Frontenpark

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Frontenpark
Zicht op de Lambertuskerk vanaf de Hoge Fronten
Zicht op de Lambertuskerk vanaf de Hoge Fronten
Type stadspark, natuurpark, cultuurpark
Locatie Maastricht-Frontenkwartier
Oppervlakte ca. 20 ha.
Opening 26 april 2013

Het Frontenpark is een stadspark en natuurpark in ontwikkeling aan de rand van het centrum van de Nederlandse stad Maastricht. In het park bevinden zich restanten van de vestingwerken van Maastricht en diverse industriële monumenten. Door herbestemming van de industriële gebouwen ontwikkelt het gebied zich tevens als cultuurpark.

Ligging[bewerken]

Het Frontenpark is grotendeels gelegen in de wijk Frontenkwartier; kleinere delen liggen in Caberg, Bosscherveld, Boschpoort en Boschstraatkwartier. Het park ligt grofweg ingeklemd tussen de wijken Brusselsepoort, Statenkwartier en Boschpoort. Aan de noordzijde wordt het gebied begrensd door de Fort Willemweg; aan de zuidzijde vormt de bebouwing langs de Statensingel en de Frontensingel de begrenzing.

Het Frontenpark bestaat uit drie deelgebieden: de Hoge Fronten (eigenlijk: de Linie van Du Moulin), de Lage Fronten (eigenlijk: de Nieuwe Bossche Fronten) en de omgeving van het Fort Willem I.[1] Volgens een plattegrond van de gemeente Maastricht uit 2013 behoort ook een strook 'spontane natuur' langs de Zuid-Willemsvaart, vanaf het Bassin tot aan de Fort Willemweg, tot het te ontwikkelen natuurpark.[2]

Het Frontenpark ligt op loopafstand van de Maastrichtse binnenstad. Het park is bereikbaar via de Brusselsestraat, de Capucijnenstraat en de Boschstraat.

Geschiedenis; monumenten[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Linie van Du Moulin, Nieuwe Bossche Fronten en Fort Willem I (Maastricht) voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.

Het noordelijk segment van de laaggelegen delen van de vestingwerken van Maastricht is in de periode 1816-1822 volledig vernieuwd en draagt sindsdien de naam Nieuwe Bossche Fronten. Kenmerkend voor dit gebied is de rol die het water bij de verdediging heeft gespeeld. Bij de Cabergerweg gaan de (Nieuwe) Bossche Fronten over in de Linie van Du Moulin, een gebied dat gekenmerkt wordt door droge grachten tussen de 18e-eeuwse buitenwerken. Het Fort Willem I neemt hier een vooruitgeschoven positie op de Caberg in. Hoewel de onderlinge samenhang van de Hoge en Lage Fronten en het fort door de aanwezige verkeersinfrastructuur is verstoord, zijn de vestingwerken op veel plekken nog bewaard gebleven. Na de restauratie van de Hoge Fronten (1977-82 en 1992-94), zullen binnenkort ook delen van de Lage Fronten en het Fort Willem I worden gerestaureerd.[3]

De Cokesfabriek vóór de gedeeltelijke sloop in 2015 t.b.v. de verlegging van het Noorderbrugtracé. Rechts de schoorsteen van Radium Rubber

In het gebied van de Bossche Fronten ontwikkelde zich aan het eind van de 19e eeuw een semi-industrieel overslaggebied, waarbij soms restanten van vestingwerken en grachten werden hergebruikt. Het water tussen de Lage Fronten werd in 1885 ingericht als overslaghaven (Havenkom), ter aanvulling van het al jaren te krappe Bassin. Ten behoeve van de keramiekfabrieken van Petrus Regout en zijn zonen (later: Koninklijke Sphinx) werd een uitgebreid spoorwegemplacement aangelegd, waarvan sporen en perrons nog deels zichtbaar zijn. Van het in 1954 gesloten goederenstation Maastricht Boschpoort is niets meer over.[4] Enkele beeldbepalende gebouwen uit de industriële periode zijn wel (deels) bewaard gebleven, zoals de Cokesfabriek (Jan Wiebenga, 1912), de ronde gashouder (1956) aan de Lage Frontweg en het kantoorgebouw (1957), het laboratorium en de schoorsteen van de Rubberfabriek Radium aan de Cabergerweg-Lage Frontweg.[5]

In de loop van de 20e eeuw raakte het gebied in verval. De bouw van de Noorderbrug begin jaren 1980 betekende een zware aanslag op de omgevingskwaliteit. De Frontensingel, Statensingel en Cabergerweg werden drukke doorgangswegen. Op het Van Gend & Loosterrein aan de Frontensingel, waar in 1997 een hevige brand woedde, werd door de gemeente een tijdelijk parkeerterrein ingericht.

Huidige situatie[bewerken]

Zicht op industrieel erfgoed vanaf de Hoge Fronten

Grenzend aan het historische centrum van Maastricht ligt het gebied van het Frontenpark als een vergeten en voor veel mensen onbekend gebied met een grote diversiteit aan landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden. Behalve de resten van 18e- en 19e-eeuwse vestingwerken, zijn in het gebied sporen te vinden van het industriële verleden van Maastricht. Enkele beeldbepalende gebouwen uit de industriële periode zijn bewaard gebleven, zoals de cokesfabriek (Jan Wiebenga, 1912), de ronde gashouder aan de Lage Frontweg (1956) en het kantoorgebouw van de Radium rubberfabriek op de hoek Cabergerweg-Lage Frontweg (1957).

