Buggenum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Buggenum
Böggeme
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Buggenum
(Details)
Buggenum
Buggenum
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Leudal Leudal
Coördinaten 51° 14′ NB, 5° 59′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2014) 960 [1]
Overig
Postcode 6082
Netnummer 0475
Belangrijke verkeersaders N273, Lateraalkanaal, Maas
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Buggenum (Limburgs: Böggeme) is een kerkdorp in de Nederlandse provincie Limburg. Het dorp ligt op de linkeroever van de Maas, hemelsbreed ongeveer vijf kilometer ten noorden van Roermond en telt (in 2014) ongeveer 960 inwoners. Voor 2007 behoorde het tot de voormalige gemeente Haelen, maar nu is het onderdeel van de gemeente Leudal. Tot 1942 was Buggenum een zelfstandige gemeente.

Geschiedenis[bewerken]

Het zwaard van Buggenum (RMO, Leiden)

De plaatsnaam kan afgeleid zijn van Bug Hemus, wat 'heem in de bocht' betekent.[bron?] Bij baggerwerkzaamheden in de Maas werd in 1964 een zwaard uit de Bronstijd (1300-1100 v.Chr.) gevonden. Het zeldzame bronzen wapen, dat waarschijnlijk in Zuid-Duitsland of Oostenrijk is gemaakt, bevindt zich thans in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden. Uit de opgravingen in de omgeving van Buggenum kan afgeleid worden dat er op een stroomrug langs de Maas al vroeg een nederzetting heeft gelegen. Een helm van een Romeinse centurio is gevonden op de bodem van de Maas, op de plek waar zich hoogstwaarschijnlijk de nederzetting heeft bevonden (de helm bevindt zich in het Valkhof museum in Nijmegen).

De plaats komt in 1284 voor als Buggenheym. In 1679 verhief de prins-bisschop van Luik Buggenum tot een heerlijkheid.

In 1899 vestigden de Kleine Zusters van de Heilige Joseph zich te Buggenum om onderwijs en ziekenzorg te beoefenen. Zij vertrokken in 1972, waarna hun klooster een gemeenschapshuis werd.

De spoorbrug over de Maas werd in 1929 aangelegd. Bij het dorp ligt ook het 8 kilometer lange Lateraalkanaal, dat tot Heel doorloopt. Het kanaal ligt ten westen van de Maas, die hier ook doorheen stroomt.

Buggenum was tot 1 oktober 1942 een zelfstandige gemeente waaronder ook de buurtschap Berik viel. Op die datum werd ze samengevoegd met Haelen en Nunhem tot de nieuwe gemeente Haelen. Die gemeente is op haar beurt op 1 januari 2007 weer opgegaan in de huidige fusiegemeente Leudal.[2]

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Spoorbrug Buggenum

Buggenum was voor zijn ligging en spoorbrug erg belangrijk voor de Duitsers, de Blitzkrieg ter verovering van West-Europa in mei 1940, die als zwaartepunt de provincie Limburg had, gebruikte alle treinsporen die Nederland invoerden voor een snelle doorstoot, hiervoor werd gebruikgemaakt van een gepantserde trein. Bij Buggenum werd het Duitse "overvalsteam" echter ontmaskerd en de brug opgeblazen, de Duitsers hebben de brug tijdens de oorlog hersteld.

Ter hoogte van de Holstraat 62 en de Hoeve (ter hoogte van de Crompvoetstraat en Holstraat), is zwaar gevochten tussen Duitse en Britse militairen in september 1944. Ooggetuigen hebben verklaard over een Mitrailleursnest in de boomgaarde ter hoogte van de Holstraat 62. In 2008 werden resten gevonden in de woning van granaten, tevens werden door de jaren heen resten gevonden van, meer dan, 100 hulzen en een Britse laars-clip in het achterste deel van deze tuin. Op het kerkhof zijn twee oorlogsgraven van gesneuvelde Britse militairen aanwezig. In Nijmegen, op de begraafplaats Jonkerbosch liggen de lichamen van de, in Buggenum, omgekomen Britse piloten van de RAF

Een lokale verzetsstrijder uit Buggenum was destijds "Meester Joosten", een leraar van de plaatselijke school die door zijn 'acties' werd 'omgebracht'. Er werd in de jaren 1980 een straat naar hem vernoemd.

Overstromingen[bewerken]

Buggenum ligt aan de Maas, in een landschap met steilranden en terrassen. De rivier was hier niet bedijkt, zodat van oudsher overstromingen een van tijd tot tijd terugkerend verschijnsel waren. De grootse overstromingen dateren van februari 1850, december 1880, januari 1920, januari 1926, juli 1980, februari 1984, januari 1993 en 1995. De Maasdijkramp van 1926 is de zwaarste ramp die Buggenum heeft getroffen, met een stand van 46,92 meter boven NAP, de hoogste ooit gemeten in Nederland. Hierna werd de grond langs de huizen aan de Dorpsstraat en Holstraat opgehoogd. Zo kende de huizen aan de voormalig Bovenstraat (tegenwoordig Holstraat ter hoogte van de Steenfabriek) trapjes aan de voorzijden. Vluchtpaden maakten het voor mens en vee mogelijk zich in veiligheid te brengen op de hoogstgelegen gronden. Deze paden zijn onderdeel van het historische occupatiepatroon, welke tussen 2001 en 2004 gedeeltelijk zijn hersteld met het oog op het in stand houden van de cultuurlandschappen. Ook bij de overstromingen van 1993 en 1995 zijn ze nog gebruikt. Doordat daarna kades langs de rivier zijn aangelegd, zijn ze hun functie kwijtgeraakt. Sinds 1995 ligt er een dijk langs de Maas in overeenstemming met het Deltaplan voor de rivieren.

