Arnold Heertje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Arnold Heertje
Arnold Heertje (2009)
Arnold Heertje (2009)
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum 19 februari 1934
Geboorteplaats Breda
Nationaliteit Vlag van Nederland Nederland
Werkzaamheden
Vakgebied Economie
Universiteit Universiteit van Amsterdam
Soort hoogleraar Bijzonder hoogleraar
Beroep Econoom, columnist
Portaal  Portaalicoon   Onderwijs

Arnold Heertje (Breda, 19 februari 1934) is een Nederlands econoom, emeritus hoogleraar en columnist die veel over zijn vakgebied heeft gepubliceerd. Hij werd mede bekend door zijn oppositie tegen de Betuweroute.

Arnold Heertje (links) met D.B.J. Schouten in 1983

Loopbaan[bewerken]

Heertje groeide grotendeels op in Arnhem. Hij heeft een Joodse achtergrond, tijdens de Tweede Wereldoorlog dook het hele gezin op 17 november 1942 onder. De toen achtjarige Arnold kwam terecht bij gereformeerde gezinnen in de Haarlemmermeer. Hij was onder de indruk van het geloof en was van plan predikant te worden. Heertje en zijn ouders overleefden dankzij het onderduiken de oorlog. Na de oorlog wilde hij naar de kerk maar zijn moeder weerhield hem daarvan, pas vanaf zijn achttiende mocht hij voor een kerk kiezen, aldus zijn moeder. Heertje was niet alleen onder de indruk van het geloof van zijn onderduikouders, maar ook van hun armoede. Hij zei daarover: "Ik was onder de indruk van het feit dat alle onderduikadressen uit gezinnen bestonden die buitengewoon arm waren. Toen kwam bij mij de vraag op waar die armoede eigenlijk vandaan kwam. Ik wilde daar meer over weten en ging economie studeren." [1]

Heertje behaalde in 1951 zijn eindexamen HBS-b aan de toenmalige Lorentz HBS in Arnhem. Hij was klasgenoot van de hoogleraar wiskunde Henk Jager.[2] Hierna studeerde hij economie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Hij studeerde cum laude af. Aan dezelfde universiteit promoveerde hij in 1960 op zijn proefschrift over de prijstheorie van het oligopolie. Vanaf 1958 gaf hij al les aan het Joodse Maimonides Lyceum wat hij zou blijven doen tot 1968. Ook gaf hij in de jaren 1963 en 1964 les aan het Baarnsch Lyceum.

In 1962 kreeg Heertje bekendheid door zijn boek De kern van de economie. Honderdduizenden zijn ervan verkocht en nog steeds staan nieuwe drukken van dit boek bij sommige scholen op de boekenlijst.

Hij was van 1964 tot 1999 hoogleraar staathuishoudkunde aan de juridische faculteit van de Universiteit van Amsterdam; vanaf 1997 tot 2006 was hij daar (eveneens) bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de economische wetenschap. Op 3 mei 2006 nam hij afscheid van de Universiteit van Amsterdam waar hij ruim veertig jaar lang had gedoceerd. Hij is nog verbonden aan het Vossius Gymnasium te Amsterdam waaraan hij in 1999 enige maanden les heeft gegeven. Heertje is lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Maatschappelijke betrokkenheid[bewerken]

Heertje is, met uitzondering van een kortstondige overstap naar DS'70 in de jaren zeventig, altijd lid geweest van de PvdA. Hij is wel een kritisch lid. Hij staat bekend om zijn ongezouten meningen waar het het bestuur aangaat. Zelf zegt hij daarover: "Het imago van ruziemaker is onderdeel van mijn biografie. Ik kom in opstand als ik mij onrechtvaardig bejegend voel." Volgens hem zijn bestuurders vaak incompetent, die kwalificatie gaf hij onder andere aan Tineke Netelenbos en Annemarie Jorritsma. Hij was een verklaard tegenstander van de aanleg van de Betuweroute. Hij was was één van de zeven onafhankelijke professoren die zich uit eigen beweging in het openbaar tegen de aanleg keerden, omdat deze alleen maar geld zou kosten. Ook waren de professoren bezorgd vanwege de sterk manipulatieve aanpak van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Zijn collega's en hij waren niet overtuigd van de opbrengst die door de aanstichters werd voorgespiegeld.

Heertje keerde zich eveneens tegen de aanleg van de Amsterdamse Noord/Zuidlijn omdat hij vond dat de stad over onvoldoende expertise beschikte. Zowel organisatorisch, technisch als financieel voorzag hij een debacle. De publieke sector zou door de private sector bij de neus worden genomen.[3]

Heertje hoort bij de groep economen die de stelling verdedigen dat het speelveld van de economie veel meer omvat dan slechts dat wat in geld kan worden uitgedrukt en of afgemeten: door (vrijwel) voortdurend de nadruk te leggen op consumentisme en financiële groei zal aan andere menselijke behoeften steeds moeilijker kunnen worden voldaan en zullen deze voor steeds meer mensen uit hun directe leefomgeving verdwijnen. Ook moeilijk of niet in geld uit te drukken waarden zoals natuur, leefbaarheid en het gevoel van welzijn met alle daarmee samenhangende aspecten maken volgens Heertje deel uit van het economische speelveld. Daarom behoren bij het afwegen van economische belangen deze waarden en menselijke behoeftes nadrukkelijk te worden meegewogen. Daarbij pleit Heertje voor aangepaste soberheid. Mede om deze reden heeft Heertje zich nadrukkelijk tegen het doortrekken van de A15 van Bemmel naar Zevenaar gekeerd, daarbij zou de financiering van elke variant van dat project op financieel drijfzand zijn gebaseerd.

