opera was een aantal jaren erg populair. Zijn Suite in g mineur voor twee violen en piano, op.71 is o.a. opgenomen door Itzhak Perlman and Pinchas Zukerman.

Moszkowski huwde op 28 oktober 1884 in Parijs met de zuster Henriette Chaminade (1863–1900) van de componist Cécile Chaminade.

Composities (Selectie)[bewerken]

Werken voor orkest[bewerken]

  • 1874 Pianoconcert in b mineur, op. 3 (niet gepubliceerd)
  • 1875-1876 Jeanne d'Arc, symfonisch gedicht, op. 19 - première: 23 februari 1877, door de "Berliner Symphonie-Kapelle" o.l.v. Franz Mannstädt
  • 1882 Vioolconcert in C majeur, op. 30 (opgedragen aan de violist Emile Sauret)
  • 1885 Première Suite d'orchestre, voor orkest, op. 39
    1. Allegro molto e brioso
    2. Allegro giocoso
    3. Tema con variazioni
    4. Intermezzo
    5. Perpetuum mobile
  • 1887 Cortège, voor orkest, op. 43a
  • 1890 Deuxième Suite d'orchestre, voor orkest, op. 47
    1. Preludio
    2. Fuga
    3. Scherzo
    4. Larghetto
    5. Intermezzo
    6. Marcia
  • 1893 Fackeltanz, voor orkest, op. 51
  • 1896 Près du berceau, voor orkest, op. 58b
Orkestraal begin van het 1e deel uit het pianoconcert nr. 1
  • 1898 Pianoconcert Nr. 1 in E majeur, op. 59 (opgedragen aan Monsieur Josef Casimir Hofmann)
    1. Moderato[1]
    2. Andante[2]
    3. Scherzo. Vivace[3]
    4. Allegro deciso[4]
  • 1899 Poolse Volksdansen, voor orkest (naar Op. 55/1 & 4), op. 55a
  • 1904 Habanera, voor orkest, op. 65b
  • 1908 Troisième Suite d'orchestre, voor orkest, op. 79
    1. Allegro
    2. La note obstinée
    3. Tempo di valse
    4. Allegro deciso
  • 1910 Prélude en fuga voor strijkorkest, op. 85
  • 1911 Spanischer Tanz, voor orkest (naar Op. 65/2), op. 65c
  • Symfonie in d-mineur, MoszWV 146

Werken voor harmonieorkest[bewerken]

Muziektheater[bewerken]

Opera's[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1888-1892 Boabdil, de laatste koning der Moren, op. 49 3 bedrijven 21 april 1892, Berlijn, Koninklijke opera Carl Wittkowsky

Balletten[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto choreografie
1892-1895 Zwergkönig Laurin (Dwergenkoning Laurin), op. 53 3 bedrijven 28 februari 1896, Berlijn, Koninklijke opera Emil Taubert Emil Graeb

Toneelmuziek[bewerken]

  • 1887 Der Schäfer putzte sich zum Tanz scène uit Goethe's "Faust", voor solisten, gemengd koor en klein orkest, op. 44
  • 1896 Don Juan en Faust, ouverture en toneelmuziek tot het gelijknamige drama van Christian Dietrich Grabbe uit 1828, op. 56
    1. Ouverture
    2. Entr'acte
    3. Sarabande
    4. Passepied
    5. Intermezzo
    6. Fantasmagorie
    7. Minuetto
  • 1896 Variationen im Stile moderner Komponisten von Czerny bis Liszt über das volkstümliche Thema "Im Grunewald ist Holzauktion" MoszWV 205 - naar Alexander Moszkowkis Anton Notenquetscher am Klavier

Kamermuziek[bewerken]

  • 1878 Twee stukken, voor viool en piano, op. 16
    1. Ballade in g-mineur
    2. Bolero
  • 1882 Drie stukken, voor cello en piano, op. 29
    1. Air
    2. Tarentelle
    3. Berceuse
  • 1902 Suite in g-mineur, voor 2 violen, viola en piano, op. 71

Werken voor orgel[bewerken]

  • 1913 Introduction et Allegro, voor eolische orgel, op. 90 (niet gepubliceerd)

Werken voor piano[bewerken]

