Nieuwendijk (Werkendam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nieuwendijk
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Nieuwendijk (Werkendam)
Nieuwendijk (Werkendam)
Situering
Provincie Noord-Brabant
Gemeente Werkendam
Coördinaten 51° 46′ NB, 04° 55′ OL
Algemeen
Inwoners (1 januari 2006) ca. 3465
Overig
Website http://www.nieuwendijksijt.nl
Detailkaart
Locatie in de gemeente
Locatie in de gemeente
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Nieuwendijk is een plaats in de Nederlandse gemeente Werkendam in de provincie Noord-Brabant. Nieuwendijk heeft 3.484 (1 juni 2005) inwoners in 1328 woningen en twee woonarken.

Het dorp is gelegen ten oosten van de Biesbosch. Het behoorde vanouds tot het Graafschap Holland.

Kille behoorde van 1814-1950 tot de gemeente De Werken en Sleeuwijk, daarna maakten ze onderdeel uit van de gemeente Werkendam. Nieuwendijk daarentegen behoorde deels tot Emmikhoven en Waardhuizen, en deels tot Almkerk en Uitwijk. In 1879 werden deze samengevoegd tot Almkerk c.a. Deze gemeente werd in 1973 gesplitst waarbij Nieuwendijk bij Werkendam werd gevoegd.

Geschiedenis[bewerken]

Vroeger lag hier een grote polder, de Grote Waard. De Sint-Elisabethsvloed heeft in 1421 een dikke kleilaag, estuariumsediment, in feite zeeklei, afgezet. Hierdoor zijn sporen van vroegere bewoning verdwenen. In 1461 werd, door de aanleg van de Kornsedijk, het oostelijk deel van het Land van Altena weer aan het water onttrokken.

In 1646 werd opnieuw een dijk aangelegd, westelijk van de Kornsedijk. Dit werd de nieuwe grens van de Biesbosch. Op het nieuw gewonnen stuk land, het Nieuwland van Altena, werden het dorp Nieuwendijk en de buurtschap Kille gesticht. Tijdens de Watersnoodramp van 1953 brak de dijk door, waardoor grote schade in Nieuwendijk ontstond.

In 1953 brak de dijk bij Nieuwendijk en overstroomde een groot deel van het dorp. De Haringvlietdam, waarvan het belangrijkste deel werd voltooid in 1970, moet herhaling van dergelijke rampen in de toekomst voorkomen.

Kerkelijk[bewerken]

Een aantal hervormden waren betrokken bij de Afscheiding van 1834 en sloten zich er in 1836 bij aan. Deze afgescheidenen, onder leiding van ds. George Gezelle Meerburg werden van overheidswege tegengewerkt, maar kregen uiteindelijk toestemming om in Kille in een schuur bijeen te komen. Dit mocht echter geen godsdienstoefening heten en de predikant mocht er niet bij aanwezig zijn. Deze schuur was aldus de eerste kerk van Nieuwendijk en deed dienst tot 1873. Bij de watersnood van 1953 werd ze echter verwoest. Met het aantreden van Koning Willem II in 1840 werd de situatie milder en werd Gezelle Meerburg als predikant van de Christelijke Afgescheiden Gemeente van De Werken en Sleeuwijk erkend. Ook in Nieuwendijk konden nu samenkomsten worden georganiseerd. Ook de Afgescheidenen kregen onderling conflicten, maar in 1854 kwamen de verschillende facties weer tot elkaar.

In 1873 kwam er een echt kerkgebouw en in 1874 werd de Gemeente der Afgescheidenen, tot dan toe bestaande uit Almkerk en Emminkhoven (Nieuwendijk en Kille), gesplitst. De Gemeente waartoe Nieuwendijk en Kille behoorden telde toen 700 lidmaten. In 1886 kwamen daar de volgelingen van de Doleantie nog bij. De Afgescheidenen werden aldus lid van de Gereformeerde Kerken in Nederland. Het ledental groeide en in 1878 werd er alweer een nieuwe kerk gebouwd die in de daaropvolgende jaren nog werd vergroot. De Hervormden echter, kerkten in Werkendam of in Almkerk. Pas sedert 1943 werden er in Nieuwendijk Hervormde diensten gehouden in het dorpshuis. In 1961 kwam er ook voor de Hervormden een eigen kerkgebouw. Het aantal Gereformeerden lag met 1850 echter ruim boven dat der Hervormden, dat 293 bedroeg.