In de jaren 1970 vocht Heertje een uiteindelijk vergeefse strijd voor het behoud van het Amsterdams Volkstoneel, waarvan hij bestuursvoorzitter was.

Halverwege de jaren negentig richtte hij samen met Jo van der Hal de Stichting Behoud Weesper Synagoge op die dankzij donateurs de sinds 1942 niet meer gebruikte synagoge in Weesp van de gemeente kon kopen. Ook nu nog is hij actief binnen de Stichting Vrienden van de Weesper Synagoge die het gebouw beheert.

Bij de oprichting van de vereniging Beter Onderwijs Nederland trad Heertje toe tot het Comité van Aanbeveling. Deze vereniging heeft tot doel 'het zo goed mogelijk tot bloei laten komen van de potenties van leerlingen en studenten door gedegen vakinhoudelijke en algemene vorming'.

Maart 2011 verscheen het boek 'Het Arnold Heertje-effect' (uitg. Unibook). Het bevat een stevige kritiek op Heertjes stijl en argumentatie in het maatschappelijk debat. Betoogd wordt dat dit debat door intellectuelen als Heertje wordt geblokkeerd.

Kort geding verloren[bewerken]

Op 14 mei 2014 verloor Heertje een kort geding dat Bureau Jeugdzorg tegen hem had aangespannen omdat Heertje in artikelen op de website van RTL Nieuws en in de Volkskrant had geschreven dat Jeugdzorg strafbaar, misdadig of crimineel handelde in een zaak rond een jongen die onder toezicht van de jeugdbescherming stond. Volgens Heertje was een 7-jarig jongetje uit Amsterdam door Jeugdzorg "ontvoerd" van school en naar een geheime plaats gebracht, en hij noemde daarbij namen van betrokken medewerkers. Volgens de rechtbank in Amsterdam was er geen noodzaak de namen van individuele medewerkers te noemen. Ook vond de rechter het onnodig kwetsend en grievend dat Heertje in zijn publicaties vergelijkingen trok tussen het handelen van Bureau Jeugdzorg en gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. De publicaties moesten van het internet worden verwijderd.[4]

Bibliotheek[bewerken]

Heertje bezit een indrukwekkende wetenschappelijke bibliotheek van circa twaalfduizend boeken, ook verzamelt hij antiquarische boeken over economie, inmiddels bezit hij zo'n drieduizend bijzondere boeken waaronder de eerste, ingenaaide druk van Das Kapital van Karl Marx en An Essay on the Principles of Population van Thomas Malthus uit 1798.

Familie[bewerken]

Arnold Heertje is getrouwd, heeft drie zoons, Eric (1960), Raoul (1963) en Patrick (1965-1991), en drie kleinkinderen. Net als zijn zoon, de cabaretier Raoul Heertje, schreef hij columns voor het dagblad Het Parool. Een deel van die columns zijn verzameld in zijn boek De vierkante waarheid.

Bibliografie (onvolledig)[bewerken]

  • Enkele aspecten van de prijsvorming van consumptiegoederen op monopolistische en oligopolistische markten (1960, proefschrift). Handelseditie: De prijsvorming van consumptiegoederen op oligopolistische markten. Leiden : Stenfert Kroese (1960), in de reeks 'Capita selecta der economie', nr. XXII.
  • De kern van de economie (eerste druk in 1962, vertaald in het Engels, Duits, Frans, Italiaans en Spaans)
  • Elementaire Economie – economie voor het H.A.V.O. (1966)
  • Economie en technische ontwikkeling (1973, vertaald in het Engels, Frans en Spaans)
  • De verwording van de economie - voor de arbeider, ondernemer en kruidenier verklaard (1976, samen met Frans Nypels en Kees Tamboer)
  • Echte economie, misverstanden over en misstanden in de economie (1977)
  • Heer Bommel als Theoretisch econoom (1978)
  • Dat bonte economenvolk (1979, samen met R. Kuip)
  • De Nederlandse economen (1980, ISBN 90-6213-211-1)
  • Bedrijfsstatistiek voor MBA (1994, samen met P.A. van der Torre, ISBN 90-6155-537-X)
  • Elementaire economie voor de basisvorming (2000, met andere, ISBN 90-7486-436-8)
  • Marketing in een notendop (2001, Notendopserie, ISBN 90-4460-013-3)
  • De vierkante waarheid, over politiek, geschiedenis, economie, fraude, onderwijs & zichzelf (2003, ISBN 90-3883-112-9)
  • Economie in een notendop (2004, Notendopserie, ISBN 90-5333-941-8)
  • Schumpeter on the Economics of Innovation and the Development of Capitalism (maart 2006, ISBN 184542445X)
  • Echte economie, Een verhandeling over schaarste en welvaart en over het geloof in leermeesters en lernen (2006, Thijmessay, ISBN 90-5625-232-1)

Externe links[bewerken]