Clara Schumann

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Clara Schumann, door Franz von Lenbach, 1878
Robert en Clara Schumann, litho van Eduard Kaiser, 1847

Clara Josephine Wieck-Schumann (Leipzig, 13 september 1819Frankfurt am Main, 20 mei 1896) was een Duitse pianiste en componiste. Ze werd bekend als echtgenote van Robert Schumann, voor wiens werk zij zich na zijn dood bleef inzetten.

Levensloop[bewerken]

Haar vader Friedrich Wieck handelde in piano's en was een van de meest originele pianopedagogen van de 19de eeuw. Haar moeder Marianne Wieck was een zeer goede pianiste en sopraan. Clara's ouders scheidden toen zij vijf jaar oud was. Clara werd aan haar vader toegewezen, die haar pianolessen gaf. Haar tijd werd gevuld met pianospelen, muziektheorie, dagelijkse wandelingen door de natuur en concertbezoek.

Toen ze veertien jaar oud was, componeerde ze haar pianoconcert in a mineur, dat zij twee jaar later uitvoerde met het Gewandhausorchester onder leiding van Felix Mendelssohn Bartholdy. Clara werd zeer beroemd en maakte vele concertreizen naar Parijs, Berlijn, Londen, Utrecht, Den Haag en Wenen. Tot haar bewonderaars behoorden Mendelssohn, Joseph Joachim, Chopin en Goethe. Clara Wieck kan beschouwd worden als een van de grootste pianisten van haar tijd. Zij had een voorkeur voor classicistische muziek. Zij speelde wel Bach, Beethoven, Schumann, Brahms en Chopin, maar niet Franz Liszt.

Clara werd verliefd op Robert Schumann, die een van haar vaders leerlingen was. Dat was zeer tegen de zin van vader Wieck, die alle omgang tussen de geliefden verbood omdat hij niet verwachtte dat Schumann zijn dochter een behoorlijk bestaan kon bieden. Hij verzette zich aanvankelijk met succes tegen een huwelijk. Een dag voor haar eenentwintigste verjaardag trouwde ze, na een enerverende rechtszaak, met Robert. Het was een intens muzikaal huwelijk, maar de opvoeding van de acht kinderen, gezondheidsproblemen en carrière, waren een zware last.

Toen Clara vijfendertig was, werd Schumann in een inrichting opgenomen wegens depressies. Twee jaar later overleed hij. Clara had veel steun van Brahms, die enige tijd daarvoor in hun leven was gekomen. Hun hele verdere leven bleven zij zeer bevriend.

In 1896 werd ze getroffen door een hersenbloeding. Ze overleed twee maanden later op 76-jarige leeftijd en werd begraven naast Robert Schumann op het Alter Friedhoff in Bonn.

Werk[bewerken]

Clara Wieck was ook een begenadigd componist van pianowerken, liederen en - naast het bovengenoemde pianoconcert - een buitengewoon interessant pianotrio. Haar complete oeuvre voor pianosolo is op cd gezet door de Vlaamse pianist Jozef De Beenhouwer.

Werkenlijst[bewerken]

Met opusnummer
  1. Quatre Polonaises pour le Pianoforte (1829/30)
  2. Caprices en forme de Valse pour le Piano (1831/32)
  3. Romance varié pour le Piano (1833)
  4. Valses romantiques pour le Piano (1835)
  5. Quatre Pièces caractéristiques (1833?, 1835/36)
  6. Soirées Musicales (1834–36)
  7. Premier Concert a pour le Piano-Forte, avec accompagnement d’Orchestre (1833–35)
  8. Variations de Concert pour le Piano-Forte sur la Cavatine du Pirate de Bellini
  9. Souvenir de Vienne, Impromptu pour Piano-Forte (1838)
  10. Scherzo pour le Pianoforte (1838)
  11. Trois Romances pour le Piano (1838/39)
  12. Zwölf Gedichte aus F. Rückerts Liebesfrühling für Gesang und Pianoforte von Robert und Clara Schumann (Lieder Nr. 2, 4, 11 zijn van Clara, ook in Robert Schumanns op. 37) (1841)
  13. Sechs Lieder mit Begleitung des Pianoforte (1840-1844)
  14. Deuxième Scherzo pour le Pianoforte (1841)
  15. Quatre Pièces fugitives pour le Pianoforte (1840–44?)
  16. 3 Praeludien und Fugen für das Pianoforte
  17. Trio g-Moll für Pianoforte, Violine und Violoncello (1846)
  18. (ontbreekt)
  19. (ontbreekt)
  20. Variationen über ein Thema von Robert Schumann für Pianoforte, Ihm gewidmet (1853)
  21. Drei Romanzen für das Pianoforte (1853)
  22. Drei Romanzen für Pianoforte und Violine (1853/1855)
  23. Sechs Lieder aus Jucunde von Hermann Rollett (1853)
Zonder opusnummer, deels onuitgegeven
  • Variationen über ein Originalthema
  • Rondo b mineur
  • Andante und Allegro
  • Mars Es majeur
  • Etüde (1830)
  • Variationen über ein Tyroler Lied voor piano (1830)
  • Lied Der Wanderer (1831, ook toegeschreven aan Friedrich Wieck)
  • Lied Der Wanderer in der Sägemühle (1832, ook toegeschreven aan Friedrich Wieck)
  • Lied Walzer (1833?)
  • Lied Der Abendstern (± 1833/34)
  • Lied Am Strande (1840)
  • Volkslied Es fiel ein Reif in der Frühlingsnacht (1840)
  • Lied Die gute Nacht, die ich dir sage (1841)
  • Sonatine g mineur (1841/42)
  • Lied Loreley (1843)
  • Lied Oh weh des Scheidens, das er tat (1843)
  • Impromptu E-dur (1843/44)
  • Lied Mein Stern (1846)
  • Lied Beim Abschied (1846)
  • Präludium f mineur (1846)
  • Concertino f-mineur voor piano en orkest (eendelig) (1847)
  • Drie gemengde koren (Abendfeier in Venedig; Vorwärts; Gondoliera) (1848, voor Robert Schumanns 38e verjaardag)
  • Lied Das Veilchen (1853)
  • Romanze a mineur voor piano (1853)
  • Cadensen bij Beethovens pianoconcerten in G en in c.

Literatuur[bewerken]

Primaire bron
  • Robert en Clara Schumann: Ehetagebücher, red. Gerd Nauhaus en Ingrid Bodsch. Stroemfeld, Bonn / Frankfurt a.Main, 2007, ISBN 3-86600-002-2
Secundaire bronnen
  • Veronika Beci: Die andere Clara Schumann. Droste, Düsseldorf, 1997, ISBN 3-7700-1080-9
  • Beatrix Borchard: Clara Schumann. Ein Leben. Ullstein, Frankfurt a.Main, Berlin, 2e druk 1997. ISBN 3-548-35367-3
  • Beatrix Borchard: Clara Wieck und Robert Schumann. Bedingungen künstlerischer Arbeit in der 1. Hälfte des 19. Jahrhunderts. Furore, Kassel, 2e druk 1992. ISBN 3-927327-06-9
  • J.L. Haisler: The Compositional Art of Clara Schumann. Rice University, Huston, Texas, 2003
  • Wolfgang Held: Clara und Robert Schumann. Insel, Frankfurt, 2001. ISBN 3-458-34415-2
  • Karla Höcker: Das Leben von Clara Schumann, geb. Wieck. Erika Klopp, Berlin, 1975. ISBN 3-7817-0761-X
  • Janina Klassen: Clara Schumann: Musik und Öffentlichkeit. Böhlau, Köln / Weimar / Wien, 2009. ISBN 978-3-412-19405-5
  • Dieter Kühn: Clara Schumann, Klavier – Ein Lebensbuch. Fischer, Frankfurt, 1998. ISBN 3-596-14203-2
  • Catherine Lépront: Clara Schumann, la vie à quatre mains. Robert Laffont, Paris, 1988.
    • Nederlandse vertaling: Clara Schumann. Een vierhandig leven. De Prom, Baarn, 1990. ISBN 90-6801-179-0
  • Berthold Litzmann: Clara Schumann. Ein Künstlerleben. Nach Tagebüchern und Briefen. Breitkopf & Härtel, Leipzig, 7e druk 1920 (3 dln.).
  • Florence May: The girlhood of Clara Schumann : (Clara Wieck and her time). Edward Arnold, London 1912. Herdruk Travis & Emery, London, 2009. ISBN 978-1-8495-5036-9
  • Nancy B. Reich: Clara Schumann, the Artist and the Woman. Cornell University Press, Ithaca / London, 2001. ISBN 0-8014-8637-8 ISBN 0-8014-3740-7
  • Monica Steegmann: Clara Schumann. Rowohlt, Reinbek, 2001. ISBN 3-499-50424-3
  • Kees van der Vloed: Clara Schumann-Wieck. De pijn van het gemis. Aspekt, Soesterberg, 2012. ISBN 9789461531773
  • Eva Weissweiler: Clara Schumann: eine Biographie. Hoffmann & Campe, Hamburg, 3e druk 1991. ISBN 3-455-08332-3

Externe link[bewerken]