Erfgoed[bewerken]

Sint Aldegundiskerk
  • De Sint-Aldegundiskerk van 1948, met een 15e-eeuws koor en een Heilig Hartbeeld uit 1922.
  • Pastorie, aan Dorpsstraat 20, oorspronkelijk 18e-eeuws, vernieuwd in de eerste helft van de 19e eeuw.
  • Het Huis Malborgh, aan Dorpsstraat 66, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de 15e eeuw, van 1830.
  • Huis Dorpsstraat 34, woonhuis uit 1661.
  • Huis Dorpsstraat 40, uit 1772, woonhuis van Jacobus Stercken die ontvanger was van de Prinsbisschop van Luik, vergroot in 1819.
  • Boerderij Holstraat 36, uit 1676, verbouwd in 1840, 1921, en 1979.

Zie ook[bewerken]

Natuur en landschap[bewerken]

Buggenum ligt aan de Maas, op het laagterras op een hoogte van ongeveer 20 meter. Bijr Buggenum begint het Lateraalkanaal dat parallel aan de Maas naar Maasbracht voert. Ook zijn er enkele koelwaterkanalen van en naar de voormalige elektriciteitscentrales en tevens is er een haven. Tot 1947 was er een veerverbinding naar Roermond. De loop van de Maas werd ingrijpend gewijzigd door het afsnijden van Maasbochten en door grindwinning, waarbij uitgestrekte plassen ontstonden. Ten noordoosten van Buggenum vindt men het natuurgebied Bouxweerd. Het Buggenumse Veld ten westen hiervan is een gaaf gebleven open landbouwgebied.

Economie[bewerken]

Industrie[bewerken]

Tussen 1830 en 1915 lag er een plaatselijke bierbrouwerij van W. Jeuken. Het gebouw is thans onderdeel van de Kleiwarenfabriek. Deze fabriek was vooral bekend om de productie van witte bakstenen. Vanwege de Maasklei ontstonden rond 1900 vele kleiwarenfabrieken langs de rivieren in Nederland, de meeste langs de grenzen. Een aantal daarvan verdwenen na de Tweede Wereldoorlog door ontgrinding. Andere werden door steeds verdergaande fusieprocessen opgeheven. De Kleiwarenfabriek is sinds 2013 gesloten. De schoorsteen, van 1904, bleef behouden, maar het terrein wordt herontwikkeld.

Van 1962 tot 1995 stond te Buggenum de Maascentrale die tussen 2006 en 2011 werd ontmanteld, dit proces werd, samen met het saneren van de grond, in 2011 afgerond. In de nabijheid hiervan stond ook de Willem-Alexander Centrale, een van de eerste commerciële kolenvergassingcentrales ter wereld. Deze werd vanaf 2014 ontmanteld. Op de vrijkomende terreinen vindt men afvalverwerking Attero, terwijl daarnaast op het terrein ook een nieuw bedrijventerrein werd aangelegd met de naam Zevenellen, zie Haelen.

Agrarische sector[bewerken]

In Buggenum liggen vele landbouwgronden en boerderijen, vooral voor de bouw van suikerbieten, graan, mais, knollen, uien en ook komen er boomkwekerijen voor. De kleigrond langs de Maas gelegen is zeer geschikt voor de agrarische sector. De lichte kleigrond werd gebruikt voor grove tuinbouw en fruitteelt. Buggenum was het dorp van augurken, bessen en appelen. Jarenlang was Buggenum de grootste aanvoerder van groente en fruit bij de Cóóp. Roermondse groente en fruit Veiling (C.R.V.). De agrarische sector zorgde in die tijd voor de nodige werkgelegenheid en welvaart. Door de vele kleine fruitboomgaarden was het gebied slecht verkaveld, wat de noodzakelijk geworden schaalvergroting verhinderden. De fruitbedrijven waren niet meer concurrerend en konden zich onvoldoende ontwikkelen, vaak was stoppen het enige alternatief. In het jaar 2000 is het Buggenumseveld via een R.A.K.(Ruilverkaveling met Administratief Karakter) wel verkaveld. Door zijn schaal, openheid en ligging is het Buggenumseveld, een van de allerlaatste relatief onaangetaste cultuurlandschappen in de wijde omgeving. Zie ook: [1] In de uiterwaarden langs de Dorpsstraat grazen vooral paarden en schapen. Het achterliggende gebied wordt ingericht als natuurgebied met wandelmogelijkheden, Mooi Buggenum genaamd.

Verenigingen[bewerken]

In Buggenum zijn diverse verenigingen actief. Tot deze verenigingen behoren de carnavalsvereniging "De Halve Gare" en fanfarevereniging "Excelsior". De fanfare is opgericht in 1922 en komt momenteel uit in de 3e divisie. De drumband musiceert op het niveau 2e divisie sectie A.

Bekende personen[bewerken]

Geboren[bewerken]

  • Neel Doff, schrijfster die vooral in het Frans schreef

Begraven[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Galerij[bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Nunhem, Haelen, Horn, Neer. Aan de overzijde van de Maas, doch niet rechtstreeks bereikbaar: Asselt en Leeuwen