Komeet 67P/Tsjoerjoemov-Gerasimenko

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
67P/Tsjoerjoemov-Gerasimenko op 19 september 2014 (foto Rosetta).

67P/Tsjoerjoemov-Gerasimenko is een periodieke komeet waarvan de omlooptijd rond de zon 6,6 jaar bedraagt. Deze komeet was het einddoel van de ESA-ruimtesonde Rosetta, die op 2 maart 2004 gelanceerd werd, in augustus 2014 aankwam en wiens lander Philae hier op 12 november 2014 landde.

Eigenschappen[bewerken]

Ontdekking[bewerken]

Deze komeet werd ontdekt door Klim Tsjoerjoemov. Hij onderzocht beelden die Svetlana Gerasimenko op 11 september 1969 genomen had op het Astrofysisch Instituut Alma-Ata om komeet 32P/Comas Solá te bestuderen. Hij vond een komeet-achtig object op de rand van de beelden, maar dacht aanvankelijk dat het om komeet Comas Solá zelf ging.

Eens terug in zijn eigen onderzoeksinstituut in Kiev, werden de beelden nogmaals grondig onderzocht. Op 22 oktober 1969, ongeveer een maand na het nemen van de beelden, kwam men tot de conclusie dat het niet om komeet Comas Solá kon gaan omdat dit object ongeveer 1,8 graden verwijderd was van de plaats waar men de komeet kon verwachten. Bij nader kijken vond men Comas Solá op de verwachte positie terug en hadden Tsjoerjoemov en Gerasimenko zodoende een nieuwe komeet ontdekt.

Geschiedenis van de baan van 67P[bewerken]

De baan van Tsjoerjoemov-Gerasimenko heeft een vrij interessante geschiedenis. Het gebeurt wel vaker dat de baan van een komeet verstoord wordt wanneer ze in de nabijheid van Jupiter of Saturnus komt.

Men heeft kunnen berekenen dat voor 1840 deze komeet niet te observeren was vanwege haar periheliumafstand van ongeveer 4,0 AE. Toen heeft Jupiter de komeet echter in een baan gebracht met een periheliumafstand van ongeveer 3,0 AE en nadien, in 1959, bracht een volgende ontmoeting met Jupiter de komeet in een baan met 1,28 AE periheliumafstand.

Foto's van ruimtetelescoop Hubble[bewerken]

Ter voorbereiding van de ruimtemissie met de Rosetta werden de foto's van 67P die men met de ruimtetelescoop Hubble op 12 maart 2003 had genomen, grondig bestudeerd. Met deze beelden werd er een driedimensionaal model[1] van de 67P/Tsjoerjomov-Gerasimenko aan de hand van foto's van de Hubble gemaakt.

Rosetta[bewerken]

Op 6 augustus 2014 kwam de ESA-ruimtesonde Rosetta aan bij de komeet. De komeet gaat verder bestudeerd en in kaart gebracht worden. Op 12 november 2014, rond 16:30 uur Midden-Europese Tijd, landde de lander van Rosetta, Philae, met succes op de komeet.[2] Op 13 november werd bevestigd dat de lander vast op de komeet staat na waarschijnlijk twee keer te hebben gestuiterd.[3] Op foto's genomen met de rosetta-ruimtesonde blijkt dat de komeet er donker-grijs (ongeveer zo zwart als kolen) uit ziet met weinig variatie. Dit zou bevestigen dat het oppervlak een constante samenstelling heeft en het oppervlak geen ijs bevat.[4]

Medio januari 2015 werden de eerste resultaten gepubliceerd. De hoeveelheid ijs op de komeet is lager dan in eerste instantie aangenomen. Er is aanzienlijk meer stof dan ijs. De uitgestoten hoeveelheid stof is viermaal groter dan de hoeveelheid ijs. Wetenschappers denken nu dat hun vroegere aanname, dat kometen vuile sneeuwballen waren, incorrect was. Het komt dichter bij een ijzige bal vuil: een vast hemellichaam, met ijs dat onder het oppervlak verdampt.

Bovendien is de komeetkern poreuzer dan aangenomen; daarnaast is de ijle uit gas- en stofmoleculen bestaande atmosfeer niet gelijk over de komeet verdeeld. De kern bevat structuren van zo'n drie meter doorsnede. Mogelijk zijn dit de oorspronkelijke bouwstenen van de komeet. Volgens deze theorie klitten zo'n 4,6 miljard jaar geleden stof- en gasdeeltjes samen tot kleine objecten ter grootte van kiezelsteentjes. Na verloop van tijd groeiden deze uit tot een omvang van drie meter en namen toen niet meer in omvang toe; de reden hiervoor is onbekend. Vervolgens vormden meerdere van deze grotere klonten de komeetkern. Een andere mogelijkheid is echter, dat de waargenomen structuren ontstonden als gevolg van sublimatie van komeetijs.

Het materiaal aan het komeetoppervlak bevat mogelijk carboxylzuren, die ook in aminozuren voorkomen. Deze nam men al eerder waar in komeetmateriaal, maar nog niet aan het oppervlak van een komeetkern. De komeet is onderverdeeld in vijf bodemtypes en geologisch zeer actief. Door opwarming door de zon stoot de komeet in toenemende mate ijs en stof uit. Dit heeft een vreemd gevolg: er ontstaan duinen, terwijl er nauwelijks zwaartekracht en geen noemenswaardige atmosfeer aanwezig is. Onderzoekers veronderstellen, dat het uitgestoten stof en gas heftige winden veroorzaken, met een maximale snelheid tot 1080 km/uur. Door deze hoge snelheid bewegen oppervlaktedeeltjes en vormen duinen, hoewel de dichtheid van het vrijgekomen gas zeer laag is.

Verder vertoont de komeet een grote scheur op de locatie, waar de twee komeetgedeelten aan elkaar vastzitten. Daar ontsnapt veel stof en gas. De mogelijkheid bestaat, dat door zonnewarmte de spleet verder openscheurt en de komeet in twee stukken uiteenvalt. Op 13 augustus 2015 bereikt, op 186 miljoen km van de zon, 67P/Tsjoerjoemov-Gerasimenko perihelium.[5]

Bronnen, noten en/of referenties

Referenties:

Externe link: