Waterbuffel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Waterbuffel
IUCN-status: Niet geëvalueerd (2008)
Badende karbouwen in Taiwan
Badende karbouwen in Taiwan
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Artiodactyla (Evenhoevigen)
Familie: Bovidae (Holhoornigen)
Geslacht: Bubalus
Soort
Bubalus bubalis
(Linnaeus, 1758)
Afbeeldingen Waterbuffel op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Waterbuffel op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Zoogdieren
Karbouwen en reigers
Karbouwen in Vietnam
Karbouwen als trekdier in Maleisië
Karbouwen voor de ploeg in Indonesië
Karbouw voor een Japanse taxiwagen

De waterbuffel of karbouw (karbauw) (Bubalus bubalis) is een groot rund. Het is de bekendste en meest wijdverbreide soort uit het geslacht van de Aziatische buffels (Bubalus).

Uiterlijke kenmerken[bewerken]

De waterbuffel heeft een schofthoogte van 1,5 tot 1,9 meter en een lengte van 2,40 tot 3 meter. De staart is 60 tot 100 centimeter lang en borstelig op het uiteinde. Hij heeft een grijszwarte, dunne vacht met lange haren. Het onderste deel van de poten is soms vaalwit tot op de knieën. Volwassen dieren zijn echter bijna naakt. De huid is donkergrijs. De stieren hebben grote hoorns die maanvormig naar achteren buigen. De hoorns hebben diepen groeven en kunnen tot twee meter overspannen. De koeien zijn kleiner dan de stieren. Ook hun hoorns zijn kleiner.[1][2] Volwassenen dieren kunnen 300 tot 1200 kg zwaar worden; meestal zijn de stieren zwaarder dan de koeien, die tot circa 800 kg zwaar kunnen worden.[2] Als gevolg van genetische isolatie varieert het gewicht zeer afhankelijk van het gebied.

Leefgebied[bewerken]

In het wild komt het dier voor in India, Nepal, Bhutan, Thailand en mogelijk Cambodja[2]. Daarnaast wordt de karbouw veel als werkdier gehouden, bijvoorbeeld voor het ploegen van een sawah, met name in Azië, Zuid-Amerika, Noord-Afrika en Europa. De voorouders van gedomesticeerde waterbuffels leefden waarschijnlijk in Zuid-Azië, van India tot Indochina. De wilde waterbuffel is bedreigd en komt maar in een beperkt aantal beschermde gebieden voor. Het kruisen met gedomesticeerde soortgenoten vormt een bedreiging voor het voortbestaan van deze populaties.[1]

Wilde waterbuffels zijn gebonden aan water. Historisch kwamen ze voor op voornamelijk laaggelegen alluviale graslanden en de oevers van bosrijk gebied. Ze trokken ook over grote afstanden bij het wisselen van de seizoenen. Het aantal wilde waterbuffels is tegenwoordig echter niet groot: er zouden maximaal 4000 wilde exemplaren zijn. Het IUCN schat dit op 1000, maar er zijn ook negatievere schattingen. Mogelijk zijn ook die wilde exemplaren niet meer volledig wild, maar zijn het kruisingen met tamme of verwilderde dieren.[2]

Levenswijze[bewerken]

Waterbuffels leven van gras en bladrijke watervegetatie. Ze grazen 's morgens en 's avonds, af en toe ook 's nachts. In het heetste deel van de dag zoeken ze modder op om af te koelen en zich te beschermen tegen insecten.[2] Waterbuffels hebben geen territorium. Koeien en hun kalveren leven in kuddes van ongeveer dertig buffels. Jonge stieren blijven ongeveer tot hun derde jaar bij de kudde. Daarna vormen ze groepen van circa tien exemplaren met andere jonge stieren.[1][2]

Communicatie[bewerken]

In trekkende kuddes maken buffels knorrige en snuivende geluiden; loeien is zeldzaam. De stieren snuiven en stampen op de grond voor dat ze een aanval inzetten, wat ze doen om zich te verdedigen of hun dominatie aan te tonen. Waterbuffels horen en ruiken ook goed. Waarschijnlijk hebben geuren een belangrijke rol bij de communicatie, minstens bij het paren.

