Utrecht Science Park

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf De Uithof (Utrecht))
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zie artikel Dit artikel gaat over de wijk in Utrecht die voorheen bekend stond als de Uithof. Voor de boerderij met deze naam, zie het artikel De Uithof (Utrechtse boerderij).
Utrecht Science Park
De Uithof
Subwijk van Utrecht
Map - NL - Utrecht - Wijk 05 Oost - Buurt 55 De Uithof.svg
Kerngegevens
Gemeente Utrecht
Coördinaten 52° 5′ NB, 5° 10′ OL
Inwoners (1-1-2017) 2.967[1]
Overig
Postcode(s) 3584
Buurtnummer 55

Het Utrecht Science Park (ook wel De Uithof genoemd, tot 2018 de naam van de wijk[2][3]) is een wetenschapspark in de stad Utrecht, de hoofdstad van de Nederlandse provincie Utrecht. Het Utrecht Science Park is gelegen in de wijk Oost, het uiterste oosten van de stad Utrecht, net ten zuiden van De Bilt, ten noorden van Bunnik en ten westen van Zeist. Het was een universiteitscentrum van Utrecht. Naast de Universiteit Utrecht zijn diverse kennisinstellingen, onderzoeksinstituten, gezondheidszorg en bedrijven gevestigd in het gebied zoals o.a. Hogeschool Utrecht, UMC Utrecht, Wilhelmina Kinderziekenhuis, Prinses Maxima Centrum voor kinderoncologie, Hubrecht Instituut, Westerdijk Instituut, Nutricia Danone Research, TNO en Genmab.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De vroeg 17e-eeuwse boerderij De Uithof.

In de voorgeschiedenis van deze ontstane subwijk had vanuit de middeleeuwen de verderop gelegen St.-Laurensabdij in Oostbroek uitgebreide grondgebieden, waaronder hier. Na de ontginning van de woeste grond kwamen er akkerlanden en uithoven. Een van de oudste boerderijen die bij de abdij hoorde was hier gelegen. Tot in de tweede helft van de 20e eeuw zou dit gebied een landelijk karakter houden.

De universiteit was gevestigd in een groot aantal panden in de Utrechtse binnenstad en de uitbreidingswijken. In de loop van de tijd ondervond een aantal faculteiten een gebrek aan ruimte, waardoor het universiteitsbestuur de mogelijkheden begon te onderzoeken waar in de gemeente voldoende ruimte was voor de gewenste uitbreidingen. Voor de gebieden ten noorden, oosten en zuiden van de stad waren reeds vergevorderde plannen tot grootschalige woningbouw (dit resulteerde in 1954 in een annexatie van delen van de omringende gemeentes en enkele jaren later in de bouw van Kanaleneiland, Overvecht en Hoograven). Het oog van het universiteitsbestuur viel op het laatste onbebouwde gebied van de gemeente, het landelijke gebied ten oosten van de stad. Als gevolg van de aanwezigheid van een aantal verdedigingswerken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie viel het hele gebied onder de "verboden kringen". Direct nadat de Kringenwet in 1951 werd opgeschort, begon de universiteit plannen te ontwikkelen om de faculteit Diergeneeskunde vanaf de oude locatie van de Rijks Veeartsenijschool aan de Biltstraat naar De Uithof te verplaatsen. De verhuizing voltrok zich uiteindelijk tussen 1967 en 1988.

In 1958 werden de eerste bouwplannen gepresenteerd. Nadat de betrokken gemeentes (De Uithof was tot 1975 gevestigd op de grens van de gemeentes Utrecht, Zeist, Bunnik en De Bilt) akkoord gingen, kon de bouw in 1962 beginnen. In het oorspronkelijke plan stond een strakke geometrie centraal. Een belangrijk onderdeel hiervan waren de wegen die exact noord-zuid en oost-west liepen. De straten werden vernoemd naar beroemde buitenlandse universiteiten als Harvard en Cambridge. Aanvankelijk bestond De Uithof uitsluitend uit de Faculteit Diergeneeskunde en enkele onderwijs- en laboratoriumgebouwen. Naarmate de jaren zestig vorderen kwam de ene na de andere faculteit in ruimtenood en werd een nieuwe locatie in De Uithof gezocht. In de jaren 90 verhuisden tot slot enkele faculteiten van de Hogeschool Utrecht en het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Het ziekenhuis zorgde er samen met enkele studentenflats voor dat er buiten kantooruren enig leven bleef. In 2011 werd het universiteitsterrein op De Uithof omgedoopt tot Utrecht Science Park.[4] In november 2018 heeft de Utrechtse Gemeenteraad besloten de buurtnaam aan te passen naar Utrecht Science Park. Naar buiten toe treedt het gezamenlijk op met sciencepark Utrecht Science Park/Bilthoven in Bilthoven.

