Homohuwelijk

Een homohuwelijk in Amsterdam in de eerste maand nadat het huwelijk daar werd gelegaliseerd.

Een homohuwelijk in Canada

Wereldkaart ingekleurd op basis van wetgeving rond homoseksualiteit en homohuwelijk.

██ Geen informatie

██ Homohuwelijk toegestaan¹

██ Partnerschap toegestaan

██ Buitenlands homohuwelijk erkend

██ Homohuwelijk niet erkend

██ Homoseksualiteit licht strafbaar

██ Homoseksualiteit zwaar strafbaar

██ Homoseksualiteit bestraft met levenslange gevangenisstraf

██ Homoseksualiteit bestraft met doodstraf

Het homohuwelijk is een huwelijk tussen twee personen van hetzelfde geslacht, die over het algemeen homoseksueel zullen zijn. In de meeste landen van de wereld wordt het huwelijk gedefinieerd als een verbintenis tussen één man en één vrouw. In het begin van de eenentwintigste eeuw werd in sommige landen van het Westen (Nederland, België, Canada, Spanje en verschillende staten in de Verenigde Staten) het huwelijk opengesteld voor personen van hetzelfde geslacht. De wetgevers die voor dergelijke openstelling hebben gestemd hebben zich in de meeste gevallen beroepen op het principe van non-discriminatie.

De term homohuwelijk is omstreden. Er bestaat niet zoiets als een homohuwelijk of een heterohuwelijk. Als homoseksuelen met elkaar kunnen trouwen, betekent dat de openstelling van het burgerlijk huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht. In landen waar die openstelling niet heeft plaatsgehad, kunnen alleen mensen van verschillend geslacht met elkaar trouwen, ongeacht hun seksuele voorkeur. Soms is dan wel partnerschapsregistratie mogelijk, een regeling die minder rechten verschaft dan het huwelijk.

Landen waarin het burgerlijk homohuwelijk door de nationale overheid gelegaliseerd is

Nederland

Zie Homohuwelijk in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Sinds april 2001 kunnen twee vrouwen of twee mannen in Nederland burgerlijk huwen. De wet die dit regelt, is op 1 april 2001 in werking getreden. Nederland kent daarmee uitdrukkelijk geen homohuwelijk, een huwelijksvorm die uitsluitend gericht is op twee personen van hetzelfde geslacht. In Nederland is er namelijk voor gekozen om het bestaande burgerlijk huwelijk (dat voorheen alleen open stond voor personen van verschillend geslacht) open te stellen voor personen van gelijk geslacht. De bovengenoemde wet, de Wet Openstelling huwelijk van 21 december 2000, die ingegaan is op 1 april 2001, is dan ook 'slechts' een wijzigingswet die Boek 1 van het Nederlandse Burgerlijk Wetboek aanpast.

Het Nederlandse huwelijk van twee mannen of twee vrouwen heeft in beginsel dezelfde condities en rechtsgevolgen als het huwelijk van een vrouw en een man:

• De voorwaarden en regels voor het aangaan, sluiten en beëindigen zijn dezelfde;
• De verplichtingen en rechten van de echtgenoten ten opzichte van elkaar zijn dezelfde.

Er zijn echter twee belangrijke verschillen:

• Een huwelijk van twee vrouwen of twee mannen schept geen afstammingsrelatie met de kinderen van de echtgenoten, een huwelijk van een vrouw en een man vaak wel.
• De erkenning in een land dat het huwelijk tussen twee mannen of twee vrouwen niet kent van zo'n huwelijk kan (en zal meestal) problemen geven. Een eerste probleem ontstaat daarbij al in Nederland: de 'Internationale Huwelijksverklaring' die de Burgerlijke Stand kan afgeven is een document dat is vormgegeven door een internationaal verdrag. Voorgedrukt zijn de regels waar de naam van de man en waar die van de vrouw moet worden ingevuld. Er is geen schijn van kans dat bijvoorbeeld Marokko, één van de verdragspartners, akkoord zal gaan met de aanpassing van dit document.

Noot: Een geregistreerd partnerschap tussen twee partners van hetzelfde geslacht, vormt minder problemen als het gaat om de erkenning van de relatie. Veel landen die een huwelijk tussen twee mannen of vrouwen niet erkennen, erkennen namelijk vaak wél een geregistreerd partnerschap tussen twee mensen van hetzelfde geslacht.

België

Zie Homohuwelijk in België voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Ook in België is het - op basis van de wet van 13 februari 2003 tot openstelling van het huwelijk voor personen van het hetzelfde geslacht - sinds 1 juni 2003 mogelijk dat twee personen van hetzelfde geslacht in het burgerlijk huwelijk treden.

In principe gelden dezelfde rechten en plichten als bij een "klassiek" huwelijk (personen van verschillend geslacht). Sinds 24 januari 2004 is het door een omzendbrief van minister Onkelinx ook mogelijk dat één van de partners uit een land komt waar het homohuwelijk nog niet is ingevoerd. Deze regeling is later ook door de wet bevestigd (Wetboek Internationaal Privaatrecht).

Het eerste homohuwelijk in België werd in Kapellen op 6 juni 2003 gesloten tussen Marion Huibrechts en Christel Verswyvelen.

Op 18 mei 2006 werd in België ook het adopteren van kinderen door mensen van hetzelfde geslacht wettelijk geregeld. Voor die tijd dienden adoptanten ‘van ongelijk geslacht’ te zijn. Door de schrapping van die bepaling werd de adoptiewet ook toepasbaar op paren van gelijk geslacht.

Spanje

Zie Homohuwelijk in Spanje voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 21 april 2005 passeerde de homohuwelijk-wet voor de eerste maal het Congres van Spanje, op aansturen van Premier José Luis Rodríguez Zapatero. Hoewel de Senaat tegenstemde, werd haar beslissing op 30 juni 2005 herroepen door een tweede stemming van het congres, waarbij de wet met 187 tegen 147 stemmen goedgekeurd werd, ondanks protesten van de conservatieve Partido Popular en de Catalaanse Convergència i Unió. Maatschappelijk protest kwam met name van de Rooms-katholieke Kerk en een petitiebeweging die 600.000 handtekeningen verzamelde.

Op 3 juli heeft de wet rechtskracht gekregen en op 12 juli 2005 is in Spanje het eerste mannenpaar (een Spanjaard en een Amerikaan die elkaar al 30 jaar kenden) in de echt verbonden.

Een aantal burgemeesters heeft aangekondigd helemaal geen huwelijkspartners van hetzelfde geslacht te willen trouwen, anderen alleen personen die uit Spanje, België of Nederland komen.

Canada

Zie Homohuwelijk in Canada voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het homohuwelijk is sinds 29 juni 2005 in Canada gelegaliseerd door het parlement, ondanks sterke maatschappelijke tegenstand vanuit verschillende geledingen van de bevolking en de tegenstand van verschillende religies. Op 21 juli werd de wet goedgekeurd door de senaat.

Zuid-Afrika

Zie Homohuwelijk in Zuid-Afrika voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het homohuwelijk is op 12 november 2006 gelegaliseerd. De wet komt voort uit een uitspraak van het Zuid-Afrikaanse Hooggerechtshof in Johannesburg in 2005 dat bepaalde dat de grondwet het huwelijk ook aan koppels van hetzelfde geslacht toestaat en gaf de wetgevende macht twaalf maanden om de wet aan te passen om het homohuwelijk volledig te legaliseren.

Noorwegen

Zie Homohuwelijk in Noorwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het homohuwelijk werd op 11 juni 2008 door het Noorse parlement gelegaliseerd en is sinds 1 januari 2009 mogelijk.

Zweden

Zie Homohuwelijk in Zweden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het homohuwelijk is sinds 1 mei 2009 mogelijk.

Portugal

Zie Homohuwelijk in Portugal voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Portugal is op 8 januari 2010 een wet door het parlement goedgekeurd waardoor het homohuwelijk mogelijk wordt. Deze wet is op 1 april 2010 in werking getreden.

IJsland

In IJsland is op 11 juni 2010 door het Alþing (IJslands parlement) unaniem goedgekeurd dat de huwelijkswetgeving wordt opengesteld voor paren van gelijk geslacht. De wet, waarin het huwelijk voortaan genderneutraal wordt ingevuld, is ingegaan op 27 juni 2010.