Voortplanting[bewerken]

Stieren paren met meerdere koeien. De koeien krijgen ongeveer om de twee jaar een kalf. De dracht duurt negen à elf maand. Het zogen duurt zes tot negen maand. Koeien zijn ongeveer na anderhalf jaar geslachtsrijp, stieren na drie jaar. De stieren verlaten de kudde op die leeftijd.[1][2] De voortplanting is in sommige streken seizoensgebonden, meer bepaald na het regenseizoen. In Thailand vindt deze bijvoorbeeld plaats tussen oktober en november.[2]

Levensverwachting[bewerken]

In het wild kunnen waterbuffels zo'n 25 jaar oud worden en in gevangenschap werd de langst levende waterbuffel 29 jaar.[3]

Ondersoorten[bewerken]

De taxonomie van de waterbuffel is niet geheel onomstreden. Sommige auteurs beschrijven een enkele soort (Bubalus bubalis) met drie ondersoorten. Deze drie ondersoorten zijn:

Andere auteurs beschouwen deze drie ondersoorten echter als aparte soorten.

Bedreigingen[bewerken]

De waterbuffel kent maar weinig natuurlijke vijanden: de hoorns zijn een geducht wapen. Alleen tijgers nemen het soms op tegen de buffel. Om zich daartegen te verdedigen troepen buffels vaak samen, vallen in lijn de aanvallende tijger aan en krijgen dan meestal de overhand. Tijgers concentreren zich dan ook meer op afgescheiden of jonge dieren.[2] Mensen vormen ook een belangrijke bedreiging voor de buffels door de jacht en het vernietigen van zijn habitat. Daarnaast vormen ziekten van gedomesticeerde buffels een dreiging voor de wilde.[2]

Domesticatie[bewerken]

Waterbuffels worden al ongeveer vijfduizend jaar gedomesticeerd.[1] De karbouw wordt vaak gebruikt als trekdier bijvoorbeeld voor de ploeg in rijstplantages, maar ook voor karren en wagens. Daardoor staat hij bekend als de "levende tractor van het Oosten".[1] Een karbouw kan door zijn verzorgers bereden worden. In Vietnam vinden evenementen plaats waar stieren onder publieke belangstelling hun krachten kunnen meten.

De melk van de karbouw kan worden gedronken en heeft een hoog vetgehalte. De melkproductie van sommige rassen is zo hoog dat deze de productie van melkkoeien benadert. De gestremde melk is de traditionele grondstof voor de Italiaanse mozzarella di bufala. Circa 5% van de melk in de wereld is afkomstig van waterbuffels.[2]

Het vlees van dit rund kan gegeten worden. Problemen met BSE zijn niet bekend. De huid levert de grondstof voor taai en nuttig leer.

Voedingswaarde melk[bewerken]

Melkcompositieanalyse, per 100 gram[4]

Bestandsdelen Eenheden Koe Geit Schaap Buffel
Water g 87,8 88,9 83,0 81,1
Eiwitten g 3,2 3,1 5,4 4,5
Vetten g 3,9 3,5 6,0 8,0
Koolhydraten g 4,8 4,4 5,1 4,9
Energiewaarden kCal 66 60 95 110
kJ 275 253 396 463
Suikers (Lactose) g 4,8 4,4 5,1 4,9
Vetzuren
Verzadigd g 2,4 2,3 3,8 4,2
Enkelvoudig onverzadigd g 1,1 0,8 1,5 1,7
Meervoudig onverzadigd g 0,1 0,1 0,3 0,2
Cholesterol mg 14 10 11 8
Calcium iu 120 100 170 195

Fotogalerij[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d e f Water Buffalo. National Geographic Geraadpleegd op 3 januari 2013
  2. a b c d e f g h i j k Bubalus bubalis. Encyclopedia of Life Geraadpleegd op 3 februari 2013
  3. Nowak, R. 1999. Walker's Mammals of the World, Sixth Edition. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press.
  4. McCane, Widdowson, Scherz, Kloos