  • 1875 Homage à Schumann, fantaisie, op. 5
  • 1876 Drie stukken, voor piano vierhandig, op. 11
    1. Polonaise
    2. Wals
    3. Hongaarse dans
  • 1876 (5) Spaanse dansen, voor piano vierhandig, op. 12
    1. C majeur[5]
    2. g mineur[6]
    3. A majeur[7]
    4. Bes majeur[8]
    5. Bolero[9]
  • 1879 Processiemars uit "Jeanne d‘Arc", voor 2 piano's, op. 19a
  • 1880 Deutsche Reigen, voor twee piano’s, op. 25
  • 1882 Miniatures, op. 28
  • 1885 Caprice espagnol, op. 37[10]
  • 1886 Huit Morceaux caractéristiques, op. 36
    1. Pièce rococo
    2. Rêverie
    3. Expansion
    4. En automne
    5. Air de ballet
    6. Étincelles[11]
    7. Valse sentimentale
    8. Pièce rustique
  • 1892 Balletmuziek uit de opera "Boadbil, de laatste koning der Moren", voor piano solo, op. 49a
    1. Malagueña
    2. Scherzo-Valse
    3. Maurische Fantasia
  • 1896 Zes Airs de ballet', voor 2 piano's (naar Op. 56/2-7), op. 56a
  • 1896 Tristesses et sourires, op. 58
    1. Effusion
    2. Consolation
    3. Près du berceau
    4. Vieux souvenir
    5. Historiette d'enfants
    6. Mélancolie
    7. Rêve étrange
    8. Résignation
  • 1897 Poolse volksdansen, voor twee piano’s, op. 55
    1. Mazurka
    2. Mazurka
    3. Polonaise
    4. Krakowiak
  • 1900 Nieuwe Spaanse dansen, op. 65
  • 1903 Per aspera. Quinze Études de virtuosité, op. 72
  • 1907 Dix Pièces mignonnes, op. 77

Bibliografie[bewerken]

  • Bojan Assenov: Moritz Moszkowski – eine Werkmonographie, Berlin: Technische Universität, Dissertation, 2009. 525 p.
  • Gilya Hodos: Transcriptions, Paraphrases, and Arrangements: The Compositional Art of Moritz Moszkowski, Ph.D. Dissertation, New York: City University, 2004.
  • Lothar Hoffmann-Erbrecht: Moritz Moszkowski, in: Schlesisches Musiklexikon. Institut für deutsche Musik im Osten e.V., Augsburg: Wißner 2001. pp. 469–470
  • Gisela Kampa: Moritz Moszkowski (1854–1925), Magisterarbeit. Typoskript. 46 Seiten. Exemplare im Musikwissenschaftlichen Institut der Universität Frankfurt am Main und im eingelagerten Archiv des Instituts für Deutsche Musik im Osten in Bergisch-Gladbach
  • John Cody Haddow: Moritz Moszkowski and his piano music, Ph.D. Dissertation, Saint Louis: Washington University, 1981.
  • Willard Luedtke: Notes, Thoughts, and Fragments about Moritz Moszkowski (1854–1925) and Some of His Music, An Informal Monograph. New York: Typed Manuskript [New York Public Library for the Performing Arts] 1975.

Media[bewerken]

Vista-kmixdocked.png
Pianoconcert nr. 1 - 1e deel van Moritz Moszkowski (1898)
Vista-kmixdocked.png
Pianoconcert nr. 1 - 2e deel van Moritz Moszkowski (1898)
Vista-kmixdocked.png
Pianoconcert nr. 1 - 3e deel van Moritz Moszkowski (1898)
Vista-kmixdocked.png
Huit Morceaux caractéristiques, op. 36, nr. 6 "Étincelles" van Moritz Moszkowski (1886)

Referenties[bewerken]

  1. Pianoconcert Nr. 1 in E majeur - 1e deel: "Moderato" door Pasquale Iannone (piano)
  2. Pianoconcert Nr. 1 in E majeur - 2e deel: "Andante" door Pasquale Iannone (piano)
  3. Pianoconcert Nr. 1 in E majeur - 3e deel: Scherzo. Vivace door Pasquale Iannone (piano)
  4. Pianoconcert Nr. 1 in E majeur - 4e deel: Allegro deciso door Pasquale Iannone (piano)
  5. Spaanse dans nr. 1 C-majeur door Maya Berdieva en Irina Shishkina
  6. Spaanse dans nr. 2 g-mineur door Maya Berdieva en Irina Shishkina
  7. Spaanse dans nr. 3 A-majeur door Maya Berdieva en Irina Shishkina
  8. Spaanse dans nr. 4
  9. Spaanse dans nr. 5 Bolero door Yiyi Ku en Anna Vinitsky
  10. Caprice espagnol door Aristo Sham
  11. Étincelles door Vladimir Horowitz (piano)

Externe links[bewerken]

Portal.svg Portaal Klassieke muziek