Scientology

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

De neutraliteit van dit artikel wordt betwist. Zie de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie.

Scientology is een geestelijke beweging gebaseerd op een boek dat tussen het midden van de jaren veertig en 1986 is geschreven door de Amerikaan L. Ron Hubbard die zijn carrière begon als schrijver van o.a. sciencefictionverhalen.^[1]

Scientology zelf beweert dat het 10 miljoen leden heeft, geen enkel andere onafhankelijke bron bevestigt dit. Onafhankelijke bronnen verklaren dat Scientology 500.000 leden heeft verspreid over - vooral de westerse - wereld^[2]. Veel mensen beschouwen Scientology als een sekte, in België wordt het officieel als een sekte bestempeld. In Duitsland is Scientology door de verfassungsschutz als sekte aangemerkt, en zijn er politici die oproepen om de organisatie te verbieden.^[3]

Scientology is rond 1952 ontstaan uit Dianetica, een systeem van 'zelfhulp' voor psychosomatische effecten. Hubbard karakteriseerde Scientology als een "toegepaste religieuze filosofie" en als een basis voor een nieuwe religie.^[bron?] Onder Scientology wordt ook vaak de Scientologykerk verstaan, welke verreweg de grootste organisatie is die scientology praktiseert en uitdraagt, met vestigingen in 163 landen.^[bron?]

De Scientology-filosofie gaat er van uit dat het individu een onsterfelijke geest is, die een lichaam heeft en een verstand (wat binnen scientology niet synoniem is met hersenen) gebruikt om met het lichaam in de materiële wereld te verkeren. Elk individu wordt door zijn verblijf in de materiële wereld ongunstig beïnvloed door traumatische gebeurtenissen en daarbij behorende in het verstand opgeslagen en vergeten momenten van mentale energie. Scientology-technieken zouden de negatieve effecten van deze gedurende vele levens verzamelde ballast kunnen uitwissen.

Scientology wordt in het algemeen in de media als controversieel beschouwd. De manier waarop Scientology en daarmee gelieerde organisaties zich teweer stellen tegen vrijwel alle aspecten van de hedendaagse psychiatrie is fel. De organisatie bestrijdt deze tak van de wetenschap omdat zij haar als pseudowetenschap beschouwt.

Binnen de Scientology-organisaties is in de loop der jaren veel te doen geweest over de wijze van toepassing van Hubbards geschriften. Hubbard zelf schreef problemen die Scientology in de maatschappij ondervindt vooral toe aan foutieve of incomplete toepassing van door hem geoptimaliseerde methoden en technieken.

Inhoud 1 Oorsprong van Scientology 2 Geloofsovertuigingen en gebruiken 3 Scientologykerk 4 Scientology als Sekte 5 Scientology in relatie tot andere religies 6 De Scientologische blik op de werkelijkheid 7 Scientology versus psychiatrie 8 Scientology internationaal 9 Kritiek op Scientology 9.1 Achtergrond van de controverse rond Scientology 10 Onafhankelijke Scientology-groeperingen en afsplitsingen 11 Rechtszaken 11.1 Rechtszaak Scientology vs Spaink en XS4ALL 11.2 Rechtszaak België vs Scientology 12 Bekende aanhangers 13 Literatuur 14 Externe links 15 Noten

Oorsprong van Scientology

Scientology is gebaseerd op Dianetica, een ouder systeem van zelfverbeteringtechnieken die oorspronkelijk in het boek Dianetics, the Modern Science of Mental Health uit 1950 werden beschreven. Onmiddellijk voorafgaand aan de publicatie van dit boek, werkte Hubbard intensief samen met occultist Jack Parsons in het uitvoeren van geheime riten die ontwikkeld waren door Aleister Crowley. Sommige critici wijzen op de vele overeenkomsten tussen het geschrift van Hubbard en de doctrines van Crowley. In zijn boek Dianetics distantieert Hubbard zich echter nadrukkelijk van het idee dat occulte onderwerpen bij problemen van de geest een rol zouden spelen. Dianetics ging er vanuit dat menselijke problemen voortkomen uit dingen die de persoon in kwestie in het leven zijn overkomen of aangedaan.

Uit Hubbards onderzoeksverslagen blijkt dat de ontwikkeling van de dianetische techniek hem na 1950 noopten om zijn theorie en technieken uit te breiden tot buiten het gebied van de materiële wereld. Hoewel zijn dianetische techniek in gebruik bleef en hij die in latere decennia standaardiseerde en gemakkelijker toepasbaar maakte, ging zijn aandacht na 1951 vooral naar wat hij later scientology noemde, waarbij een meer spirituele aanpak werd gevolgd. Bij het behandelen van mentale problemen worden sindsdien ook vorige levens betrokken. De menselijke geest werd daarbij meer en meer gezien als oorzaak van de materiële wereld, en van problemen, dan als gevolg daarvan. Het begrip verantwoordelijkheid ging nu een belangrijke rol spelen en in een aantal aspecten begon het onderwerp overeenkomsten te tonen met gezichtspunten van sommige oosterse religies.

Het woord scientology heeft een eigen geschiedenis. Hoewel het tegenwoordig bijna uitsluitend verbonden is aan het werk van Hubbard, werd het voor het eerst gebruikt door filoloog Alan Upward in 1907 als synoniem voor "pseudo-wetenschap".^[bron?] In 1934 publiceerde de Argentijns-Duitse schrijver Anastasius Nordenholz een boek waarin het woord positief gebruikt wordt: Scientologie, Wissenschaft von der Beschaffenheit und der Tauglichkeit des Wissens (Scientology, wetenschap van de grondwet en het nut van kennis). Nordenholz' boek is een studie van het bewustzijn, en zijn gebruik van het woord verschilt weinig van de definitie van Hubbard: "weten hoe te weten". Nochtans is het niet duidelijk of Hubbard zich van deze vroegere betekenissen bewust was. Het woord is samengesteld uit het Latijnse scio (weten) en het Griekse logos (studie van). Het lijkt aannemelijk dat de betekenis van Hubbard, net zoals die van Nordenholz, uit een eenvoudige vertaling van deze woorden voortkwam.

Geloofsovertuigingen en gebruiken

De doctrines van Scientology werden gevestigd door Hubbard gedurende een periode van ongeveer 33 jaar tussen 1950 en zijn dood in januari 1986. Deze doctrines zijn in de vorm van duizenden lezingen, boeken en essays uitgegeven. De meeste basisprincipes van Scientology werden opgesteld tijdens de eerste 15 jaar van het bestaan. Hubbard wijdde veel van zijn latere leven aan de esoterische hogere niveaus (of "Geavanceerde Technologieën") van het Scientologysysteem. De kerk beschrijft zijn acties als het verbeteren en het uitweiden over deze principes.

Het centrale geloof van Scientology is dat een persoon een onsterfelijk spiritueel wezen (thetan) is die een gedachte en een lichaam bezit, en dat de persoon fundamenteel goed is. Het leven dat men zou moeten leiden is één van voortdurend geestelijk en ethisch onderwijs, voorlichting en verbetering, zodat hij/zij gelukkig kan zijn en uiteindelijke redding bereikt. Daarnaast is het doel om efficiënter te zijn in het verbeteren van de wereld. Scientology claimt specifieke methodologieën aan te dragen om een persoon bij te staan om dit te bereiken.

Een ander basisprincipe van Scientology is dat er drie fundamentele met elkaar verbonden (en intrinsiek spirituele) componenten zijn die de eigenlijke bouwstenen voor een succesvol leven zijn: affiniteit, werkelijkheid (of overeenkomst), en communicatie, wat gelijk wordt gesteld aan begrip. Hubbard heeft dit de "ARC-driehoek" genoemd (Affinity, Reality, Communication). Scientology-aanhangers gebruikt het ARC om hun leven te verbeteren, hoofdzakelijk gebaseerd op de overtuiging dat wanneer één aspect van de driehoek wordt verhoogd de andere twee ook verhogen.

In een poging om het concept van bewuste, onderbewuste, en onbewuste gedachten te verduidelijken, schreef Hubbard dat het denken van de mens functioneel uit twee delen bestaat: het "analytische verstand" en het "reactieve verstand". Hij beschreef het analytische verstand als het positieve, rationele gegevensverwerkingsgedeelte, terwijl het "reactieve verstand", volgens Hubbard, op een basis van stimulus-reactie werkt. Scientology-aanhangers geloven dat de reactieve mening de oorzaak van het lijden van een individu is, evenals de oorzaak van inhumaan gedrag en het onvermogen van de mensheid om duurzame, rijke, gezonde maatschappijen te creëren.

De centrale methodologie van Scientology wordt „auditeren“ genoemd (Engels: "auditing", van Latijn audire: luisteren), waarbij een persoon in één-op-één communicatie met een scientology-opgeleide "auditor" staat. De auditor staat hem/haar bij om zich bewust te worden van de eigen gedachten en om het reactieve gedeelte van zijn geest te ontrafelen, dit wil zeggen, emotionele last, specifieke traumatische incidenten, zijn eigen ethische overtredingen en slechte besluiten van zijn verleden die dreigen de persoon's controle over zijn/haar eigen leven te verminderen.

De Scientologykerk verklaart dat het doel van Scientology een wereld zonder oorlog, misdadigers en krankzinnigheid is, waar de goede fatsoenlijke mensen de vrijheid hebben hun doelstellingen te bereiken. Om dit geloof te verspreiden dienen aangesloten leden van de kerk anderen actief aan te spreken en bij de kerk te betrekken, door ze te bewegen ook cursussen te gaan volgen. Door middel van deze actieve werving, "enrollment" genoemd, kan een kerklid zelf verder (hoger) komen in de hiërarchie van het systeem.

Het concept van de onstoffelijke ziel (thetan) dat binnen scientology gehanteerd wordt leidt tot acceptatie van vorige levens. Tijdens toepassing van de "auditing" techniek werd (en wordt) door de “auditor” geen beperking gesteld aan het verkrijgen van inzicht in het individuele verleden van de geauditeerde, waarvan velen spontaan gebeurtenissen van grote diversiteit ervoeren. Overeenkomsten tussen auditingverslagen brachten dianetici en Hubbard er al vroeg toe (rond 1950) om dat verleden als objectieve wekelijkheid te accepteren. In meerdere boeken (onder andere Have you lived before this life, Hubbard, 1951) worden ook traumatiserende gebeurtenissen beschreven die in technologisch geavanceerde omgevingen in een ver - zelfs buitenaards - verleden plaats gevonden zouden hebben en waarvan de invloed nu nog door zou werken in het menselijk handelen.

Scientologykerk

De Scientologykerk ontstond in de Verenigde Staten in 1954 als organisatie zonder winstbejag.^[bron?] Vandaag vormt het het centrum van een complex wereldwijd netwerk van organisaties die zich wijden aan de bevordering van de filosofieën van L. Ron Hubbard op alle gebieden van het leven. Dit omvat de centra voor drugsrehabilitatie (Narconon), rehabilitatie van gedetineerden (Criminon), activiteiten op het gebied van vermeende wantoestanden in de psychiatrie (Nederlands Comité voor de Rechten van de Mens), projecten voor efficiënte onderwijsmethodes in scholen (toegepaste scholastiek), enzovoorts.

Scientology als Sekte

Scientology wordt vaak beschouwd als een sekte, in sommige landen wordt dit als zodanig erkend. Ex-leden noemen vaak de manipulatieve aard van de 'sekte' en bijvoorbeeld dat het 100 duizenden dollars kost als je jaren lid bent, ook beweren bronnen die 'met' L. Ron Hubbard hebben gewerkt dat hij een plan had voor wereldoverheersing.^[bron?] Scientology richt zich volgens, bijvoorbeeld de grootste tegenstander van Scientology Anonymous, dat Scientology 'hoofdgroepen' heeft waarop het zich richt: beroemdheden (vaak met veel geld, zoals Tom Cruise en John Travolta) en jonge mensen die 'makkelijk te manipuleren zijn'^[bron?], daarnaast heeft Scientology hun eigen 'spionagedienst' de OSA (en). Scientology heeft ook nog een eigen marine, genaamd "Seaorg"^[bron?]. Scientology is in België vervolgd wegens "afpersing, uitoefenen van geneeskunde zonder licentie, ontzeggen van medische hulp, niet helpen van mensen in gevaar, zwendel en criminele bendevorming."^[bron?]

Scientology in relatie tot andere religies

In de geschriften van de Scientologykerk omschrijft men de eigen leer als een "religieuze filosofie". Scientology houdt zich bezig met het onstoffelijk deel van de mens, de geest in de oorspronkelijke betekenis, of ziel, het deel van de mens dat zich bewust is van het eigen bewustzijn. Dit wordt in Scientology aangeduid wordt met de term thetan. Door het strikt toepassen van Scientologische principes en technieken zou men een niet-materieel gebied van vrijheid kunnen ervaren, een effect dat bij discussies over religie en spiritualiteit wel aangeduid wordt met de term transcendentie.

Volgens één der Scientologische basisprincipes is het begrip "God" meeromvattend dan het begrip geest of thetan. In het Credo van de Scientology kerk (Hubbard, 1954) neemt het Godsbegrip een prominente plaats in. In de beschrijvingen van filosofische principes en mentaal/spirituele procedures en technieken wordt het gebied van God of Goden echter nauwelijks behandeld omdat dat vooral als een persoonlijke kwestie wordt beschouwd, die sterk wordt beïnvloed door cultuur en opvoeding van het individu. Daarom wordt Scientology in het algemeen gerekend tot de niet-theïstische religies.

Van de beoefenaar van Scientology wordt niet verlangd af te zien van een eigen afwijkende godsdienstige overtuiging. Wat dit aspect betreft heeft de leer overeenkomsten met bijvoorbeeld het Shintoïsme en Boeddhisme, die naast elkaar kunnen worden beleden.

Zoals eerder uitgelegd speelt het effect van traumatische ervaring een belangrijke rol in de Scientologische theorie en handelwijze. Die ervaringen zouden tot ver voor het huidige persoonlijke leven teruggaan. Het totaal van deze ervaringen werkt negatief op iemands capaciteiten en op het zelfbesef als een "geestelijk wezen" en wordt reactief verstand (Eng. reactive mind) genoemd (zie ook dianetica). In betekenis en effect komt dit overeen met het begrip karma uit het hindoeïsme en boeddhisme.

