Populier

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Populier
Canadapopulier (Populus x canadensis)
Canadapopulier (Populus x canadensis)
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Bedektzadigen
Clade:'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade:Fabiden
Orde:Malpighiales
Familie:Salicaceae (Wilgenfamilie)
Geslacht
Populus
L. (1753)
Schors van Canadapopulier
Schors van Canadapopulier
Zaden met zaadpluis
Zaden met zaadpluis
Afbeeldingen Populier op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Populier op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Populier (Populus), ook wel poppel of peppel, is een geslacht van loofbomen uit de wilgenfamilie (Salicaceae).

Beschrijving[bewerken]

De snelgroeiende populieren kunnen tot 40 m hoog worden. De maximale leeftijd van de populier ligt op ongeveer tweehonderd jaar. Voor een goede groei hebben de bomen veel licht nodig.

Mannelijke bloeiwijze van de canadapopulier

De bladeren zijn afwisselend geplaatst. Eindknoppen zijn groter dan de zijknoppen. In de herfst kleuren de bladeren goudgeel tot geel. Populieren uit de secties Populus en Aegiros hebben bladstengels die zijdelings afgeplat zijn, zodat ze gemakkelijk heen en weer wiegen in de wind. Evenals wilgen, hebben populieren een krachtige, oppervlakkige en verspreide wortelgroei. Daarom mogen ze niet dicht bij huizen, wegen en leidingen geplant worden. De wortels kunnen door zachte muren en gaatjes in muren groeien. Ook wegen en leidingen kunnen opgedrukt worden door de wortel van de populier. Moderne muren en wegen bieden genoeg weerstand.

Alle populieren behalve Populus lasiocarpa zijn tweehuizig (er zijn aparte mannelijke en vrouwelijke planten). De bloem is een hangend katje dat voor het uitlopen van het blad verschijnt. Mannelijke bloemkatten hebben vele (vijf tot veertig) meeldraden bijeen, de kleur is vaak rood. Ze vallen spoedig af als ze hun werk hebben gedaan (stuifmeel afgeven). Dit geschiedt door windbestuiving.

De vrouwelijke katjes blijven na de bestuiving tot in mei en juni hangen. Dan springt de doosvrucht open en komt het 3 × 1 mm grote zaad vrij. Het is omgeven door donzig pluis en voert ver op de wind mee. Sommige bomen produceren zoveel pluis dat het lijkt of het sneeuwt. Mensen kunnen voor dit pluis allergisch zijn. Lang niet alle pluis bevat een zaadje. Om te ontkiemen heeft het zaad een vochtig kiembed nodig zoals rivieroevers. Een populier wordt vruchtdragend na circa vijftien jaar.

Populieren vormen een belangrijke voedselbron voor rupsen.

Hout[bewerken]

Populierenhout is wit tot grijsachtig van kleur. Het wordt voor veel doeleinden gebruikt. In Nederland worden er klompen van gemaakt. In Spanje wordt het hout gebruikt voor het maken van sinaasappelkistjes. Verder wordt populierenhout gebruikt voor kratten, pallets, papier, triplex, kasten en lucifers. Leonardo da Vinci schilderde de Mona Lisa op een paneel van populierenhout. Om het lage gewicht (soortelijke massa) werd het in de middeleeuwen veel gebruikt om pijlen van te maken.

Voorkomen in Nederland en België[bewerken]

Van nature voorkomend in de Benelux zijn de ratelpopulier (Populus tremula) en de zwarte populier (Populus nigra): deze laatste komt echter zeer weinig voor.

Er worden echter op grote schaal populieren aangeplant in allerlei gekweekte vormen, zie het artikel Populierenteelt.

Ziekten en plagen[bewerken]

Populierenroest. Uredosporen op achterkant blad.

Populieren kunnen aangetast worden door een vrij groot aantal schimmels, bacteriën en insecten.

De bekendste schimmels zijn populierenroest van het geslacht (Melampsora), met name Melampsora larici-populina en schimmels van het geslacht Marssonina. Van Melampsora larici-populina komen vijf fysio's voor, E1, E2, E3, E4 en E5. Een andere bladziekte is bladvlekkenziekte (Marssonina brunnea), waarbij op de bladeren olijfgroene of bruinzwarte vlekken ontstaan.

