Holodomor

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Monument in Kiev

De Holodomor (Oekraïens: Голодомор) was een hongersnood op het grondgebied van de Socialistische Sovjetrepubliek Oekraïne in de jaren 1932-1933. Het was een van de grootste nationale rampen in Oekraïne in de moderne geschiedenis; het aantal doden lag tussen de 2,7[1] tot 10[2] miljoen.

Oorzaak[bewerken]

De hongersnood werd veroorzaakt door het beleid van de regering van de Sovjet-Unie onder Stalin, die met kracht de collectivisatie van de landbouw doorvoerde. De boerderijen moesten worden samengevoegd in kolchozen en sovchozen, waardoor arbeidskracht zou vrijkomen voor de industrialisatie.

Dit stuitte op groot verzet van de boeren, ook en vooral die in Oekraïne met hun traditie van vrijheid. Ze verborgen hun graan en slachtten hun vee liever dan dat ze het leverden aan de staatsboerderijen.[3] Deze sabotage moest de kop worden ingedrukt. De verplichte graanleveranties werden verhoogd, hoewel de oogst in 1932 mislukte. Miljoenen boeren, door de communisten aangeduid als koelakken, werden gedeporteerd naar Siberië.

Genocide[bewerken]

Hoewel de hongersnood in Oekraïne onderdeel was van een grotere hongersnood die ook in enkele andere delen van de USSR heerste, wordt de term Holodomor alleen en specifiek gebruikt voor de gebeurtenissen in gebieden waar etnische Oekraïners woonden. De Holodomor wordt daarom ook wel eens de "Oekraïense genocide" of de "Oekraïense Holocaust" genoemd. Deze termen impliceren het feit dat uit documenten uit de Oekrainische archieven is vastgesteld dat de Holodomor kwade opzet was van Sovjetleider Stalin om vooral de opstandige Oekraïners te treffen en zo hun weerstand tegen de gedwongen collectivisatie te breken en hen als volk en als politieke factor en sociale entiteit te vernietigen. Dit kostte tussen 1932 en midden 1933 het leven aan naar schatting 7 tot 8 miljoen mensen. Daarom ging het begrip een rol spelen in de politieke strijd in de onafhankelijke Oekraïne na de Oranjerevolutie. De pro-westerse president Viktor Joesjtsjenko bracht de 'holodomor' najaar 2006 in het parlement nadat hij noodgedwongen zijn pro-Russische tegenstander Janoekovytsj tot premier had moeten benoemen. Op 28 november 2006 heeft het Oekraïens parlement de Holodomor officieel tot "genocide" verklaard. De vierde zaterdag in november is de officiële herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holodomor in Oekraïne.

Etymologie[bewerken]

De term Holodomor is afgeleid van de Oekraïense uitdrukking moryty holodom (Морити голодом), wat zoveel betekent als "dood veroorzaken door honger". Het woord holodomor stamt af van de Oekraïense woorden holod, 'honger' en moryty, 'vergiftigen, iemand tot de uitputting drijven'. In moderne Oekraïense woordenboeken staat holodomor omschreven als '"kunstmatig opgewekte hongersnood, van staatswege op grote schaal georganiseerd"'. Soms wordt het begrip ook vertaald als 'moord door honger'.

De nasleep[bewerken]

Vanaf 1933 verdubbelde het aandeel Russische bewoners (van 5,6% naar 9,2%). Daardoor wonen nog vele Russischsprekenden in Oekraïne (40%).[bron?]

Internationale erkenning en ontkenning als genocide[bewerken]

Landen die de Holodomor hebben erkend als genocide

Hoewel historici het er nog altijd niet over eens zijn of de beleidsmaatregelen die leidden tot de Holodomor vallen onder de officiële definitie van genocide, hebben meerdere regeringen en organisaties de Holodomor wel als zodanig erkend: Argentinië, Australië, Azerbeidzjan, België, Canada, Colombia, Ecuador, Europese Unie, Georgië, Hongarije, Italië, Letland, Litouwen, Mexico, Oekraïne, Paraguay, Peru, Polen, Raad van Europa, Spanje, Tsjechië, Vaticaanstad, Verenigde Staten.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Timothy Snyder, Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin, p.53 (he states that this figure "must be substantially low, since many deaths were not recorded.")
  2. Anatoliy Vlasyuk, Nationalism and Holodomor, p.53 (he states that this the absolute minimum killed, by looking at the population loss would be around 4.5 million, with 7.5 million being more likely, and 10 million also being possible.")
  3. Koen van Zwol in NRC Handelsblad 8 dec. 2006