De Scientology filosofie stelt echter nadrukkelijk dat de mens van nature goed is en zich in één leven kan bevrijden van zijn karma (in zekere zin: van de erfzonde). Dit is binnen Scientology en dianetica zelfs het brandpunt van de technieken en hiermee wijkt de leer af van de dogma's van veel Christelijke gezindten.

Het idee dat de wereld slechts werkelijk is omdat een mens (dus de thetan) de overtuiging heeft dat de wereld echt is, komt overeen met opvattingen van binnen de Shinto religie. Een van de (meeste) oosterse religies afwijkend aspect is dat de Scientology leer stelt dat de thetan in de fase tussen twee levens als coherente eenheid intact blijft.

Samenvattend kan worden gesteld dat de Scientologyfilosofie op vele punten met oosterse religies overeenkomt.^[4]

De Scientologische blik op de werkelijkheid

Volgens het grondbeginsel van de Scientologyfilosofie is het wezenlijke deel van de mens ("thetan", het zelfbewustzijn) niet-stoffelijk van aard en maakt het geen deel uit van de materiële wereld (welke in Scientology termen aangeduid wordt met MERT-universum, van Materie, Energie, Ruimte, Tijd). De "thetan" is derhalve onsterfelijk maar is verstrikt geraakt met de fysische wereld en is dientengevolge - onbewust - gedwongen om achtereenvolgende levens te leven. Vanaf het moment dat een thetan rond de tijd van de geboorte een nieuw lichaam heeft gevonden leert hij onder andere via het betreffende zenuwstelsel het nieuwe lichaam te besturen. Uit het feit dat de thetan een lichaam kan aansturen wordt geconcludeerd dat de (onstoffelijke) thetan kennelijk energie en materie kan beïnvloeden - al is het maar om via de hersenen lichamelijke acties te initiëren. Opmerkingen die jonge kinderen soms maken over gebeurtenissen die zij uit hun huidige leven niet kunnen kennen worden in scientologische kringen nooit denigrerend behandeld en er wordt verondersteld dat ze op voorvallen uit het (verre) verleden van het kind kunnen berusten.

De theorie van een "theta-universum" (het symbool theta staat in de Scientology filosofie voor leven of levenskracht) dat onafhankelijk zou bestaan van de fysische "MERT" wereld werd voor het eerst gepubliceerd in het boek Science of Survival (Hubbard, 1951). In daaropvolgende onderzoekverslagen meldt Hubbard de ontwikkeling van een verdergaande theorie, die er op neer komt dat de thetan niet slechts onafhankelijk van de materiële wereld kan bestaan maar er in zekere zin de oorzaak van is. Kort samengevat en sterk gesimplificeerd zegt de Scientology zienswijze dat theta , of alle thetans, de materiële wereld hebben gecreëerd en er op verwarrende wijze mee verstrengeld zijn geraakt. (Hoewel het gebruik van de verleden tijd hier eigenlijk niet juist is; Hubbard schrijft in Fundamentals of thought, 1956, over de continue creatie van de werkelijkheid in het heden.) De sleutel hiertoe is het reactieve verstand, de op onbewust niveau opgeslagen informatie die ontstaat door de botsing met de materiële wereld, welke de mens aan de fysische wereld gekoppeld houdt (zie ook dianetica). Dianetische en Scientology-technieken zouden hierbij "ontwarrend" werken.

Nauw met deze theorie verbonden is het begrip "schaal van emotionele niveaus". Dit is een schaal van tientallen emoties die loopt vanaf sereniteit, omlaag naar actie, enthousiasme, conservatisme, antagonisme ("chagrijnigheid"), kwaadheid, angst, apathie, waarbij apathie zich een weinig boven het niveau van de lichamelijke dood bevindt. Ieder mens (thetan) bevindt zich emotioneel ergens op deze schaal, afhankelijk van zijn voorgeschiedenis en huidige omstandigheden. In zijn oorspronkelijk staat bevond de thetan zich bovenin de schaal, of hoger. Voortgaande verstrengeling met de fysische wereld door een toenemende invloed van het reactieve verstand en versterkt door onethisch gedrag, drijft de thetan langs de schaal van emoties omlaag. Goed uitgevoerde scientologische procedures, tezamen met ethisch gedrag, zouden schaal-opwaarts werken, waarmee stapsgewijs de controle over de fysische wereld wordt heroverd en waarbij - desgewenst - een afstandelijk gezichtspunt ten opzichte van het eigen lichaam, of mogelijk zelfs ten opzichte van de fysische wereld, zou kunnen worden ingenomen. Hoewel de meeste Scientologen de technieken gebruiken vanwege het persoonlijk en sociaal welbevinden hoger op genoemde schaal, zijn er onder hen weinigen die de juistheid van de achterliggende filosofie betwijfelen.

