Johannes Nepomucenus

Standbeeld Johannes Nepomucenus op de Karelsbrug te Praag

Johannes Nepomucenus of Johannes van Nepomuk (Tsjechisch: Jan Nepomucký) (Nepomuk (okres Plzeň-jih), West-Bohemen, rond 1350 - Praag 20 maart 1393) was een priester en martelaar en is een rooms-katholieke heilige.

Leven [bewerken]

In een kerkelijk gecompliceerde tijd (ten tijde van het Westers schisma) was hij hoofdvicaris van de kerk. Hij kwam in botsing met koning Wenceslaus IV, toen hij in Kladruby een andere abt benoemde dan de koning gewenst had. Johannes werd gevangengenomen, gefolterd en vervolgens in de Moldau verdronken.

Volgens de legende wilde hij het biechtgeheim niet schenden en aan koning Wenceslaus niet prijsgeven, wat diens vrouw hem gebiecht had. Daarom werd hij van de Karelsbrug in de Moldau geworpen en is zo, volgens de christelijke traditie, gestorven als martelaar.

Verering [bewerken]

Johannes werd in 1729 heilig verklaard door paus Benedictus XIII. Zijn hoog-barokke praalgraf bevindt zich in de dom van Praag. Hij is de patroon van Bohemen, van biechtvaders, priesters, schippers, molenaars, van het biechtgeheim, van het zwijgen, van waterbedreigingen en van bruggen. Zijn feestdag is 16 mei.

Iconografie [bewerken]

Dikwijls vindt men een beeld van de heilige Johannes van Nepomuk op of naast een brug (In Nederland alleen in het Limburgse dorp Swalmen over het riviertje de Swalm; in België onder andere in Brugge, Aalst en Malmedy). Vaak heeft hij één hand op de mond (biechtgeheim), in de andere een kruis (marteldood). De krans rond zijn hoofd draagt vijf sterren die wel als tacui (Latijn voor ik heb gezwegen) worden uitgelegd.

De uit 1839 stammende R.K. kerk van Woudrichem (N.B.) is toegewijd aan de heilige Joannes Nepomucenus als bijzondere beschermer van hen, wier goede naam gevaar loopt door laster of kwaadwilligheid te worden bezoedeld. Een groot beeld van deze heilige siert de voorgevel van de kerk. Ook de barokke kerk van Klooster Wittem (gebouwd in 1732) werd aanvankelijk toegewijd aan Johannes Nepomucenus. Toen de redemptoristen in 1836 kerk en klooster in gebruik namen, voegden zij hun eigen stichter als patroon toe. De kerk is sindsdien toegewijd aan HH. Alfonsus de Liguori en Johannes Nepomucenus.