Economie[bewerken]

Vanouds was Nieuwendijk een dorp van dijkwerkers en rietsnijders. De Biesbosch leverde de grondstof. Als het rietland na verloop van tijd opgehoogd was tot boven de vloedlijn, werd de grond in griend (beplanting) griend omgezet. Dit was het domein van de griendhakkers. Alle transport diende per boot te geschieden, aangezien er geen wegen waren en de bodem uiterst modderig was. Om deze reden bleven de griendhakkers vaak dagenlang in de Biesbosch, huizend in primitieve onderkomens zoals boten en keten. De keten, hoewel staatseigendom, waren zeer slecht en regen en sneeuw hadden er soms vrij toegang. Hoewel het publiek reeds in 1906 opmerkzaam was gemaakt omtrent deze omstandigheden, duurde het nog tot de jaren '30 van de 20e eeuw voordat er enige verbetering optrad. Uiteindelijk verdween de riet- en griendcultuur door de afsluiting van het Haringvliet (1970). Veel Nieuwendijkers waren als steenzetter werkzaam bij de Deltawerken.

Uiteraard is ook de landbouw op de zware zeeklei van belang, zowel in de Biesboschpolders als in de directe omgeving van Nieuwendijk.

Winkelen[bewerken]

Winkelcentrum

Nieuwendijk beschikt over een klein winkelcentrum. De weekmarkt is op donderdagmiddag van 14.00 tot 17.00 uur.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De bezienswaardigheden betreffen voornamelijk de overblijfselen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, zoals het Werk aan de Bakkerskil en Fort Altena. De betreffende forten liggen alle enkele km ten noorden van Nieuwendijk.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van rijksmonumenten in Nieuwendijk

Kerken[bewerken]

Gereformeerde kerk
  • Gereformeerde kerk uit 1878, aan de Kerkweg 3, in 1964 voorzien van een nieuwe gevel, met een orgel uit 1960, gebouwd door firma Gebr. van Vulpen.
  • Hervormde kerk De Ark, uit 1958, aan de Biesboschstraat 18, met een orgel uit 1966, gebouwd door de firma B. Pels & Zoon.

Natuur en landschap[bewerken]

Nieuwendijk ligt ten oosten van de Bakkerskil, een watergeul die lang de oostgrens van de Biesbosch loopt. Een andere waterloop is de Gantel, die ten oosten van het dorp loopt. Ook de Alm loopt ten oosten van het dorp, hoewel een klein deel (dat niet meer in verbinding staat met de rest van het riviertje) binnen de bebouwde kom van Nieuwendijk loopt.

Onderwijs[bewerken]

  • Chr. Basisschool de Regenboog

Verenigingen[bewerken]

  • VV Altena voetbalvereniging
  • TV De Hei tennisvereniging
  • P.V. tot Weerziens (postduiven vereniging)

Voorzieningen[bewerken]

Jan Biesheuvel Dijkhuis
  • Zorgcentrum Jan Biesheuvel Dijkhuis
  • Bibliotheek

Geboren in Nieuwendijk[bewerken]

Vervoer[bewerken]

De rijksweg A27 die sinds 1963 bij Gorinchem de Merwede oversteekt over de Merwedebrug, loopt rakelings langs de dorpskern. De afrit van de snelweg liep regelrecht de hoofdstraat in, totdat in de jaren '90 zeshonderd meter zuidelijker een nieuwe afrit werd gebouwd. De N322, plaatselijk bekend als de Doornseweg, leidt vanaf hier naar het even verderop gelegen Almkerk.

Sinds maart 2014 doet de Brabantliner het dorp aan. Hiermee is er een rechtstreekse bus verbinding vanuit Nieuwendijk naar Gorinchem, Utrecht, Breda en Oosterhout

In de visienota "Breda-Utrecht: de vergeten corridor" van adviesbureau Goudappel Coffeng en BAM Rail krijgt het dorp Nieuwendijk een belangrijke plaats in de directe omgeving. Zoals het er nu naar uitziet zal er vlak langs het dorp bij de A27 een station gaan verrijzen. Volgens de huidige plannen zal het station dan 2x per uur in beide richtingen worden aangedaan door een Sprinter.[1][2]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Hank, Werkendam, Almkerk

Externe link[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties