Vincenzo Bellini

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vincenzo Bellini
Vincenzo Bellini
Vincenzo Bellini
Algemene informatie
Volledige naam Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini
Geboren 3 november 1801
Overleden 23 september 1835
Land Vlag van Italië Italië
Werk
Genre(s) Klassiek
Beroep(en) Componist, muziekpedagoog
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini (Catania, 3 november 1801 - Puteaux, 23 september 1835) was een Italiaans componist die vooral bekend is door zijn opera's.

Biografie[bewerken]

Deze jong gestorven componist die begraven ligt op Père Lachaise te Parijs heeft de tijd gevonden tien opera's te componeren in zowat evenveel jaren. Met Gaetano Donizetti en Gioacchino Rossini behoort hij tot de romantische pre-Verdi-generatie die een zwak hebben voor lyrische aria's en een belangrijk deel van het belcanto-repertoire leverden. Hij studeerde compositie in Napels bij Zingarelli. In 1827 ging zijn derde opera Il Pirata (De piraat) in première in het Teatro alla Scala te Milaan. Het libretto is van Felice Romani en gebaseerd op een toneelstuk van de Ierse schrijver R.C. Maturin: Bertram, The Castle of St. Aldobrando. De opera werd vrij snel ook in andere landen opgevoerd, onder meer in Londen, Parijs en New York.

In 1829 volgde de vijfde opera, eveneens in het Teatro alla Scala: La Straniera (De vreemdelinge), wederom op een libretto van Romani naar Vicomte d'Arlincourts roman L'Étrangère. Ook deze opera kende nog tijdens Bellini's leven uitvoeringen in Londen, Parijs en New York. Nauwelijks een jaar later ging zijn zesde opera in première, ditmaal in Venetië: I Capuleti e i Montecchi (De Capulets en de Montagues). Romani baseerde zich voor het libretto op een eerste versie van het Romeo en Julia-verhaal geschreven voor een andere componist Vaccai. Het succes bleef aanhouden. Ook in Dresden en Gent kwam de opera op de affiche.

La sonnambula (De slaapwandelaarster), nog steeds met Romani als librettist, ging in première in maart 1831 in het Carcano-theater in Milaan en zwermde uit over Europa en Noord-Amerika. De rol van Amina was een der favoriete rollen van Maria Callas, evenals de titelrol in de volgende Bellini-opera, te weten Norma, die in het Teatro alla Scala werd gecreëerd in december 1831 en die tot op heden de meest gespeelde van zijn werken is. Het libretto is opnieuw afkomstig van Romani, naar de gelijknamige tragedie van L.A. Soumet. De beroemde aria Casta Diva is een van de hoogtepunten van deze opera.

Met zijn negende opera, Beatrice Di Tenda, trokken Bellini en Romani opnieuw naar het Teatro La Fenice in Venetië, waar de première in maart 1833 plaatsvond, hoewel het verhaal zich in Milaan afspeelt. De componist heeft nauwelijks twee en een halve maand over de partituur gedaan. De opera werd nogal sceptisch onthaald. Heden ten dage zijn de meningen over dit drama verdeeld.

Voor zijn laatste opera trok Bellini naar Parijs. I puritani ging daar in première in het Italiaans Theater in januari 1835. De librettist is Graaf Pepoli. Het verhaal speelt tijdens de burgeroorlog in Engeland.

Deze opera's hebben thans niet meer hetzelfde succes omdat sommigen ze als gedateerd zien. Ze worden toch nog vrij geregeld opgevoerd, vaak in concertante vorm. Naast Maria Callas had ook Joan Sutherland een zwak voor de titelrollen.

Werken[bewerken]

Inscriptie op de grafsteen van Bellini in de kathedraal van Catania met het begin van de aria van La sonnambula:
"Ah! non credea mirarti / Sì presto estinto, o fiore"

Alle werken van Bellini worden uitgegeven in de Edizione critica delle opere di Vincenzo Bellini, Milaan, Ricordi, 2003 e.v.

Symfonische muziek[bewerken]

  • Capriccio, ossia Sinfonia per studio in Do minore
  • Sinfonia in Si bemolle maggiore
  • Sinfonia in Do minore
  • Sinfonia in Re minore
  • Sinfonia in Re maggiore
  • Sinfonia in Mi bemolle maggiore
  • Sinfonia in Mi bemolle maggiore
  • Concerto per oboe e orchestra

Gewijde muziek[bewerken]

Alle gewijde werken van Bellini dateren uit de studieperiode, of zijn geschreven voor 1825.

  • Compieta (verloren)
  • Cor mundum crea in Fa maggiore, voor solisten en orgel
  • Credo in Do maggiore, voor vier stemmen en orkest
  • Cum sanctis
  • De torrente
  • Dixit Dominus voor solisten, vier stemmen en orkest
  • Domine Deus
  • Gallus cantavit
  • Gratias agimus in Do maggiore, voor sopraan en orkest
  • Juravit
  • Kyrie
  • Laudamus te
  • Litanie pastorali in onore della Beata Vergine voor twee sopranen en orgel
  • Magnificat voor vier stemmen en orkest
  • Messa in Re maggiore voor twee sopranen, tenor, bas en orkest (1818)
  • Messa in Sol maggiore voor twee sopranen, tenor, bas en orkest
  • Messa in La minore voor sopraan, alt, tenor, bas, vier stemmen en orkest
  • Pange lingua voor twee stemmen en orgel
  • Qui sedes
  • Qui tollis
  • Quoniam voor tenor, vier stemmen en orkest
  • Quoniam voor sopraan en orkest
  • Salve regina in La maggiore, voor vier stemmen en orkest
  • Salve regina in Fa minore, voor bas en orgel
  • Tantum ergo in Re maggiore voor alt en orkest (1823)
  • Tantum ergo in Mi maggiore, voor solisten, koor en orkest (1823)
  • Tantum ergo in Fa maggiore, voor twee stemmen en orkest (1823)
  • Tantum ergo in Sol maggiore, voor sopraan en orkest (1823)
  • Tantum ergo con Genitori in Sib maggiore, voor sopraan en orkest
  • Tantum ergo con Genitori in Mib maggiore, voor sopraan en orkest
  • Tantum ergo con Genitori in Fa maggiore, voor twee sopranen, vier stemmen en orkest
  • Tantum ergo in Fa maggiore, voor sopraan en orkest
  • Tantum ergo con Genitori in Sol maggiore, voor koor en orkest
  • Te Deum in Do maggiore, voor vier stemmen en orkest
  • Te Deum in Mib maggiore, voor vier stemmen en orkest
  • Versetti da cantarsi il venerdì santo voor twee tenoren en orkest
  • Virgam virtutis

Aria's en cantaten[bewerken]

  • T'intendo, sì, mio cor, verzen van Pietro Metastasio, voor vier sopranen, zonder begeleiding
  • No, traditor non curo, aria voor sopraan en pianoforte (oorspronkelijk waarschijnlijk voor sopraan en orkest)
  • Sì, per te gran nume eterno, cavatina voor sopraan en orkest
  • Gioite, amiche contrade, aria van Cerere, voor sopraan en orkest
  • E nello stringerti a questo core, aria voor zangstem en orkest
  • Torna, vezzosa Fille, cantate
  • Imene, epithalamische cantate voor sopraan, twee tenoren en orkest (1824?)
  • Quando incise su quel marmo, scene en aria voor alt en orkest, verzen van Giulio Genoino (?) (1824?)
  • Giacché tu dei lasciarmi, scene en aria voor zangstem en pianoforte[1]

Muziektheater[bewerken]

Opera's[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1824-1825;
2e versie: 1826/1828-1829
Adelson e Salvini 3 bedrijven;
2e versie: 2 aktes
tussen 10. en 15 februari 1825, Napels, Teatrino del Conservatorio di San Sebastiano;
2e versie: 23 september 1992, Catania, Teatro Bellini
Andrea Leone Tottola naar François-Thomas-Marie de Baculard d’Arnaud en P. Delamarre
1826
2e versie: 1828
Bianca e Gernando;
2e versie: Bianca e Fernando
2 bedrijven 30 mei 1826, Napels, Teatro San Carlo;
2e versie: 7 april 1828, Genua, Teatro Carlo Felice
Domenico Gilardoni naar het drama "Bianca e Fernando alla tomba di Carlo IV Duca di Agrigento" van Carlo Roti;
2e versie: bewerkt door Felice Romani
1827 Il pirata 2 bedrijven 27 oktober 1827, Milaan, Teatro alla Scala Felice Romani naar het drama van Charles Robert Maturin en Charles Nordier/I.J.S. Taylor «Bertan, ou Le Pirate»
1828-1829 La straniera 2 bedrijven 14 februari 1829, Milaan, Teatro alla Scala Felice Romani naar Charles-Victor Prévost d'Arlincourt «L'Etrangère»
en "La straniera" een dramatiseerde versie van de novel van Baron Giovan Carlo Cosenza
1829 Zaira 2 bedrijven 16 mei 1829, Parma, Teatro Ducale Felice Romani naar Voltaire
1829-1830 I Capuleti e i Montecchi 2 bedrijven 11 maart 1830, Venetië, Teatro La Fenice Felice Romani naar L. Scevola "Giulietta e Romeo" en William Shakespeare e. a.
1830 Ernani alleen fragmenten Felice Romani naar Victor Hugo
1830-1831 La sonnambula 2 bedrijven 6 maart 1831, Milaan, Teatro Carcano Felice Romani naar Eugène Scribe en Jean-Pierre Aumers ballet scènario
«La somnambule ou L'arrivée d'un nouveau seigneur» voor muziek van Ferdinand Hérold
en naar Eugène Scribe en Germain Casimir Delavigne «La somnanbule»
1831 Norma 2 bedrijven 26 december 1831, Milaan, Teatro alla Scala Felice Romani naar de tragedie van Alexandre Soumet
1831-1832 Beatrice di Tenda 2 bedrijven 16 maart 1833, Venetië, Teatro La Fenice Felice Romani naar Carlo Tedaldi-Fores
1835 I puritani (I Puritani di Scozia, I puritani e i cavalieri) 3 bedrijven;
2e versie: 2 aktes
24 januari 1835, Parijs, Théâtre Italien;
2e versie: 14 december 1985, Londen, Barbican
Graf Carlo Pepoli, naar het drama «Têtes rondes et cavaliers» van
Jacques-Arsène-François-Polycarpe Ancelot (1794-1854) en Joseph-Xavier Boniface Saintine
Bankbiljet van 5.000 Italiaanse lire met een afbeelding van Vincenzo Bellini

Vocale kamermuziek[bewerken]

Verloren werken[bewerken]

Muziek voor de pianoforte[bewerken]

  • Allegretto in Sol minore
  • Capriccio in Sol maggiore voor pianoforte vierhandig
  • Polacca voor pianoforte vierhandig
  • Sonata in Fa maggiore voor pianoforte vierhandig
  • Pensiero musicale (uitgegeven door Francesco Paolo Frontini) Musica
  • Tema in Fa minore (omstreeks 1834)

Orgelmuziek[bewerken]

  • Sonata in Sol maggiore

Bronnen[bewerken]

  1. Inedita, segnalata in Francesco Cesari, Nuove acquisizioni al catalogo vocale da camera di Vincenzo Bellini, in AA. VV. La romanza italiana da salotto, a cura di Francesco Sanvitale, EDT, Torino 2002, pp. 209-277 (221-2, 260-2).