Richard Dawkins

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Richard Dawkins
Richard Dawkins 2010
Richard Dawkins 2010
Persoonlijke gegevens
Volledige naam Clinton Richard Dawkins
Geboortedatum 26 maart 1941
Geboorteplaats Nairobi
Vlag van Kenia Kenia
Wetenschappelijk werk
Vakgebied zoölogie, ethologie, evolutionaire biologie
Publicaties The Selfish Gene (1976)
The God Delusion (2006)
Unweaving the Rainbow (1998)
Bekend van Concept "zelfzuchtige genen" in de evolutietheorie
Concept "memen" als eenheden van culturele evolutie
Pleitbezorger van het atheïsme en het rationalisme
Godsdienstcriticus
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Clinton Richard Dawkins (Nairobi, 26 maart 1941) is een Brits etholoog, evolutiebioloog en populair-wetenschappelijk schrijver.

Dawkins is een van de bekendste schrijvers over de evolutietheorie. Hij verdedigt deze theorie op bevlogen wijze met wetenschappelijke argumenten tegen kritiek uit zowel wetenschappelijke als niet-wetenschappelijke hoek.

Hij is een uitgesproken atheïst, seculier humanist, scepticus en aanhanger van de brights-beweging.

Achtergrond, opleiding en betrekkingen[bewerken]

Tot zijn achtste woonde Dawkins in Kenia, waar zijn ouders een boerderij hadden. Daarna verhuisden zij naar Engeland. Dawkins werd anglicaans opgevoed maar zei het christelijk geloof tijdens zijn tienerjaren vaarwel omdat hij vond dat de evolutietheorie het leven afdoende zou verklaren zonder de noodzakelijkheid van een goddelijk ingrijpen.

Hij studeerde zoölogie aan de Universiteit van Oxford, waar hij werd onderwezen door de Nederlandse etholoog en zoöloog alsmede Nobelprijswinnaar Niko Tinbergen. Dawkins behaalde er diverse academische graden en wetenschappelijke promoties.

Van 1967 tot 1969 was hij assisterend hoogleraar in de zoölogie aan de Universiteit van Californië - Berkeley. Sinds 1970 is hij als zoöloog verbonden aan de Universiteit van Oxford, eerst als lector, van 1990 tot 1995 als reader (een Britse academische rang tussen die van lector en hoogleraar in) en van 1995 tot 2008 als Simonyi Professorship for the Public Understanding of Science. Laatste betrekking werd mogelijk gemaakt door de Hongaars-Amerikaanse computerwetenschapper, software-ondernemer en ruimtetoerist Charles Simonyi, met de uitdrukkelijke bedoeling dat Dawkins als eerste deze zou gaan vervullen. Verder is hij ook nog Fellow of the Royal Society (lidmaat van de Britse academie voor natuurwetenschappen). In 2005 ontving hij een eredoctoraat van de Vrije Universiteit Brussel. In 2009 kwam daar nog een eredoctoraat aan de Universiteit Antwerpen bij.

Bijdragen tot de evolutietheorie[bewerken]

Dawkins werd bekend door zijn boek The Selfish Gene (1976), waarin hij argumenteerde voor de genselectietheorie, zoals geformuleerd door o.a. William Donald Hamilton en John Maynard Smith, en als eerste het concept meme introduceerde in de evolutietheorie.

In 1982 publiceerde Dawkins The Extended Phenotype, waarin hij formuleert dat het effect van genen niet beperkt is tot de synthese van proteïnen, maar tevens elke invloed van het gen op de omgeving behelst. Het centrale theorema van The Extended Phenotype is dat het gedrag van een dier de overleving van de genen die verantwoordelijk zijn voor dat gedrag bevordert, of die genen nu aanwezig zijn in dat dier, of niet. Zo kan, bijvoorbeeld, het gedrag van een gastheer gewijzigd worden door genen die enkel aanwezig zijn in de parasiet, ten gunste van die parasitaire genen. Het concept van het uitgebreide fenotype wordt beschouwd als Dawkins' belangrijkste bijdrage tot de evolutietheorie.

Dawkins maakte verder naam als auteur van vele boeken over evolutie, waaronder The Blind Watchmaker (1986); waarin hij verklaart hoe een groot aantal kleine genetische mutaties aanleiding kunnen geven tot complexe organismen, The Ancestor's Tale (2004) dat de fylogenetische stamboom volgt tot aan het begin van het ontstaan van het leven en The Greatest Show on Earth (2009) dat, in reactie op het creationisme, een samenvatting geeft van alle bewijzen voor de evolutietheorie.