Deze filosofie staat haaks op het in de westerse wereld populaire mechanistische gezichtspunt, waarbij gepoogd wordt het bestaan van de fysische wereld in termen van diezelfde fysische wereld te verklaren. Hierbij blijft het "ik"-bewustzijn, het zelf-besef dat men een bewust wezen is, onbegrepen, maar wordt het als product van de fysische wereld (hersenen) beschouwd.^[5]

Scientology versus psychiatrie

De georganiseerde Scientologygemeenschap heeft vanaf haar beginperiode fel geageerd tegen de psychiatrische uitgangspunten en praktijk.

De focus op de psychiatrie uit zich op diverse manieren, waarvan de meest opvallende is de oprichting van de Citizens Commission on Human Rights (CCHR); VS, 1969, met Dr Thomas Szasz als medeoprichter). CCHR heeft als expliciete doelstelling het "... onderzoeken en openbaar maken van overtreding van de mensenrechten door de psychiatrie", met het doel "…wetsovertredingen aan het bevoegde gezag te melden en zorgen dat passende maatregelen volgen." (bron: CCRH website). CCHR wordt financieel gesteund door de International Association of Scientologists.

Een tweede reden voor de aversie die Scientology toont ten aanzien van de psychiatrie is dat een groot aantal van de gangbare psychiatrische methoden het dianetische en scientologische proces van geestelijke begeleiding ("auditing") sterk bemoeilijkt of zelfs onmogelijk maakt.^[bron?]

Als derde reden kan worden genoemd het - in ogen van Scientology - schadelijke effect van psychologisch/psychiatrische onderwijskundige filosofieën, die de volgende trits aan gevolgen zou hebben: educatieve missers hebben specifieke gedragsveranderingen tot gevolg (ref. beschrijving Scientology studietechniek) / het betreffende kind wordt gediagnosticeerd als hebbende een gedragsstoornis (tegenwoordig vooral ADHD) / het kind krijgt een psychiatrisch medicijn voorgeschreven, wat in ogen van Scientologen onnodige en gevaarlijke symptoombestrijding is. CCHR stelt dat in sommige westerse landen tientallen procenten van de schoolgaande jeugd een of ander gedragsbeïnvloedend middel slikt.

In de vierde plaats laakt de Scientologygemeenschap het optreden van psychiaters als deskundigen bij rechtszaken. In dit verband kan de inspanning genoemd worden die de Nederlandse vestiging van CCHR zich heeft getroost bij de TBS hoorzitting in 2006 om te waarschuwen tegen pogingen om gedragsbeïnvloedende psychiatrische middelen te kunnen voorschrijven zonder tussenkomst van de rechter. Overigens doet CCHR verwoede pogingen om een archief aan te leggen over, en de overheid zich bewust te laten worden van, gevallen van agressie, moord en zelfmoord, veroorzaakt door middelen die dergelijke effecten juist zouden moeten voorkomen. (bijvoorbeeld Prozac-achtige antidepressiva, maar ook ADHD medicijnen als Ritalin en Strattera; ref. publicaties van FDA en CCHR)^[bron?]

Psychiatrie wordt door Scientology beschouwd als pseudowetenschap. Het psychiatrisch handboek DSM wordt onder Scientologen afgeschilderd als middel om voortdurend nieuwe psychiatrische aandoeningen te creëren.

Scientology internationaal

Scientology wordt beschouwd als een godsdienst in Australië^[6], Spanje^[7] en Taiwan^[8]. In 1993 heeft de IRS - de Belastingdienst van de Verenigde Staten - de 150 Scientology kerken en instellingen in de VS na een langdurig juridisch gevecht als kerken en charitatieve instellingen belastingontheffing verleend ^[9]. In Nieuw-Zeeland wordt Scientology gezien als een charitatieve instelling ter bevordering van religie^[10]. In enkele Europese landen wordt de Scientologykerk niet als een bonafide godsdienstige organisatie beschouwd, maar als een commerciële onderneming, of als een sekte^[11]. Zo mag Scientology in Duitsland geassocieerd worden met "brainwash"-activiteiten en "mensenverachtend onderdrukkingskartel" genoemd worden.^[12] En in Engeland is het ook toegestaan om Scientology een 'cult' (sekte) te noemen^[13][14] .Ook alle christelijke kerken, en menige niet-religieuze advies- en hulpinstellingen beschouwen Scientology als een sekte.^[bron?] De aard van Scientology is in elk van deze landen onderwerp van discussie, ongeacht de officiële positie.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft op 3 mei 2007 Rusland veroordeeld wegens schending van artikel 11 (vrijheid om te verenigen en te vergaderen) in het kader van artikel 9 (vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst) bij het behandelen van een aanvraag voor herregistratie als religieuze organisatie. De Scientologykerk heeft grote hoeveelheden tijd, inspanning en middelen besteed aan een breed opgezette public relations-campagne om aan de wereld duidelijk te maken dat Scientology een bonafide religie is, getuige studies over de godsdienstige doctrines van Scientology die door prominente deskundigen van diverse godsdiensten verricht werden, waaronder:

• Bryan R. Wilson, emeritus hoogleraar, Universiteit van Oxford ^[15];
• Régis Deriquebourg, hoogleraar godsdienstsociologie, Universiteit van Rijsel;
• Urbano Alonso Galan, doctor in de filosofie en de theologie, Gregoriaanse Universiteit, Rome;
• Fumio Sawada, achtste sleutelbewaarder van Yu-itsu Shinto (voorheen rector magnificus van de Sophia Universiteit, Japan). ^[16]

Anderzijds zijn er ook academische documenten die niet tot de conclusie komen dat Scientology een godsdienst is.^[bron?] In 1982 besliste het Hooggerechtshof van Australië dat de overheid van de staat Victoria niet kon bewijzen dat de Scientologykerk geen godsdienst is^[bron?]. In 1995 oordeelde de Duitse rechtbank dat Scientology geen godsdienst is, maar in 1997 besloot een hogere rechtbank in het voordeel van Scientology. In Griekenland werden in 1996 en 1997 aan Duitsland soortgelijke rechterlijke uitspraken gedaan.^[bron?] In het Belgische parlementaire sektenrapport^[17] van 1995-1996 (behandeld in de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers, 28 april 1997) wordt Scientology als een sekte aangemerkt. De anti-Scientology houding van de Duitse instanties heeft geleid tot rapportage van dat land door de Rapporteur voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties als land dat de mensenrechten niet respecteert^[bron?]. Ook de afdeling mensenrechten van het State Department van de VS bekritiseert Duitsland in haar jaarlijkse rapport^[18].

De Scientology kerken worden internationaal begeleid door de Church of Scientology International in Los Angeles, terwijl het Religieus Technologiecentrum toeziet op het juiste gebruik en de juiste uitvoering van de religieuze technologie.

Kritiek op Scientology

Hubbard werd de vorige eeuw in diverse landen beschuldigd van de goedkeuring van godsdienstige façade voor Scientology opdat de organisatie een van belastingen vrijgestelde status handhaafde. Deze beschuldigingen achtervolgen de Scientologykerken hier en daar nog steeds. In een aantal Duitse deelstaten is scientology onder observatie van de Verfassungsschutz, een veiligheidsdienst die belast is met de monitoring van organisaties die men als staatsgevaarlijk beschouwt. De Duitse scientologyvertegenwoordiging stelt dat deze surveillance geschiedt op grond van een verkeerde voorstelling van zaken en beschuldigt deze deelstaten er op haar beurt van een negatief beeld te willen handhaven. Het Duitse hof van justitie in Keulen heeft echter geoordeeld dat de observatie terecht is. Als motivatie gaf de rechtbank dat de activiteiten van Scientology gericht zijn tegen de vrije democratie. Omdat de doelstellingen van Scientology volgens de Keulse rechtbank in strijd zijn met de mensenrechten, de rechten van het volk, het recht op vrije verkiezingen en het recht op vrije keuze zoals deze zijn vastgelegd in de Duitse grondwet, vindt de rechtbank observatie van Scientology door de "Verfassungsschutz" gerechtvaardigd. ^[19] In april 2005 besliste het hoger gerechtshof in Saarland ook dat de observaties toegestaan waren, maar dat de middelen van de geheime dienst niet langer waren toegestaan omdat dat niet in verhouding stond tot de situatie in Saarland waar Scientology geen vestiging had en er slechts twintig leden waren. ^[20]

Scientology wordt het meest nadrukkelijk vertegenwoordigd door de Scientology Kerk. Dit is een door tegenstanders omstreden instelling. Critici beweren dat de Scientologykerk een commerciële organisatie is met een lange geschiedenis van het verdedigen van haar onderwijs door middel van auteursrecht en handelsgeheimen, en gebruik te maken van drukmiddelen om geld van haar leden los te krijgen. Haar geschiedenis van het gebruiken van haar volledig commercieel gewicht in processen tegen privépersonen heeft veel kritiek opgeleverd.

Achtergrond van de controverse rond Scientology

De Scientology Kerk stelt documenten beschikbaar te hebben die aantonen dat internationale kritiek kan worden teruggevoerd op een beperkt aantal bronnen, die alle één of ander belang hadden of hebben bij het weerstreven van de maatschappelijke doelen van die organisatie.^[bron?] Kort nadat Dianetics (Dianetica), het eerste boek van Hubbard, in 1950 een bestseller werd kwam de eerste aanval van de American Medical Association (AMA).^[bron?] De publicaties van Hubbard, die lijnrecht stonden tegenover door de psychiatrie als wetenschappelijk bewezen of geaccepteerd geachte ideeën over de mens, alsmede de opvallende resultaten die met de dianetische techniek op het gebied van de geest en bij psychosomatische aandoeningen werden behaald, zetten kwaad bloed.

In de VS kwam de voornaamste weerstand tegen scientology in de tweede helft van de vorige eeuw onder andere van de CIA, FBI en belangenorganisaties van de psychiatrie. Volgens de scientologyorganisatie hebben zij en/of Hubbard onder andere aan het licht gebracht: de destijds geheime 'mind control' experimenten van het leger van de VS en de CIA (ca. 1945) ^[21], als eerste die over die experimenten schreef. In 1974 kwamen feiten over dit onderzoek boven water als gevolg van een door het Congres van de VS ingestelde onderzoekscommissie. ^[22] en waren ook betrokken bij het openbaar maken van tests door de CIA met biochemische wapens in metrostations en op luchthavens^[bron?], de rol die de farmaceutische industrie en met name Eli Lilly speelde bij de productie van LSD^[bron?] en de connectie met de CIA, die er in de 70-er jaren mee experimenteerde op de campussen van universiteiten^[bron?]. En in de 90-er jaren ageerden aan scientology gelieerde groepen (CCHR) fel tegen de gevaren van nieuwe psychofarmaca die op de markt gebracht werden. ^[23]

Volgens de Scientologykerk bestond het antwoord van genoemde overheidsinstellingen op de onthullingen, uit het internationaal verspreiden van misleidende informatie over de kerk. ^[24]

In Europa bleken met name organisaties en groeperingen in Duitsland geschikte voedingsbodems om een anti-scientology standpunt te verbreiden ^[25]. Volgens gegevens van aan scientology verbonden organisaties zouden ook hierbij belangen van de farmaceutische industrie een belangrijke rol spelen.^[bron?] (Van de Scientology organisatie zelf zijn hiervoor geen indicaties bekend). Hoewel de Duitse Bundesverwaltungsgericht de scientology organisaties als niet-commerciële instellingen erkend heeft (6 november 1997)^[bron?] is de controverse in Duitsland in Beieren en Baden Würtemberg nog niet tot een eindconclusie gekomen. ^[26]

In Nederland gaat de controverse rond scientology voornamelijk over de handelwijze van scientology zelf^[bron?]. Zo geeft scientology cursussen die door veel mensen als buitensporig duur worden beschouwd ^[27]. Ook doet scientology er alles aan om te voorkomen dat critici informatie van scientology openbaar maken. Dit doen ze door het veelvuldig aanspannen van rechtszaken ^{[28] [29]} die in de meeste gevallen worden verloren. Een bekend voorbeeld van een rechtszaak van Scientology is de rechtszaak tegen Karin Spaink en meerdere internetproviders over de publicatie van het Fishman affidavit.

L. Ron Hubbard lijkt een voorstander van deze handelswijze, het veelvuldig aanspannen van rechtszaken. Zo schreef hij ooit: "Het doel van de zaak is eerder om dwars te zitten en te ontmoedigen, dan om te winnen. De wet kan makkelijk gebruikt worden om dwars te zitten, en iemand genoeg dwars zitten die het al moeilijk heeft ... zal voldoende zijn. Indien mogelijk, natuurlijk, ruïneer hem dan volledig." ^[30]

Onafhankelijke Scientology-groeperingen en afsplitsingen

Hoewel de term Scientology meestal als stenografie voor Scientologykerk wordt gebruikt, zijn er ook groepen die Scientology en Dianetiek buiten de officiële Kerk beoefenen. Dergelijke groepen zijn meestal afsplitsingen van de officiële Kerk en stellen gewoonlijk dat de Scientologykerk de principes van L. Ron Hubbard heeft bedorven of overdreven bazig is geworden. De kerk distantieert zich van deze afgescheiden groepen in. Ze bestempelt hen als "afvalligen" (of "eekhoorns" in het jargon van Scientology) en onderwerpt hen vaak aan aanzienlijke wettelijke en sociale druk. De afgescheiden groepen vermijden de naam "Scientology" om te voorkomen dat ze juridisch worden vervolgd. In plaats daarvan bezigen ze unaniem de naam Free Zone ("Vrije streek"). De groeperingen van de Free Zone zijn uiterst heterogeen in termen van doctrine — in tegenstelling tot de officiële kerk. Sommige "Free Zoners" hangen min of meer de zuivere Scientology aan, gebaseerd op de teksten en de principes van Hubbard, maar zonder de supervisie en het prijssysteem van de scientologykerk. Anderen hebben de ideeën van Hubbard tot radicaal nieuwe vormen ontwikkeld. In sommige stromingen binnen de Free Zone is de originele leer van Scientology nauwelijks herkenbaar. In Nederland bestaan meerdere Free Zone groepen waarvan de groep die de principes van Hubbard aanhangt de Ron's Org heet.

Oud-scientology aanhanger en trainer Werner Erhard begon in de zeventiger jaren zijn later berucht geworden Erhard Seminars Training (EST) waarin grote groepen mensen met aan Scientology verwante technieken persoonlijke groei beloofd werd. Erhard belandde in processen die Scientology tegen hem voerde. Omdat de EST trainingen door beschuldigingen van hersenspoelpraktijken een slechte naam begonnen te krijgen ging Erhard in de jaren tachtig verder onder de naam "Landmark Education" waarvan hij zijn aandelen later verkocht. Dit bedrijf bestaat met vergelijkbare trekken als zijn voorgangers Scientology en EST tot op de dag van vandaag.

Rechtszaken

Rechtszaak Scientology vs Spaink en XS4ALL

Hoofdartikelen: Scientology tegen Karin Spaink, Scientology-arrest.

Karin Spaink, een Nederlands publiciste en de internetprovider XS4ALL (en nog enige andere providers), raakten in 1995 verwikkeld in een rechtszaak die was aangespannen door Scientology. Dit gebeurde omdat Spaink auteursrechtelijke teksten van Scientology op haar internetsite zou hebben gepubliceerd. Vanuit Spainks gezichtspunt waren het slechts uittreksels van deze teksten en moest het recht op vrije meningsuiting zwaarder wegen dan auteursrechten.

Ofschoon Spaink steeds door verschillende rechtbanken werd vrijgesproken tekende Scientology steeds weer beroep aan. De zaak kwam tot bij de Hoge Raad der Nederlanden. Na zoveel maal uitstel van rechtspraak door de Hoge Raad (gedurende totaal anderhalf jaar) werd die verwacht op 8 juli 2005, echter, daags tevoren trok Scientology haar beroep in, met als reden dat de rechtszaak geen meerwaarde zou hebben voor situaties in het buitenland.

De Advocaat-Generaal bracht op 16 september 2005 een advies uit aan de Hoge Raad '...om toch inhoudelijk op de zaak in te gaan, "met het oog op de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling, dan wel gelet op het belang voor de praktijk." De Hoge Raad maakte op 16 december 2005 bekend dat niet te zullen doen. De uitspraak van het Gerechtshof, die de gedaagden in het gelijk stelde, is hiermee definitief.

Rechtszaak België vs Scientology

Op 4 september 2007 gaf de Belgische justitie te kennen de Belgische Scientology-kerk en het Europese bureau van de internationale beweging (Church of Scientology International) voor de rechter te slepen wegens fraude en afpersing. Daarnaast worden veertien vooraanstaande Scientology-leden aangeklaagd voor afpersing, oplichting, inbreuken op de handelspraktijken, onwettige uitoefening van de geneeskunde, overtreding van de privacywet en deelname aan een criminele organisatie (met deze organistatie doelt de aanklager niet op de Scientology-kerk of het Europese bureau van de internationale beweging maar op het vermeende samenwerkingsverband van deze 14 verdachten).

Het vooronderzoek heeft acht jaar geduurd. In 1999 werden al huiszoekingen verricht. Deze aanklacht is het grootste fraudedossier dat ooit wereldwijd tegen Scientology is opgesteld. ^[31] Een vertegenwoordiging van de Scientology Kerk legt een verband tussen de aankondiging van de rechtszaak en een grootschalige actie die een met Scientology gelieerde organisatie van plan is om het - in eigen termen - innige verband tussen de psychiatrie en de farmaceutische industrie onder het oog van het publiek te brengen. De aankondiging zou dan een poging zijn tot beïnvloeding van de publieke opinie. De Scientology-kerk geeft aan deze aanklacht aan te zullen vechten en beschuldigt onderzoeksrechter Jean-Claude van Espen, ervan een heksenjacht tegen haar te hebben geopend.^[32]

Bekende aanhangers

Literatuur

• Bare-Faced Messiah, The True Story of L. Ron Hubbard by Russell Miller (N.Y.: Henry Holt & Co., 1987) ISBN 0-8050-0654-0 online boek ([3])
• L. Ron Hubbard: Messiah or Madman? door Bent Corydon en L. Ron Hubbard Jr., ook bekend als Ronald DeWolf.(Secaucus, NJ: Lyle Stuart, 1987) ISBN 0-8184-0444-2 online boek ([4])
• Piece of Blue Sky, door Jon Atack (Lyle Stuart, 1990), ISBN 0-8184-0499-X online boek ([5])
• Zeer kritisch is: Gerrit Komrij, De stankbel van de Nieuwezijds; contra Scientology. Amsterdam: De Arbeiderspers, 1979.

Externe links

• Website van Scientology
• Documenten over Scientology van de Duitse Verfassungsschutz
• Homepage van de Free Zone Association
• Karin Spaink: Zaken met & tegen Scientology
• Kenmerken van sekten en inpalmende groepen

Noten