Koppel (natuurkunde)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bij schroeven en moeren staat soms vermeld met welk koppel ze aangezet moeten worden, zoals hier op een fietsstuur

Een koppel is een samenstel van twee even grote maar tegengesteld gerichte krachten waarvan de werklijnen niet samenvallen. Als zo'n koppel op een voorwerp aangrijpt, dan veroorzaakt het alleen een rotatie en geen translatie (verschuiving) van het voorwerp.

De grootte van een koppel τ is gelijk aan de kracht F maal de arm r en wordt uitgedrukt in Nm (newtonmeter). De arm is de loodrechte afstand tussen de krachtvectoren.

  • \boldsymbol \tau = \mathbf{r}\times \mathbf{F}\,\!
  • \tau = \|\mathbf{r}\|\,\|\mathbf{F}\|\sin \theta\,\!

Omdat koppel afhankelijk is van de richting is het een vectorgrootheid.

De werking van een koppel kan geïllustreerd worden aan de hand van een kruissleutel, waarbij men met twee handen aan de sleutel een wielmoer van een autowiel aandraait. Met beide handen wordt een gelijke doch tegengesteld gerichte kracht uitgeoefend. Maar ook met andere instrumenten, zoals een schroevendraaier, wordt een koppel uitgeoefend. Sommige schroevendraaiers kunnen op een bepaald koppel worden ingesteld.

Zie ook[bewerken]