Vliedorp

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vliedorp
Streek in Nederland Vlag van Nederland
Vliedorp
Vliedorp
Situering
Provincie Vlag Groningen (provincie) Groningen
Gemeente Vlag De Marne De Marne
Coördinaten 53° 21′ NB, 6° 21′ OL
Foto's
De wierde gezien vanaf de Olweemtil over de Houwerzijlstervaart
De wierde gezien vanaf de Olweemtil over de Houwerzijlstervaart
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Vliedorp (historisch: Fledorp, Gronings: Vliedörp) is de naam van een streek en een voormalig wierdedorp even ten noorden van Houwerzijl in de gemeente De Marne in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt direct ten noorden van de Houwerzijlstervaart en ten zuiden van de wegstreek (vroeger waterloop) Vlakke Riet.

Geschiedenis[bewerken]

Vliedorp is ontstaan op een wierde uit het begin van de jaartelling. Rond 1200 werd hier een stenen kerk gebouwd. Tot die tijd moet het dorpsgebied tot de parochie van Leens hebben gehoord. Het dorp wordt voor het eerst vermeld in 1418 als 'to Fleghum'. Deze naam wordt verklaard uit het Oudfriese fliach-hêm, wat wordt vertaald als 'vluchtplaats'; de plek (heem) waar men bij hoogwater naartoe kon vluchten (vlieden). In een oorkonde van 1495 wordt gesproken van Fledorper karspel. Vanaf die tijd wordt de naam met het achtervoegsel -dorp geschreven.[1] Het was in 1445 een van de vier dorpen binnen de rechtstoel het Grote Reedschap van Ulrum.

In 1651 werd het dorp kerkelijk verenigd met Niekerk, omdat het nog nauwelijks iets voorstelde. De kosterij (met de school) was toen al verplaatst naar het nabijgelegen havenplaatsje Houwerzijl. De kerk en het kerkhof bleven in gebruik. De afbeelding van de kerk en haar toren zijn onder andere te vinden op een kaart van Jannes Tideman uit 1658. Volgens Van der Aa was de toren van hout. Na 1695 werd de kerk door verval niet meer gebruikt en is kort daarna (vóór 1700) afgebroken. Bij de Kerstvloed van 1717 gingen in Vliedorp 32 huizen verloren en raakten er nog veel meer beschadigd. Bij de overstroming kwamen 48 mensen, 142 koeien, 29 paarden, 16 varkens en 194 schapen om het leven. Na de vloed trokken nog meer mensen weg, onder andere naar het dorp Niekerk.

De laatste huizen van Vliedorp werden afgebroken rond 1750, de weem (pastorieboerderij), die ten noorden van de kerk stond, kreeg echter een nieuwe functie als landarbeiderswoning en werd pas na 1850 afgebroken. In de volksmond heet de wierde van Vliedorp daarom Ol Weem, ook gespeld als Olle Weem of Olweem. Weem komt van het Oudfriese wetheme en betekent kerkelijk bezit. Ol komt van old (oud).

Het kerkhof (zo'n 200 meter ten noorden van Houwerzijl) bleef in gebruik, maar vanwege de slechte wegen was het 's winters vaak alleen maar per boot via de Houwerzijlstervaart bereikbaar. In 1868 werd het kerkhof officieel gesloten voor begrafenissen; de laatste grafsteen dateert van 1894. Veel oudere grafzerken (waaronder zeven uit de 17e eeuw) zijn later verdwenen. Er liggen nu nog twaalf zerken op het kerkhof.

Het noordelijk deel van de wierde werd eind 19e en begin 20e eeuw afgegraven vanwege de vruchtbare grond, waardoor het noordelijk gedeelte van het kerkhof zich nu op maaiveldniveau bevindt. In 1999 werd de wierde gerenoveerd. Het wierdekerkhof in Vliedorp met 12 grafstenen is nog steeds aanwezig en wordt beheerd door Het Groninger Landschap. Na de aanleg van een fietspad in de ruilverkaveling is de plek weer over land te bezoeken.

Trivia[bewerken]

Over Vliedorp zijn in de loop der geschiedenis veel legenden verteld. Van der Aa schreef bijvoorbeeld dat sommigen dachten dat Vliedorp het oudste dorp van Groningen zou zijn en dat dit (net als overigens Leens en Zoutkamp) de plek zou kunnen zijn van zowel de Romeinse vestingen Phleum en Flevum (lichte naamsgelijkenis met Vliedorp) en de Romeinse haven 'Manarmanis Portus' waarover Ptolemaeus schreef.[2]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]