Voorzieningen[bewerken | brontekst bewerken]

Uithof vanaf de studentenhuisvesting aan de Cambridgelaan met op de voorgrond de nieuwe bibliotheek en op de achtergrond het Van Unnikgebouw. Sinds 2008 staat rechts van die laatste Casa Confetti.
Kleurige spaceboxen voor studentenhuisvesting

In het Utrecht Science Park huizen enkele faculteiten en diensten van de Universiteit Utrecht, zoals de faculteiten Bètawetenschappen, Geowetenschappen, Sociale wetenschappen, de Universiteitsbibliotheek Utrecht en het Universitair Medisch Centrum Utrecht, waar de faculteit Geneeskunde onderdeel en het Wilhelmina Kinderziekenhuis (WKZ) onderdeel van zijn (en dat nauw samenwerkt met het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie). De Faculteit Diergeneeskunde is gevestigd aan de rand van het Science Park zodat er veel weidegebied beschikbaar is. De Botanische tuin is eveneens in het Utrecht Science Park gesitueerd, rond een oud bolwerk van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, het Fort Hoofddijk.

Alle faculteiten van de Hogeschool Utrecht (HU) zijn gevestigd in het Science Park. Daarnaast zijn er vier grote studentenflats (waaronder Studentencomplex Cambridgelaan met de Cambridgebar), het sportcomplex van Sportcentrum Olympos, en andere studentenvoorzieningen. Eind mei 2009 is er een huisartsenpost geopend.

Ook het Westerdijk Fungal Biodiversity Institute, het Hubrecht Instituut, Nutricia Danone Research, TNO en Genmab bevinden zich in het Utrecht Science Park.

Bereikbaarheid[bewerken | brontekst bewerken]

In de jaren zeventig telde De Uithof ongeveer 20.000 studenten. Er studeren na 2010 50.000 studenten in het Utrecht Science Park en ter plaatse hebben ruim 27.000 werknemers er een baan. De bereikbaarheid van het Science Park houdt de gemeente daarom sinds de bouw bezig. Waar men aanvankelijk prima afkon met een reguliere busverbinding vanaf het Centraal Station, voorzag men eind jaren 70 reeds dat de verbinding onder de maat was.

Een eerste plan om een sneltram-verbinding aan te leggen tussen het station en De Uithof stuitte op protest van de Utrechtse inwoners. De sneltram was dwars door de binnenstad gepland. De "in de weg liggende" binnenstad zou gedurende decennia problemen geven bij de ontwikkeling van de verdere plannen.

Na de verhuizing van de Hogeschool Utrecht en het Universitair Medisch Centrum Utrecht in de jaren 90 was de bestaande busverbinding onvoldoende. De gemeente begon een plan te ontwikkelen tot de aanleg van een busbaan door de binnenstad (via het tracé van de eerder afgeblazen sneltram). Deze busbaan is uiteindelijk in 2001 opgeleverd. De nieuwe busbaan kampte direct na de openstelling met capaciteitsgebrek, waardoor de toenmalige wethouder van verkeer Yet van den Bergh (Leefbaar Utrecht) een plan ontwikkelde voor een nieuwe busbaan, zuidelijk om het centrum heen. Om de ergste problemen het hoofd te bieden schafte het GVU in 2002 nieuwe dubbelgelede bussen aan (de Van Hool AGG300). Een latere wethouder van verkeer, Tymon de Weger (ChristenUnie) kondigde in het najaar van 2006 aan de mogelijkheid te overwegen in plaats van de busbaan alsnog de sneltram naar De Uithof door te trekken. De Utrechtse gemeenteraad steunde in het voorjaar van 2008 het voorstel van de wethouder.

De Uithoflijn (oftewel tram 22) werd op maandag 16 december 2019 in gebruik genomen.[5]

Gebouwen[bewerken | brontekst bewerken]

De eerste universiteitsgebouwen in (toen nog genaamd) De Uithof waren simpele houten onderkomens. De oudste nog bestaande gebouwen dateren van de jaren zestig: Transitorium 1 (nu: Marinus Ruppertgebouw) is in 1963 in gebruik genomen, Transitorium 2 (nu: Willem C. van Unnikgebouw) in 1969. Sinds in het midden van de jaren tachtig een stedenbouwkundig plan voor het gebied is ontwikkeld door het Office for Metropolitan Architecture (OMA), is er een aantal spectaculaire nieuwe gebouwen neergezet. Voor deze gebouwen tekenden bekende architecten, of architecten die door hun prestatie hier bekend geworden zijn. Het gebied heeft hierdoor een bijzonder karakter gekregen. De keuze voor prominente architecten is in belangrijke mate toe te schrijven aan voormalig bouwdirecteur Aryan Sikkema. Voorbeelden zijn:

  • Het Minnaertgebouw van het departement natuurkunde van de faculteit bètawetenschappen, ontworpen door Willem Jan Neutelings. Hier steunt de verdieping op kolommen, die zodanig gevormd zijn dat ze de naam 'Minnaert' spellen. Ook bevond zich in de centrale hal een grote kunstmatige vijver. Deze is later drooggelegd en er staan bankjes.
  • Het Educatorium, het onderwijscentrum van de universiteit met enkele grote collegezalen en een mensa, is ontworpen door het OMA van Rem Koolhaas.
  • het Bloembergengebouw, vormgegeven door Ben van Berkel (UNStudio), waarin onderzoek met behulp van NMR-technieken wordt verricht.
  • Het gebouw van de Hogeschool Utrecht waar de faculteit voor economie en management (FEM) gevestigd is ontworpen door bureau Mecanoo.
  • De universiteitsbibliotheek die werd geopend in september 2004; architect Wiel Arets.
  • Het Hijmans van den Berghgebouw (2005) is ontworpen door Erick van Egeraat associated architects (EEA).

In de begindagen werden alle universiteitsgebouwen eenvoudig Transitorium, gevolgd door een nummer, genoemd. Transitorium (meestal afgekort tot Trans) is Latijn voor doorgangshuis. In de loop van de jaren 90 zijn de meeste gebouwen genoemd naar beroemde Utrechtse wetenschappers, die actief waren in of rondom het vakgebied dat gehuisvest is in het naar hen vernoemde gebouw.

Deze gebouwen zijn:

Een aantal universiteitsgebouwen is niet naar Utrechtse wetenschappers vernoemd:

En hiernaast zijn er nog gebouwen met andere functies die niet naar wetenschappers vernoemd zijn:

  • Studentencomplex Cambridgelaan - studentenhuisvesting in beheer van SSH Utrecht
  • De Bisschoppen - studentenhuisvesting in beheer bij SSH Utrecht
  • Casa Confetti - studentenhuisvesting in beheer bij SSH Utrecht
  • Johanna - studentenhuisvesting in beheer bij SSH Utrecht, vernoemd naar de Johannapolder waarop De Uithof gevestigd is
  • Heidelberglaan 7 – Hogeschool Utrecht - instituten op het gebied van gezondheidszorg en life sciences and chemistry
  • Heidelberglaan 15, Hogeschool Utrecht - instituten op het gebied van economie, management, communicatie, ICT en media.
  • Padualaan 97 – Hogeschool Utrecht - instituten op het gebied van onderwijs en opvoeding 
  • Padualaan 99 – Hogeschool Utrecht - instituten op het gebied van gebouwde omgeving, engineering en design
  • Padualaan 101 – Hogeschool Utrecht - instituten op het gebied van maatschappij en recht en de HU Diensten
  • Bolognalaan 101 – Hogeschool Utrecht: locatie waar de HU Klinieken gevestigd zijn.
  • Warmte-krachtcentrale 1 & 2 - uit 1967 door Sjoerd Wouda
  • Warmte-krachtcentrale 3 - uit 2006 door Liesbeth van der Pol (Dokarchitecten)
Zie de categorie De Uithof, Utrecht van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.