Argentinië

Zie Homohuwelijk in Argentinië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Argentinië heeft de Senaat het homohuwelijk goedgekeurd op 14 juli 2010, nadat de Kamer van Volksvertegenwoordigers eerder groen licht had gegeven. De Argentijnse senatoren debatteerden maar liefst veertien uur over de wetgeving, terwijl buiten voor- en tegenstanders demonstreerden voor het parlementsgebouw. Vooral de katholieke Kerk en andere conservatieve organisaties protesteerden fel tegen de wetgeving. De centrum-linkse regering van Cristina Fernández de Kirchner en verschillende bekende figuren uit de media steunden het voorstel.

Landen waar het burgerlijk homohuwelijk in sommige staten legaal is

Verenigde Staten

Homohuwelijk in de V.S.

██ Homohuwelijk erkend¹

██ Partnerschap met rechten gelijk aan een huwelijk^1,2

██ Partnerschap met beperkte rechten¹

██ Buitenlandse homohuwelijken erkend

██ Geen specifiek verbod of erkenning van homohuwelijk of partnerschap

██ De wet verbiedt het homohuwelijk

██ De grondwet verbiedt het homohuwelijk

██ De grondwet verbiedt het homohuwelijk en andere vormen van homoseksueel partnerschap

¹Dit omvat mogelijk recente wetten of jurisprudentie waardoor wettelijke erkenning van homoseksuele relaties is bereikt, ook als deze erkenning nog niet officieel in kracht getreden is.
²De situatie van homohuwelijken in Californië is gecompliceerd: zie het artikel Homohuwelijk in Californië

Zie Homohuwelijk in de Verenigde Staten voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het huwelijk valt in de VS onder de deelstaten en niet onder de federale regering en wetgeving. De eerste burgerrechtenbewegingen die probeerden huwelijken voor mensen van hetzelfde geslacht mogelijk te maken, voerden al campagne in de jaren '70. Huwelijken werden op lokaal initiatief al sinds 1975 gesloten, maar meestal later weer ontbonden omdat ze niet grondwettelijk in de staat waren.

Momenteel erkennen alleen de staten Massachusetts, Connecticut, Iowa, Vermont, New Hampshire en New York en het District of Columbia het homohuwelijk. In Washington stemde de Senaat in februari 2012 in met een wet die het huwelijk tussen paren van gelijk gelijk geslacht legaal zou maken; het Huis van afgevaardigden en de gouverneur moeten de wet echter nog goedkeuren. Daarnaast kennen diverse staten (zie kaart) geregistreerde partnerschappen of andere wettelijke bescherming voor koppels van twee mensen van hetzelfde geslacht. Achttien staten hebben grondwettelijke beperkingen die het huwelijk definiëren als een unie tussen een man en een vrouw; dezelfde beperking is opgenomen in wetten van vierentwintig andere staten. New Mexico, Wisconsin en Rhode Island hebben geen expliciete wettelijke verplichting die het huwelijk definiëren als tussen een man en een vrouw.

Mexico

Zie Homohuwelijk in Mexico voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 20 december 2009 werd in het Federaal District als de eerste hoofdstad in het katholieke Latijns-Amerika een nieuwe wet aangenomen die het homohuwelijk mogelijk maakt. Ook mogen getrouwde homoseksuele koppels kinderen adopteren. De wet trad in maart 2010 in werking.

Van de 31 deelstaten van Mexico zijn er 29 waarin het burgerlijk wetboek het huwelijk definieert als een verbintenis tussen man en vrouw, alleen in Guanajuato en Quintana Roo wordt geen geslacht genoemd. In november 2011 verklaarde een rechter in deze laatste staat dat een huwelijk tussen personen van gelijk geslacht is toegestaan en huwde de eerste twee koppels.

Externe links

• Cijfers over huwelijken tussen personen van hetzelfde geslacht in België

Het homohuwelijk wereldwijd

Nationaal ingevoerd in: Nederland (2001) · België (2003) · Spanje (2005) · Canada (2005) · Zuid-Afrika (2006) · Noorwegen (2009) · Zweden (2009) · Portugal (2010) · IJsland (2010) · Argentinië (2010) Ingevoerd in deelgebieden van: Verenigde Staten (Massachusetts (2004) · Connecticut (2008) · Iowa (2009) · Vermont (2009) · New Hampshire (2010) · District of Columbia (2010) · New York (2011)) · Mexico (Distrito Federal (2010) · Quintana Roo (2011)) Situatie in andere landen of gebieden: Ierland · Duitsland · Israël · Californië · Oregon · Koninkrijk der Nederlanden