Verdrag van Londen (1839)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het Verdrag van Londen van 19 april 1839, ook bekend als het Verdrag der XXIV artikelen, markeert de erkenning van de Belgische onafhankelijkheid door het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, Oostenrijk , Pruisen en Rusland. Het verdrag is een wijziging van het in 1832 opgestelde Verdrag der XVIII artikelen, maar de Nederlandse koning Willem I weigerde toen het verdrag te ondertekenen.
Inhoud |
[bewerken] Inhoud
Het verdrag hield onder meer in:
- Nederland erkende (net als de andere landen) de onafhankelijkheid van België;
- België moest het oostelijk deel van Limburg afstaan aan Nederland, dat ook het statuut kreeg van hertogdom binnen de Duitse Bond. (Van 1830 tot 1839 stond het huidige Nederlandse Limburg grotendeels onder Belgisch bestuur.)
- België kreeg het recht op de IJzeren Rijn, een spoorverbinding door het pas in het leven geroepen Nederlands-Limburg
- België moest neutraal blijven (artikel 7)
- België verkreeg het Franstalige westelijk deel van Luxemburg; het oostelijk deel bleef als groothertogdom in een personele unie verbonden met Nederland. Heel Luxemburg had nog het statuut van zelfstandig hertogdom binnen de Duitse Bond. De Luxemburgse geschiedenis zal dus eerder zeggen dat het westelijk deel aan België werd afgestaan. De verdeling geldt als de Derde deling van Luxemburg. Een rompstaat bleef over, met ongeveer een derde van het oorspronkelijke grondgebied met de helft van de bevolking [1] in personele unie met het Koninkrijk der Nederlanden onder Koning-Groothertog Willem I (en vervolgens Willem II en Willem III). Deze regeling werd later vastgelegd in het Verdrag van Londen (1867),[2] bekend als het 'Tweede Verdrag van Londen' naar analogie van het verdrag van 1839. De personele unie eindigde met de dood van Koning-Groothertog Willem III op 23 november 1890, omdat hij geen mannelijke nazaten bezat. Het Groothertogdom vererfde in de mannelijke lijn.[3]
- Groot-Brittannië garandeerde de neutraliteit en veiligheid van België.
- Inwoners van België en Nederland kregen de vrije keuze tot welke nationaliteit zij wensten te behoren.
- Nederland wilde niet dat België zeggenschap kreeg over de Westerschelde en verkreeg Zeeuws-Vlaanderen, maar
- Nederland moest wel de toegang tot de haven van Antwerpen over de Westerschelde garanderen.
[bewerken] Gevolgen
[bewerken] Naam van het Koninkrijk der Nederlanden
Geschiedkundigen leggen bij het inwerkingtreden van het verdrag de grens tussen de ontbinding van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en de oprichting van het Koninkrijk der Nederlanden. In werkelijkheid was er geen sprake van hernoeming en heette het land altijd al Koninkrijk der Nederlanden. De thans gebruikte terminologie heeft en had derhalve slechts een beschrijvende functie, van enige juridische waarde was geen sprake.
[bewerken] Eerste Wereldoorlog
Toen de Duitsers op 4 augustus 1914 België binnenvielen en daarmee zijn neutraliteit schonden, hielden de Britten vast aan hun garantie en verklaarden zij conform de casus foederis het Duitse Keizerrijk de oorlog. Hierna begon de Eerste Wereldoorlog.
De Britse ambassadeur had de Duitse kanselier Theobald von Bethmann Hollweg meegedeeld dat Groot-Brittannië Duitsland de oorlog zou verklaren bij schending van de neutraliteit van België. De kanselier riep dat hij niet kon geloven dat Groot-Brittannië de oorlog zou verklaren vanwege een stuk papier (Frans:chiffon de papier). Pruisen had België in 1839 gegarandeerd.
Voor de Britten telden andere argumenten zwaar: Duitsland mocht met haar groeiende marine de zeehavens van België niet in bezit krijgen. Op 2 augustus 1914 had keizer Wilhelm II Generaal Helmuth von Moltke tevergeefs gevraagd om van de invasie van België af te zien om Groot-Brittannië buiten de oorlog te houden.
[bewerken] IJzeren Rijn
Nadat deze heel wat jaren ongebruikt is geweest, wil België de IJzeren Rijn, de verbinding tussen de Antwerpse haven en het Ruhrgebied weer in gebruik nemen. Nederland was hierop tegen. De uitspraak van het Permanent Hof van Arbitrage van 24 mei 2005 stelde België op basis van het verdrag in het gelijk, waardoor de spoorlijn weer geopend moet worden.
[bewerken] Westerschelde
Begin maart 2005 sloten Nederland en Vlaanderen een verdrag over het uitdiepen van de Westerschelde. Tot op heden is dit nog steeds niet gebeurt, wat veel frustratie oproept in Vlaanderen.
[bewerken] Literatuur
- (en) Calmes, Christian, The Making of a Nation From 1815 to the Present Day. Saint-Paul, Luxembourg City, 1989
- (fr) Kreins, Jean-Marie, Histoire du Luxembourg, 3rd edition, Presses Universitaires de France, Paris, 2003