Bacteriekanker (Xanthomonas populi) vormt bastkankers op de stam en takken, waarbij takken afsterven.

Van belang zijnde insecten zijn de wilgenhoutrups, de horzelvlinder, de grote en kleine populierenboktor en de populierenglasvlinder.

Soorten en rassen[bewerken]

Ratelpopulier

Het geslacht Populus wordt traditioneel onderverdeeld in zes secties op basis van blad- en bloemkenmerken.[1] Deze indeling werd in 2004 nog eens bevestigd, evenals het vermoeden van netwerkevolutie en introgressie tussen de secties. Soorten gevormd door hybridisatie kunnen in verschillende secties geplaatst worden.[2] Bastaardvorming is nog steeds veelvoorkomend in het geslacht, ook tussen de verschillende secties.[3]

Amerikaanse populier
Ontariopopulier
P. euphratica

Kruisingen [4][bewerken]

Populus × canadensis

Betreft kruisingen tussen populierensoorten uit de sectie Aigeiros (zwarte populieren) en de sectie Tacamahaca (balsempopulieren):

Kruising Balsemhybride
Populus deltoides × Populus trichocarpa Populus x generosa (Henry), Varianten: 'Barn' en 'Donk'.
Populus deltoides. x Populus suaveolens Populus x petrowskiana (R.I. Schröd. ex Regel)
Populus trichocarpa × Populus deltoides Populus 'Beaupré' en Populus 'Boelare'
Populus laurifolia x Populus nigra 'Italica' Populus × berolinensis (Siberische balsempopulier)
Populus maximowiczii × Populus × berolinensis Populus 'Geneva' en Populus 'Oxford'
Populus maximowiczii × Populus nigra Populus 'Rochester'
Populus maximowiczii × Populus trichocarpa Populus 'Androscoggin'
Populus angustifolia x Populus deltoides Populus x acuminata (Rydb.)
Populus angustifolia × Populus fremontii Populus x hinckleyana (Correll)
Populus angustifolia × Populus balsamifera Populus x brayshawii (B. Boivin)
Populus balsamifera x Populus deltoides Populus x jackii (Sarg.)
Populus balsamifera x Populus trichocarpa Populus x hastata {Dode}
Populus fremontii x Populus trichocarpa Populus x parryi (Sarg.)
  • Overige kruisingen:
Kruising Hybride
Populus alba × Populus tremula Populus × canescens (Grauwe abeel)
Populus alba x Populus tremuloides Populus x heimburgeri (B. Boivin)
Populus alba × Populus grandidentata Populus x rouleauiana (B. Boivin)
Populus alba x Populus adenopoda Populus x tomentosa (Carrière)
Populus fremontii x Populus nigra Populus x inopina (Eckenw.)
Populus nigra × Populus deltoides Populus × canadensis (Canadapopulier)
Populus x canadensis x Populus balsamifera Populus x rollandii (Rouleau)
Populus grandidentata × Populus tremuloides Populus x smithii (B. Boivin)

Kweekvormen[bewerken]

Italiaanse populier
  • Populus alba 'Raket'
  • Populus canescens 'De Moffart'
  • Populus canescens 'Witte van Haemstede'
  • Populus canescens 'Limbricht'
  • Populus 'Androscoggin'
  • Populus 'Barn'
  • Populus 'Donk'
  • Populus 'Dorskamp'
  • Populus 'Flevo'
  • Populus 'Florence Biondi'
  • Populus 'Fritsii Pauley'
  • Populus 'Marilandica'
  • Populus nigra 'Italica'
  • Populus nigra 'Vereecken'
  • Populus nigra 'Woltersen'
  • Populus 'Oxford'
  • Populus 'Robusta'
  • Populus 'Robusta Zeeland'
  • Populus 'Rochester'
  • Populus 'Spijk'
  • Populus simonii fastigiata

Externe links[bewerken]