Bruinvis
| Bruinvis IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2008) |
|||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||
|
|||||||||||||||
| Soort | |||||||||||||||
| Phocoena phocoena (Linnaeus, 1758) |
|||||||||||||||
 |
|||||||||||||||
| Verspreidingsgebied | |||||||||||||||
 Afbeeldingen Bruinvis
|
|||||||||||||||
Bruinvis op  Wikispecies
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
De bruinvis (Phocoena phocoena) of zeevarken (hoewel meer dieren die naam dragen) is een tandwalvis met een lengte van maximaal 1,80 meter en een gewicht van 60 kilogram.
Inhoud |
[bewerken] Uiterlijk
Bruinvissen hebben een stompe snuit, een lage, driehoekige rugvin en (zoals alle walvisachtigen) een platte staartvin. De rug is donkergrijs, de buik helderwit. Ze leven alleen of in kleine groepen van 2 à 10 dieren en incidenteel in grotere groepen tot enkele tientallen dieren. De trekbewegingen van de bruinvis zijn onvoldoende bekend, maar er lijken verschillende populaties te bestaan die elk eigen zomer- en winterverblijven bezoeken.
De naam bruinvis is op het eerste gezicht vreemd, omdat deze dieren geen vissen zijn en ook geen bruine kleur hebben. De verklaring hiervoor is dat vroeger, toen de mensen nog niet zo veel van dieren wisten, alles wat in de zee leefde vissen noemde, en grauwe kleuren, zoals bruin, grijs en zwart, werden allemaal bruin genoemd.
[bewerken] Voedsel
Bruinvissen eten kleine levende dieren zoals vissen, garnalen enz. Deze vinden ze met behulp van echolocatie. Ze zwemmen voornamelijk vlak onder het zeeoppervlak. Ze kunnen net als een dolfijn uit het water springen, maar doen dit vrijwel nooit.
[bewerken] Verspreiding
Ze komen voor in ondiep zeewater van maximaal 200 meter diep en met een temperatuur beneden de zeventien graden Celsius.[2] Ze zijn beslist niet zeldzaam: geschatte aantallen in de Noordzee lopen uiteen van 100.000 tot 500.000 exemplaren. In het verleden, met name in de 17e eeuw, zijn ze in de grachten van Amsterdam waargenomen. Ze kunnen ook riviermondingen inzwemmen en werden recentelijk (anno 2006) bijvoorbeeld in de Oosterschelde waargenomen[3] en gestrand aangetroffen.[4] In het Mechels dorp Leest werd in 1936 een bruinvis doodgeschoten door een cafébaas uit Hombeek. Het onfortuinlijke dier was ver landinwaarts verzeild geraakt, met name op de rivier de Zenne.[5] Het plaatselijke dorpscafé draagt al sinds 1994 de naam "Den bruinvis".[6]
De soort komt ook veel in de Nederlandse kustwateren voor, vooral in de wintermaanden en het vroege voorjaar (november - april). Tot ongeveer het einde van de jaren 50 was de bruinvis algemeen langs de Nederlandse kust, maar in de jaren 60 was de soort hier verdwenen. Sinds 1985 werden weer af en toe kleine aantallen bruinvissen in de Nederlandse kustwateren gezien, en vanaf 2000 nam dat aantal snel toe. Inmiddels is de soort alleen in juni werkelijk zeldzaam langs de kust; in alle andere maanden van het jaar kunnen ze nu worden waargenomen.
In de Oosterschelde leeft een kleine populatie bruinvissen die daar in alle maanden van het jaar lijkt te blijven. Behalve dat de aantallen langs de Nederlandse kust snel zijn toegenomen is er ook sprake van een snelle toename van het aantal strandingen. Veel van de in Nederland aanspoelende bruinvissen blijken door verdrinking om het leven te zijn gekomen. Vermoedelijk verdrinken de dieren in vistuig dat in ondiep water wordt gebruikt.
[bewerken] Gevangenschap
Bruinvissen worden momenteel in Nederland, Denemarken en Japan gehouden:
[bewerken] Nederland
Dolfinarium Harderwijk heeft een aantal bruinvissen in gevangenschap. Deze dieren zijn gestrand en konden na hun revalidatieperiode niet terugkeren naar zee. In het dolfinarium Harderwijk staat het gebouw Fort Heerewich, waarin zich "SOS-Dolfijn" bevindt, een speciaal opvangcentrum voor bruinvissen en andere dolfijnachtigen. Jaarlijks stranden er honderden bruinvissen aan de Nederlandse, Belgische, Duitse en soms ook Franse kust. Deze dieren worden naar dat opvangcentrum gebracht.
Na een herstelperiode worden deze dieren weer uitgezet in het wild. Als een dier niet kan worden uitgezet, blijft het in het Dolfinarium in de zogeheten 'Bruinvisbaai', waar dagelijks voorstellingen worden gegeven met de bruinvissen.
[bewerken] Denemarken
Ook het Fjord and Baelt Center in Kerteminde vangt gestrande bruinvissen op. Zij hebben in totaal vier dieren, waaronder de eerste in gevangenschap geboren bruinvis. Het is er mogelijk om de bruinvissen vanuit een onderwatertunnel te bezichtigen. Er wordt veel onderzoek gedaan naar onder andere echolocatie, met als doel in de toekomst de wilde bruinvispopulatie te beschermen tegen bijvangst.
[bewerken] Japan
In Kamogawa Sea World en Otaru Aquarium worden eveneens bruinvissen gehouden. Deze worden echter niet voor onderzoek of voorstellingen gebruikt.
[bewerken] Culinair
Bruinvis wordt tegenwoordig nog nauwelijks gegeten. In de middeleeuwen stond de bruinvis echter wel vaak op het menu. Hij werd gekookt en vervolgens gevuld met veel kruiden zoals peper, saffraan en kaneel.
De Nederlandse geslachtsnaam "Varke(n)visser" herinnert aan de bruinvis. Het dier werd ook wel "varkensvis" genoemd. In Brabantse archieven vindt men wel eens "waterverken" als alternatieve benaming voor bruinvis. Ondanks het feit dat hij een zoogdier en dus geen vis is, stond de rooms-katholieke Kerk het eten van bruinvis tijdens de vasten en op vrijdagen toe.
|
Zie de categorie Phocoena phocoena van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
Bronnen
Noten
|
