Eris (dwergplaneet)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Eris
Eris en Dysnomia (Hubble-telescoop opname)
Eris en Dysnomia (Hubble-telescoop opname)
Type Dwergplaneet
Fysische gegevens
Aantal (bekende) manen 1
Diameter 2326 km (± 12 km) [1]
Massa 1.67 (± 0.02) ×1022kg [2]
Periode (P) 557 jaar
Waarnemingsgegevens
Schijnbare helderheid 18,7 mag
Afstand tot de zon 1,013x1010 km
67,70 AE
Atmosferische gegevens
Temperatuur Ca. 30 K (-243 °C) K
Portaal  Portaalicoon   Astronomie
Omloopbaan van Eris en Pluto met afstanden in AE. De plaats van Eris is aangegeven in het jaar 1700, 2006 en 2072
Het infraroodspectrum van Eris en van Pluto lijken sterk op elkaar.
Animatie die de beweging van Eris laat zien. De drie frames geven een tijdsbestek weer van drie uur. Eris bevindt zich midden links.

(136199) Eris is een dwergplaneet die is vernoemd naar de Griekse godin van de twist. Ze werd reeds gefotografeerd op 21 oktober 2003, maar pas in 2005 geïdentificeerd als een bewegend object in ons zonnestelsel.

Eris kreeg toen de voorlopige codenaam 2003 UB313. Omdat 2003 UB313 iets groter was dan Pluto werd op 24 augustus 2006 door de Internationale Astronomische Unie de classificatie dwergplaneet toegekend. Naast 2003 UB313 werden Pluto (voorheen planeet) en Ceres (voorheen de eerst ontdekte planetoïde) ook dwergplaneet.

In de pers was de koosnaam Xena populair, maar op 13 september 2006 werd officieel de benaming 'Eris' aan de dwergplaneet toegekend.

Eris bevindt zich in de Kuipergordel en heeft een geschatte diameter van 2326 km, ongeveer 5% groter dan Pluto, en staat op haar verste punt 3 keer zo ver van de zon als Pluto, dat is 97,6 AE (AE = de gemiddelde afstand van de aarde tot de zon).

Eris behoort tot de categorie van de Scattered Disk Objects (SDO's) en is het grootste tot nu toe bekende SDO.

Om Eris draait een maan, geheten Dysnomia, vernoemd naar de dochter van de godin Eris.

Ontdekking[bewerken]

Reeds op 21 oktober 2003 werden met de Samuel Oschintelescoop foto's genomen van Eris, maar men ontdekte pas dat het hemellichaam bewoog toen men 15 maanden later (op 8 januari 2005) de foto's nog eens onderzocht. De ontdekking werd op 29 juli 2005 in de pers aangekondigd. De ontdekkers zijn Michael Brown (California Institute of Technology), Chad Trujillo (Gemini-observatorium) en David Rabinowitz (Yale-universiteit).

Karakteristieken[bewerken]

Bij opname van objecten uit de Kuipergordel is aanvankelijk vaak alleen de helderheid van een object bekend. Die helderheid zegt iets over de grootte van een object, maar hangt ook af van de albedo (het reflectievermogen) van dat object. Eris is dusdanig helder dat zelfs al zou zij 100% van het licht reflecteren zij nog steeds groter zou zijn dan Pluto.

De grootte van Eris is met behulp van de Hubble-telescoop direct gemeten, en hieruit is gebleken dat deze in doorsnede ongeveer 2400 km bedraagt. Aan de hand van een sterbedekking in november 2010 is de doorsnede nauwkeuriger bepaald op ongeveer 2326 km. Dit betekent dat Eris een uitzonderlijk hoog reflectievermogen heeft van ongeveer 96%, hetgeen verklaard zou kunnen worden als het oppervlak van Eris met name uit methaan-ijs zou bestaan dat tijdens ieder perihelium verdampt en daarna weer neerslaat tot een nieuwe, goed reflecterende laag.[1]

Het maantje Dysnomia zou een diameter van 250 km hebben en 60 keer minder helder zijn.

Ook in massa is Eris groter dan Pluto, na metingen aan de omlooptijd en -baan van maantje (Brown et al. 2007) is vast komen te staan dat Eris ongeveer 1,27 (± 0,02) maal zo zwaar is als Pluto.

De dwergplaneet heeft een omlooptijd van 557 jaar, een periheliumafstand van 37,8 AU, een apheliumafstand van 97,6 AU, een excentriciteit van 0,44 en een inclinatie (glooiingshoek) van 44°. Dit laatste is mede de oorzaak dat de dwergplaneet nu pas ontdekt is; tot nog toe hebben weinigen in de regio ver buiten het vlak van de ecliptica gezocht.

Proportionele afstand van de verschillende planeten, Pluto en Eris ten opzichte van de zon.
Deze drie beelden van 2003 UB313 werden genomen op 21 oktober 2003 met de Samuel Oschin Telescope op het Palomar Observatory dichtbij San Diego, Calif. De planeet, omcirkeld in het wit, is zichtbaar in het wit, bewegend voor de sterren. De beelden werden genomen met een tijdsinterval van ongeveer 90 minuten. De wetenschappers ontdekten pas op 8 januari 2005 dat het bewegende object een (dwerg)planeet is.

Zie ook[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. a b Sicardy, B. et al. (2011) "Size, density, albedo and atmosphere limit of dwarf planet Eris from a stellar occultation". European Planetary Science Congress Abstracts 6.Abstract
  2. Brown, M.E. et al. (2007) "The Mass of Dwarf Planet Eris". Science, Vol. 316. no. 5831, p. 1585, 15 juni 2007. Abstract

Externe links[bewerken]