Samenlevingscontract

Een samenlevingscontract is een schriftelijke overeenkomst die de vermogensrechtelijke verhoudingen regelt tussen twee of meer personen die een relatie hebben en een gemeenschappelijke huishouding voeren (samenwonen). Overigens kunnen ook andere zaken in een dergelijk contract geregeld worden, zoals afspraken over eventuele kinderen binnen de relatie.

Vanaf de jaren tachtig werd het contract populair onder twee verschillende groepen:

• personen die wel hun relatie goed geregeld wilden hebben, maar niet wilden trouwen,
• personen die wel hun relatie goed geregeld wilden hebben, maar nog niet mochten trouwen.

Door de invoering van eerst het geregistreerd partnerschap en later de openstelling van het huwelijk voor homo's en lesbiennes is in Nederland de noodzaak van een samenlevingscontract voor die tweede groep nu minder groot.

Anders dan het huwelijk en het geregistreerd partnerschap heeft het samenlevingscontract in Nederland geen aparte wettelijke regeling. Dat betekent bijvoorbeeld dat er na de beëindiging van het contract geen onderhoudsplicht ontstaat jegens elkaar, als de partners daar in hun contract niets over hebben geregeld. Voor eventuele kinderen bestaat die wel, maar dat is een gevolg van de wettelijke onderhoudsplicht.

Omdat het samenlevingscontract primair een overeenkomst is tussen de twee partners zijn zij volledig vrij in de wijze van opstellen. Ook een aantal mondelinge afspraken kunnen als samenlevingsovereenkomst benoemd worden. Omdat een van de belangrijkste functies van het contract echter is om een regeling te treffen voor het niet gewenste, maar vaak wel voorzienbare gevolgen van uiteengaan, zijn mondelinge afspraken niet aan te raden.

Vaak wordt gekozen voor het inschakelen van een notaris. Dat is echter niet verplicht. Als de samenlevingsovereenkomst is vastgelegd in een notariële akte verbindt de wet daar wel gevolgen aan, in vergelijking met een onderhands samenlevingscontract:

• met een notarieel samenlevingscontract hebben de partners eerder (zes maanden in plaats van (maximaal) vijf jaar) recht op de vrijstelling voor erfbelasting zoals die geldt voor echtgenoten;
• met een notarieel samenlevingscontract is in het geval van overlijden de langstlevende partner beter beschermd tegen eventuele aanspraken van de kinderen.

Bovendien eisen instanties als pensioenfondsen vaak een notariële akte voordat zij bereid zijn aan de samenlevende partners dezelfde rechten toe te kennen die voor gehuwden gelden. Daarnaast heeft het notariële samenlevingscontract uiteraard ook de normale (bewijsrechtelijke) voordelen die elke notariële akte heeft.

In tegenstelling tot het huwelijk is het mogelijk een samenlevingsovereenkomst met meer dan 1 persoon tegelijkertijd aan te gaan. Dit werd in Nederland op 23 september 2005 in Roosendaal voor het eerst toegepast.

Externe link

• Cijfers over samenlevingscontracten en stopzetting van samenlevingscontracten in België