A11 (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Autosnelweg 11
A11 vanop de brug over de R4 (ter hoogte van Zelzate-Oost)
A11 vanop de brug over de R4 (ter hoogte van Zelzate-Oost)
Autosnelweg 11
Autosnelweg 11
Land België
Provincie Antwerpen, Oost-Vlaanderen
Lengte 40 km
A11 op autosnelwegen.net
Lijst van Belgische autosnelwegen
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
België
Traject
Afrit autosnelweg 7 Sint-Anna-Linkeroever N49a R1
Afrit autosnelweg 8 Waaslandhaven-Oost
Afrit autosnelweg 9 Melsele N450
Knooppunt van wegen Beveren R2
Afrit autosnelweg 10 Vrasene N451
Afrit autosnelweg 11 Kemzeke N403
Afrit autosnelweg 12 Moerbeke
Afrit autosnelweg 13 Zelzate-Oost R4
Tunnel Zelzatetunnel (Kanaal Gent-Terneuzen)
Afrit autosnelweg 14 Zelzate-West R4
van/naar Knokke-Heist N49

De A11, deel van de E34, is een Belgische autosnelweg die loopt van Linkeroever (Antwerpen) naar Assenede.

Momenteel eindigt de autosnelweg aan het kruispunt Assenede, net voorbij het knooppunt Zelzate-West, waar de weg overgaat in de N49. De N49 gaat via Maldegem verder tot in Knokke. Op termijn verdwijnen de nog resterende gelijkvloerse kruispunten, waardoor ook dit laatste gedeelte, echter tot aan Westkapelle, het nummer A11 zal krijgen. Ter hoogte van Westkapelle zal de A11 afdraaien richting Brugge via een in aanbouw zijnde stuk snelweg (AX).[1]

Geschiedenis[bewerken]

De plannen voor een autoweg van Antwerpen naar de kust zijn zeer oud en eerste onteigeningen met het oog op de aanleg vonden al in 1937 plaats tussen Zelzate en Maldegem. Bij de heropbouw van België na de Tweede Wereldoorlog zijn nieuwe plannen gemaakt voor een autosnelweg met 2 x 2 rijvakken, maar de aanleg zou pas veel later starten en over vele decennia gespreid worden omdat de overheid de weg nooit als een prioriteit beschouwde. In het wegennet fungeerden de E17 van Antwerpen naar Gent en de E40 van Gent naar Oostende immers als alternatief. Dit is ten dele nog steeds zo, omdat de weg aan het westelijke uiteinde in Maldegem of Knokke nog niet aansluit op het overige autosnelwegennet. In oudere, sinds lang opgeborgen plannen was dit wel voorzien via een rondweg rond Brugge en een aansluiting met de E40 ten westen van die stad.

In het autosnelwegenprogramma van 1972 komt de A11 voor als een snelweg van Brussel naar Knokke, via Asse, Dendermonde, Lokeren en Zelzate. In 1976 slankt Louis Olivier het autosnelwegenprogramma af en zou enkel het gedeelte Brussel - Lokeren gerealiseerd worden omdat het gedeelte Lokeren - Knokke te weinig verkeer zou trekken. In 1978 verdwijnt ten slotte ook het stuk Brussel - Lokeren van de tekentafel omwille van sterke tegenstand in de regio van Asse tegen de komst van een nieuwe snelweg.

Ondanks dat de A11 officieel van de plannen verdwenen was, werd er wel voortgewerkt aan een 'expresweg' N49 van Antwerpen naar de kust. Men begon de bouw met het traject van Antwerpen-Linkeroever tot de N403 bij Kemzeke (nu afrit 11), waar aanvankelijk enkel het noordelijke rijvak (van Antwerpen richting kust) werd gebouwd met verkeer over één rijstrook in beide richtingen. De bouw van de N49 vorderde echter gestaag zodat op 1 juli 1983 de hele weg van Antwerpen tot Knokke voltooid was. De weg werd gerealiseerd met overal gescheiden rijvakken, pechstroken, een strook voor fietsers in de twee richtingen en met gelijkvloerse kruispunten met op veel plaatsen verkeerslichten.

Op enkele plaatsen was al vroeg een aansluiting met een brug en op- en afritten voorzien, bijvoorbeeld bij de N450 (nu afrit 9 van de E34) of bij de R4 (Zelzate-Oost), maar tegelijk waren er talrijke gelijkvloerse kruisingen, met en zonder verkeerslichten. Op het grootste gedeelte in Oost-Vlaanderen geldt een snelheidsbeperking van 120 km/u, met een beperking tot 90 km/u op 300 m van een kruising. Tussen Maldegem en Westkapelle geldt momenteel een beperking van 90 km/u.

Omvorming tot autosnelweg[bewerken]

Aanzet[bewerken]

Sinds het afwerken van de N49 in 1983 kreeg de autoweg al snel de reputatie van 'dodenweg'. Al in 1984 ging men werk maken van de omvorming tot autosnelweg, eerst van het stuk Antwerpen - Zelzate, later ook van het meer westelijke gedeelte.

In 1984 werd eerst het hele traject van Antwerpen tot Maldegem bij de autosnelwegen ingedeeld (KB van 12 januari 1984), maar kort daarop werd dit weer gewijzigd en beperkt tot Zelzate (wijzigend KB van 19 oktober 1984). Pas bij het ministerieel besluit van 24 oktober 1991 (de bevoegdheid voor wegenbouw was ondertussen geregionaliseerd naar de gewesten) werd ook het traject Zelzate-Maldegem bij de snelwegen ingedeeld, wat de basis legde voor de omvorming van de weg tot snelweg, een proces dat vandaag nog steeds niet helemaal voltooid is.

Visie[bewerken]

Laterale weg van de A11 voor lokaal verkeer (Sint-Gillis-Waas)

Aanvankelijk werd gedacht dat elke gemeente langs de snelweg een op- en afrit zou krijgen, zoals bij de in de jaren ’60 en ’70 gebouwde snelwegen in België doorgaans het geval was, maar dat werd later teruggeschroefd; voor de gemeenten Sint-Gillis-Waas en Wachtebeke is geen aansluiting voorzien. Dit is een gevolg van een nieuwe aanpak in de ruimtelijke ordening in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, waarbij in zogeheten "buitengebieden" geen grote structurele ingrepen mogen gebeuren, tenzij daar gewichtige redenen voor zijn. Daardoor zal de toekomstige A11 voor Belgische normen weinig aansluitingen hebben. Een uitzondering op dit principe is de aansluiting te Moerbeke-Waas.

Als alternatief werd gekozen voor de aanleg van laterale wegen (parallelwegen met de snelweg) die het lokale verkeer opvangen en naar de aansluitingen leiden. Tussen afrit 11 (Kemzeke) en 10 (Vrasene) is deze parallelweg voltooid. Tussen Kemzeke en Zelzate verkeren de laterale wegen vandaag (2009) nog grotendeels in de staat van voor het afsluiten van de kruisingen met de N49. Ze zijn niet voorzien op zwaar en druk verkeer en daardoor overbelast.

Door de voorgeschiedenis als gewone autoweg beschikt de N49/A11 tussen Antwerpen en Knokke tot op heden over geen enkel pompstation, servicepunt of parking. Een servicepunt is voorzien volgens het gewestplan op het grondgebied van Stekene even ten westen van de Heistraat.

Antwerpen - Zelzate[bewerken]

Aanleg van de aansluiting te Moerbeke-Kruisstraat in 2009

De omvorming van het gedeelte tussen Antwerpen en Zelzate tot autosnelweg begon in de jaren 90 en verliep onsystematisch. Zo werden de kruispunten met de N403 bij Kemzeke en met de N451 bij Vrasene (nu afrit 10 van de A11) van een aansluiting voorzien terwijl de tussenliggende gelijkvloerse kruising met de Kemphoekstraat in Sint-Gillis-Waas nog lange tijd bleef bestaan (inmiddels afgesloten). De afwisseling van feitelijke stukken snelweg met kruispunten zorgde voor gevaarlijke verkeerssituaties en ongevallen.

Begin jaren 2000 werden tijdens een periode van versnelde investeringen alle kruisingen tussen Moerbeke en Zelzate van bruggen voorzien of afgesloten, echter met uitzondering van de gelijkvloerse kruising met de Kruisstraat in Moerbeke, waarvoor men moest wachten tot 2010. Dit was een gevolg van de onzekerheid over de toekomst van de suikerfabriek ISCAL Sugar in Moerbeke (die veel vrachtwagens aantrok), waarvan het al of niet aanleggen van een aansluitingscomplex oorspronkelijk afhing. Uiteindelijk ging men in 2006 uit van het voortbestaan en zelfs de uitbreiding van de fabriek en besloot tot de omvorming van het kruispunt tot een op- en afrittencomplex. Begin 2008 ging Iscal Sugar echter definitief dicht, maar niettemin werd in maart 2009 begonnen met de bouw van de aansluiting voor de toekomstige afrit 12. De werkzaamheden zijn beëindigd in december 2010.

Zelzate - Westkapelle[bewerken]

Bij de eerste golf van versnelde investeringen in het begin van de jaren 2000 werd voornamelijk gefocust op het gedeelte Antwerpen - Zelzate. Toch werden in deze periode ook enkele ingrepen uitgevoerd in het gedeelte ten westen van Zelzate (aansluiting R43). Het stuk van Zelzate tot Westkapelle zal voor een groot deel tegen 2017 omgebouwd worden. In dat jaar zal immers de verlenging van de A11 naar de Haven van Zeebrugge in gebruik genomen worden.

Overzicht van de omvorming tot autosnelweg[bewerken]

(jaar van ingebruikname en kostprijs indien bekend):

  • Knooppunt met de E17 en aansluiting Antwerpen-Linkeroever (afrit 7): maart 1998
  • Aansluiting Waaslandhaven-Oost (afrit 8): ?
  • Aansluiting Melsele (afrit 9): bij aanleg
  • Knooppunt met R2 (Beveren): 1991
  • Aansluiting Vrasene (afrit 10): 1991 (?)
  • Zalegembrug (Meerdonk): december 2000 (ca. 2 mln euro)
  • Afsluiten kruispunt Kemphoekstraat (Sint-Gillis-Waas): mei 2002
  • Parallelweg Vrasene – Kemzeke (tevens afsluiten van afrit 't Kalf, Sint-Gillis-Waas): november 2002
  • Aansluiting Kemzeke-De Tromp (afrit 11): 1991 (?) (rotondes op N403 in 1999)
  • Brug en 2 voetgangerstunnels (Stekene): januari 2002 (?)
  • Afsluiten kruispunten Heistraat en Nachtegaalstraat (Stekene): januari 2002
  • Afsluiten kruispunt Pereboom (Moerbeke): juli 2001
  • Aansluiting Moerbeke-Kruisstraat: maart 2009 - december 2010 (afrit 12)
  • Ramonshoekbrug (Wachtebeke): april 2003 (ca. 2,5 mln. euro)
  • Langeledebrug (Wachtebeke): november 2002 (ca. 5 mln. euro)
  • Aansluiting Zelzate-Oost/R4: bij aanleg (afrit 13)
  • Aansluiting Zelzate-West/R4: juli 2004 (afrit 14)
  • Vervanging door bruggen van vier lichtengeregelde kruispunten in Assenede[2]
    • Brug Stoepe: begin werken 2015
    • Brug Nieuwburgstraat: aansluitend op voltooiing Brug Stroomstraat
    • Brug Oosthoek: aansluitend op voltooiing Brug Stroomstraat
    • Brug Stroomstraat: begin werken in najaar 2016[3]
  • Bouwen aansluiting Kaprijke: begin werken na 2017 (toekomstige afrit 15). Knooppunt niet in oorspronkelijke streefbeeld van de N49, waardoor planMER (reeds afgewerkt) en RUP nodig was.
  • Fietsbrug Aalstgoed (Petenbrug): 2001
  • Brug Peperstraat Eeklo: april 2008 (ca. 2,5 mln. euro)
  • Bouwen fietserstunnel Sint-Jansdreef[bron?]
  • Aansluiting Eeklo R43: juli 2002 (afrit 16)
  • Bouwen tunnel Sint-Laureinsesteenweg in Balgerhoeke (verbrandingsoven Eeklo): werken gestart, ingebruikname in de loop van 2017[4]
  • Bouwen tunnel Celieplas[2]
  • Aanpassen aansluiting Maldegem N44/N410 met keerlus (toekomstige afrit 17)[5]
  • Bouwen fietserstunnel Vakebuurtstraat
  • Bouwen tunnel Passiedreef / Koning Albertlaan
  • Bouwen tunnel Waterpolder (De Hoorn)
  • Ondertunneling t.h.v Lapscheure (7,1 mln euro excl. BTW)[6]
  • Parallelweg Lapscheure - Hoeke - Westkapelle: deel Westkapelle in gebruik tegen 2017
  • aanleg knooppunt AX-autosnelweg: in uitvoering, ingebruikname in 2017
A11, tunnel onder het kanaal Gent-Terneuzen (richting Antwerpen) t.h.v. Zelzate