Muurhagedis op vestingmuur

Het gebied is vrij toegankelijk voor wandelaars. Het Frontenpark is in de huidige situatie echter niet optimaal toegankelijk, vanwege de slechte bereikbaarheid, het ontbreken van wandelpaden in delen van het park, en de dichte begroeiing, die met name in de Nieuwe Bossche Fronten vrij spel heeft gehad. Delen van de vestingwerken zijn in verval geraakt. In 2013 wordt een begin gemaakt met het aanleggen of verbeteren van een aantal routes vanuit de omliggende buurten en het restaureren van de vestingwerken. Fietsen is in het park niet toegestaan en honden moeten aan de lijn, vanwege de kwetsbare natuur en een aantal beschermde diersoorten (o.a. muurhagedis, bruine kikker, hazelworm, vos, bunzing, egel, diverse soorten muizen en vleermuizen, en een vijftigtal soorten vogels.[6]).

In Maastricht leeft de meest noordelijke autochtone populatie van de muurhagedis (Podarcis muralis) in Europa. De reptielen komen voor op oude vestingmuren in zowel de Hoge als de Lage Fronten. De populatie heeft zich in de jaren 1980 uitgebreid over het industrieterrein Bosscherveld en de daar gelegen spoorweg Maastricht-Hasselt. In verband met de heringebruikname van deze spoorlijn zijn ter compensatie stapelmuren gebouwd langs het spoor. In 2013 wordt gestart met een project om alle geïsoleerde populaties met elkaar te verbinden en zo te komen tot een metapopulatie muurhagedissen om de kwetsbaarheid van de soort te verminderen. Daartoe worden onder andere stapelmuren en schanskorven gebouwd en steen- en takkenhopen opgeworpen om kunstmatige biotopen te creëren voor de muurhagedis en andere soorten, zoals de levendbarende hagedis en de hazelworm.

In het gebied Hoge Fronten bevindt zich een meetstation luchtkwaliteit, waarvan de resultaten online beschikbaar zijn.[7]

Toekomst[bewerken]

Overzicht Lage Fronten en Havenkom vanaf Lage Frontweg, 2014
Aanleg voetgangerstunnel tussen Hoge en Lage Fronten, 2018

Op vrijdag 26 april 2013 werd door de Limburgse gedeputeerde Noël Lebens en de Maastrichtse wethouder Gerdo van Grootheest in de Nieuwe Bossche Fronten het officiële startsein gegeven voor de ontwikkeling van het Frontenpark.[8] De gemeente Maastricht wil in het kader van het plan Belvédère het natuurgebied aan de noordwestkant van de stad stap voor stap omvormen tot een landschapspark. De bedoeling is dat het gebied zich de komende tijd ontwikkelt als tegenhanger van het bestaande Stadspark aan de zuidzijde van het centrum. In tegenstelling tot dit drukbezochte park, zal het Frontenpark "ruiger en avontuurlijker" zijn.

De ontwikkeling van het Frontenpark is mogelijk door ingrijpende veranderingen in het wegennet rond het gebied (project aanlanding Noorderbrug). In de nabije toekomst zal de verkeersdruk op de Cabergerweg en de Frontensingel verminderen door de verschuiving in noordelijke richting van de aanlanding van de Noorderbrug in het Bosscherveld. Gehoopt wordt dat hierdoor de bestaande verkeersbarrière tussen het park en het centrum van de stad wordt opgeheven, waardoor het Frontenpark beter toegankelijk zal worden. In 2018 wordt een voetgangerstunnel onder de Cabergerweg aangelegd, waardoor de Hoge en Lage Fronten met elkaar verbonden worden.

Bij de ontwikkeling van het Frontenpark zijn meerdere partners betrokken. Zo beheert het Centrum voor Natuur en Milieu Educatie de flora en fauna in het park en onderhoudt de Stichting Maastricht Vestingstad de restanten van de vestingwerken. Het instituut voor architectuur en vormgeving Bureau Europa is vanwege de opgedane ervaring met het Sphinxpark gevraagd het proces van de vorming van het Frontenpark te begeleiden.

Het Frontenpark speelde een rol in de Maastrichtse kandidatuur voor de titel culturele hoofdstad van Europa 2018. In de plannen daarvoor was het de bedoeling dat in het park een veelheid aan culturele activiteiten zouden plaatsvinden, waarbij experimenten en burgerparticipatie mogelijk moesten zijn. Het Frontenpark zou, in navolging van het tijdelijke Sphinxpark, een "park van inspiratie" worden met ruimte voor kleinschalige openluchtvoorstellingen (theater, film, muziek), beeldende kunst en stadslandbouw. Doordat de Maastrichtse kandidatuur in 2013 niet gehonnoreerd werd, is de status van deze plannen onduidelijk geworden.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]