Atheïsme[bewerken]

Zijn opvattingen over de evolutietheorie bracht hem al vaak in discussie met creationisten en aanhangers van Intelligent Design. Zijn boek The God Delusion (2006) kan gezien worden als zijn afrekening met die overtuigingen, in zoverre die gebaseerd zijn op het geloof in een schepping door een bovennatuurlijke God.

Naast zijn publicaties is hij een veelgevraagd spreker en heeft hij een groot aantal televisieprogramma's gemaakt, zoals de documentaires The Root of all Evil?, The Enemies of Reason en The Genius of Charles Darwin voor het Britse Channel 4. Tevens is hij medeoprichter van de Richard Dawkins Foundation for Reason and Science. In 2004 was hij één van de zes personen aan wie een interview van een volledige uitzending werd gewijd in de documentaireserie The Atheism Tapes van de BBC. Dawkins is erelid van de National Secular Society.

Hij was bevriend met de schrijver Douglas Adams, die net als hij een overtuigd atheïst was, en sprak op diens begrafenis.

In een artikel in The Times bekritiseerde de Engelse journalist en historicus John Cornwell Dawkins en meer in het bijzonder zijn boek The God Delusion. De toon van het boek beschreef Cornwell als "extremistisch en dogmatisch"[1]. Cornwell herhaalde zijn kritiek later ook in The Guardian [2] en in zijn boek Darwin's Angel (2007).

In 2007 ging Dawkins publiekelijk in debat met de Britse theoloog Alister McGrath naar aanleiding van diens kritische boek Dawkins' God. Over genen, memen en de zin van het leven.[3]

Privéleven[bewerken]

Dawkins trouwde drie keer en heeft een dochter. In 1967 trouwde hij met collega-gedragsbioloog Marian Stamp. Ze scheidden in 1984. Op 1 juni van dat jaar trouwde hij in Oxford met Eve Barham, hun dochter Juliet Emma Dawkins werd ook geboren in 1984. Na de scheiding van Barham trouwde hij in 1992 met actrice Lalla Ward die hij had leren kennen door hun gezamenlijke vriend Douglas Adams. Ward illustreerde en werkte mee aan audioversies van enkele van zijn boeken.

Bibliografie[bewerken]

Jaar Originele titel Nederlandse titel Opmerkingen
1976 The Selfish Gene De zelfzuchtige genen Ned. vert.: ISBN 90-467-0005-4
1982 The Extended Phenotype aangepaste druk, 1999; ISBN 0-19-288051-9
1986 The Blind Watchmaker De blinde horlogemaker Ned. vert.: ISBN 978-90-467-0145-4
1995 River Out Of Eden: A Darwinian View of Life Onze onsterfelijke genen: een darwinistische kijk op leven Ned. vert.: ISBN 90-254-1132-0
1996 Climbing Mount Improbable Het toppunt van onwaarschijnlijkheid Ned. vert.: ISBN 90-254-2081-8
1998 Unweaving the Rainbow Een regenboog ontrafelen Ned. vert.: ISBN 978-90-254-3074-0
2003 A Devil's Chaplain Kapelaan van de duivel Ned. vert.: ISBN 978-90-467-0140-9
2004 The Ancestor's Tale: A Pilgrimage to the Dawn of Life Het verhaal van onze voorouders Ned. vert.: ISBN 978-90-468-0336-3
2006 The God Delusion God als misvatting Ned. vert.: ISBN 978-90-468-0594-7
2009 The Greatest Show on Earth: The Evidence for Evolution Het grootste spektakel ter wereld: bewijs voor evolutie Ned. vert.: ISBN 978-90-468-0651-7
2010 The Magic of Reality: How We Know What's Really True De betoverende werkelijkheid: hoe we weten wat we zeker weten Ned. vert.: ISBN 978-90-468-1132-0
2013 An Appetite for Wonder: The Making of a Scientist Verwondering: of hoe ik wetenschapper werd Ned. vert.: ISBN 978-90-468-1546-5

Documentaires en debatten[bewerken]

Externe links[bewerken]

Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Richard Dawkins.
Bronnen, noten en/of referenties