Nieuwe Niedorp

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nieuwe Niedorp
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Nieuwe Niedorp
(Details)
Nieuwe Niedorp
Nieuwe Niedorp
Situering
Provincie Noord-Holland
Gemeente Hollands Kroon
Coördinaten 52° 44′ NB, 4° 54′ OL
Algemeen
Inwoners (1 januari 2013) 2700[bron?]
Overig
Postcode 1733
Netnummer 0226
Detailkaart
Locatie in de gemeente Hollands Kroon
Locatie in de gemeente Hollands Kroon
Foto's
De kroeg De Roode Eenhoorn in Nieuwe Niedorp
De kroeg De Roode Eenhoorn in Nieuwe Niedorp
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Nieuwe Niedorp (Westfries: Naaie Nierup) is een dorp in de gemeente Hollands Kroon, in de westelijke regio West-Friesland, in de provincie Noord-Holland.

Geschiedenis[bewerken]

De plaats komt in 1298 voor als Nieweniedorp, de plaatsnaam zou mogelijk verwijzen naar een nieuwe woonkern die ontstaan was. Hierbij zou het mogelijk dubbel zijn. In 1206 is er sprake van Nyedorp, duidend op een eerder maar nieuw ontstaande woonkern. Uiteindelijk valt de woonkern in tweeën en in 1298 spreekt men van een Nieuwe en een Ouwe (duidend op Oude Niedorp). Een andere mogelijkheid is dat Niedorp een samentrekking is van Ten-iedorp, wat waterdorp betekent. Nieuwe Niedorp verwijst dan naar een nieuw ontstaan waterdorp.

Nieuwe Niedorp was van oudsher een overwegend vrijzinnig hervormd dorp, zoals de meeste dorpen in het noorden van de Kop van Noord-Holland. In 1920 was meer dan 50% van de bevolking vrijzinnig hervormd.[1] Van 1894 tot 1929 had Nieuwe Niedorp een hervormd predikant die ook landelijk bekend was als een van de zogenaamde "rooie dominees", Nicolaas J. C. Schermerhorn, een aangetrouwde neef van Ferdinand Domela Nieuwenhuis. In 1904 was hij samen met Nieuwenhuis een van de oprichters van de Internationale Anti-Militaristische Vereeniging, en van 1910 tot 1923 was hij redacteur van De Wapens Neder[2]. Hij schafte onder andere de zondagochtenddiensten, de doop en het traditionele bidden tijdens de diensten af, en zijn antimilitaristisch activisme bekocht hij in 1916 met vijftien dagen hechtenis. Dankzij de vrijzinnige traditie van dit deel van Noord-Holland leidden de conflicten die hij met de kerk over zijn anarchistische overtuigingen had echter nooit tot zijn ambtsuitzetting.[3] Sterker nog: toen zijn opvolger iets te voortvarend een meer traditionele koers probeerde in te slaan werd deze binnen twee jaar door de kerkeraad tot aftreden gedwongen.[4]

Schermerhorn speelde ook een inspirerende rol voor de christen-anarchistische commune (of "landbouwkolonie") die een halve eeuw lang, vanaf 1903 of 1904, in Nieuwe Niedorp bestond, de langst overlevende van haar soort.[5][6][2] Ook later, in de jaren vijftig en zestig, bleef Nieuwe Niedorp nog "een links dorp",[7] zij het niet zo links als de nabijgelegen dorpen Winkel en Barsingerhorn. In de Tweede Kamerverkiezingen van 1946 en 1956 behaalde de Partij van de Arbeid in Nieuwe Niedorp meer dan 50% van de stemmen; in 1946 en 1948 kreeg de Communistische Partij Nederland er 15% van de stemmen, en in 1959 en 1963 scoorde de Pacifistisch Socialistische Partij (PSP) hier 12%.[8] Nog in 1967 stond Nieuwe Niedorp bovenaan de lijst van beste resultaten voor de PSP, en stonden Winkel en Barsingerhorn eveneens in de top 10.[9] Op Schermerhorns tachtigste verjaardag in 1946 zei een redenaar: "U bent het geweest, die van ons dorp heeft gemaakt wat het nog altijd is: het rode dorp. Het dorp waar de mensen een ruime levensopvatting hebben en waar de bekrompenheid, die in sommige dorpen zo deprimerend kan werken, ver te zoeken is."[4] In recente verkiezingen (2010, 2012) is het echter vooral de VVD die het goed doet in het dorp.[10]

Nieuwe Niedorp was tot 1970 een zelfstandige gemeente, waartoe ook het gehucht Terdiek behoorde dat nog altijd formeel onder Nieuwe Niedorp valt. Daarna ging het dorp op in de gemeente Niedorp, die in 2012 weer opging in de gemeente Hollands Kroon. Het dorp kreeg in 1415 tezamen met het dorp Oude Niedorp stadsrechten en de stad kreeg de naam Stede Niedorp. Inwoners van Nieuwe Niedorp worden 'dotten' genoemd.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Aan de Dorpsstraat staan enkele monumenten en oude gebouwen. Dat zijn de wat scheve kerktoren uit 1684 met daarin een klok uit 1653.

Het schutsluisje in de Voorsloot dateert uit 1684.

De Roode Eenhoorn is een herberg uit 1530. Sinds 2013 maakt de voormalige kroeg deel uit van een woonvoorziening voor mensen met een lichamelijke handicap.

Net buiten het dorp staat een kloostercomplex, gebouwd in 1907 dat als missiesteunpunt werd gesticht door de franciscanen. Het bevat onder meer een parochiekerk, een Mariakapel en een opleiding voor buitenlandse priesterstudenten.

De Westermolen aan de Oosterweg is een grote poldermolen die maalvaardig is gerestaureerd en door vrijwilligers wordt bemand om de Oosterpolder te bemalen.

Evenementen[bewerken]

  • Ieder jaar wordt in Nieuwe Niedorp op de eerste woensdag van juli de 1/8 triathlon gehouden.
  • In het derde weekend van september de Floralia, een door bewoners gemaakte tentoonstelling van bloemenmozaïeken verdeeld over enkele straten van het dorp.
  • Op de eerste zaterdag van de maand juni wordt in Nieuwe Niedorp een jaarmarkt gehouden. Deze vindt gelijk plaats met de jaarmarkten van 't Veld en Winkel. Tezamen worden ze de Kieledag genoemd. De eerste Kieledag werd gehouden in 1980 in de zes grote plaatsen van de gemeente Niedorp.

Bekende mensen geboren in Nieuwe Niedorp[bewerken]


Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en referenties[bewerken]

  1. Erik Beekink et al. (2003), Nederland in verandering: Maatschappelijke ontwikkelingen in kaart gebracht 1800-2000, p.112
  2. a b De AS 173/174 – Achttiende Jaarboek Anarchisme
  3. SCHERMERHORN, Nicolaas Jacob Cornelis
  4. a b Stichting Historisch Niedorp, Informatieblad nummer 22,p.7-9
  5. Schermerhorn, Nicolaas J. C. (1866-1956) De “rooie dominee van Niedorp”
  6. Ron Blom (2007), De oude Socialistische Partij van Harm Kolthek: ontstaan, opkomst en ondergang van een 'libertair-socialistische' partij (1918-1928), p.54
  7. De geschiedenis van ‘rooie dominees’ in Nederland
  8. Verkiezingsuitslagen Tweede Kamer 1918 - heden
  9. TK 1967: Hoogste en laagste scores voor elke partij: PSP
  10. NRC Handelsblad, Wat stemden uw buren? Bekijk de uitslag per stembureau