Sint Willebrord
 |
|||
  |
|||
|
|
|||
| Provincie |  Noord-Brabant |
||
| Gemeente |  Rucphen |
||
| Coördinaten | 51°33'N 4°35'E | ||
|
|
|||
| Inwoners (1-1-2008) | 9312 | ||
|
|||
Sint Willebrord (Brabants: 't 'Aaike) is een kerkdorp in de gemeente Rucphen in de provincie Noord-Brabant. Op 1 januari 2008 had het dorp 9312 inwoners. Het ligt tussen Etten-Leur en Rucphen.
Inhoud |
[bewerken] Toponymie
Sint Willebrord (oorspronkelijk Sint Willibrord) is de naam die in 1841 werd gegeven aan de nederzetting Het Heike ('t Heike). Vroegere schrijfwijzen waren: ’t Hyke (1831), ’t Heijke (1741), ’t Eijke (1768), ’t Hijke (1773).
[bewerken] Geschiedenis
Het Heike is van oorsprong (alvorens er sprake was van een nederzetting) een toponiem waarmee een klein onbewoond heidegebied van circa 400 bunders werd aangeduid dat was gelegen aan de oostzijde van de Rucphense Achterhoek, de noordwestzijde van de Sprundelse Luienhoek, de westzijde van de Ettense Hoge Donk en de Zuidelijke hoek van de Hoevense Heul (Bremstraat).
Het Heike was door zijn ligging verdeeld in vier kleinere “Heikes”:
- Het Rucphens Heike (onderdeel van de Achterhoek)
- Het Sprundels Heike (onderdeel van de Luienhoek)
- Het Ettense Heike / Ettense hoek (onderdeel van (onder) de (Hoge) Donk/ Donkskwartier / Luienhoek)
- De Bremstraat (onderdeel van de Heul)
In 1292 werd het oostelijk deel van het huidige dorp door de Heer van Breda uitgegeven ter vervening. Omstreeks 1500 beëindigde de turfwinning, waarna de vrijkomende goede gronden voor de landbouw werden benut. De slechtere gronden raakten begroeid met gagelstruweel en heide. Pas in 1636 wordt melding gemaakt van een zekere bewoonde kern op 't Heike, waar geleidelijk meer mensen kwamen te wonen. Vooral na 1775 was er sprake van bevolkingsgroei, mede door het hoge geboortecijfer. In 1841 was de nederzetting uitgegroeid tot circa 100 woningen met circa 500 inwoners. Omdat de nederzetting over drie gemeenten (Etten-Leur, Rucphen en Hoeven) was verdeeld, ontbreken exacte getallen.
In 1841 werd de zelfstandige parochie Sint Willebrord afgesplitst van die van Sprundel. Toen tevens een kerk werd gebouwd, trad er verdichting van de bebouwing op tot een echt dorp. Dit is na 1940 verder uitgegroeid tot het grootste kerkdorp in de gemeente Rucphen.
De bevolkingstoename bracht, gegeven de onvruchtbare bodem, armoede met zich mee. Het karige inkomen werd aangevuld met werkzaamheden zoals mandenvlechten, bezembinden, drogen van mos, wassen van zand, handel in kalveren en werken op de nabije, vruchtbare, zeekleigronden.
De armoede leidde tot oprichting van de Onderlinge Maatschappij tot verbetering van de toestand van de bewoners van Sint Willebrord, in 1842. Twee jaar later werd 24 ha grond aangekocht die door de bewoners kon worden ontgonnen. In het begin van de 20e eeuw maakte kunstmest het mogelijk om deze grond voor de tuinbouw in te richten en in 1913 werd een tuinbouwvereniging opgericht. Onder meer aardbeien en frambozen werden geteeld, en verhandeld op de veiling te Breda. De Maatschappij leerde de bewoners de benodigde ambachten aan en er werd vlas aangekocht dat door de bewoners werd tot garen werd gesponnen. Ook verschafte men hout voor klompenmakerij en er werd in 1909 een rozenkransenfabriek opgericht. Omstreeks 1925 werkten hier 100 mensen, waarvan 70 in huisarbeid en 30 op de fabriek. Deze fabriek werd na de Tweede Wereldoorlog niet meer opgestart en ingericht als sociale werkplaats, om in de jaren '70 van de 20e eeuw te worden gesloopt. De Rozenkransstraat herinnert nog aan deze episode.
Uiteraard vonden de mensen ook werk in de opkomende industriën in het nabijgelegen Breda en Roosendaal.
Sinds 1885 is Sint Willebrord een filiaalbedevaartplaats van Lourdes. In dat jaar werd een Lourdesgrot gebouwd. In 1925 werd een nieuwe kerk gebouwd, gebaseerd op het silhouet van de Basiliek van Lourdes. Het oorspronkelijke ontwerp van pastoor Bastiaansen werd uitgewerkt door architect J.H.H. van Groenendael. Ook werd in 1885 Sint Willebrord voor het eerst met een verharde weg bereikbaar, en wel een weg die aftakte vanaf de steenweg Breda-Roosendaal. Deze werd in 1908 via Schijf doorgetrokken tot de Belgische grens. De steenweg was nodig om de grote aantallen bedevaartgangers op te vangen die naar het processiepark trokken.
[bewerken] Bezienswaardigheden
Het dorp bestaat vooral uit grote, vrijstaande huizen en heeft weinig historische monumenten. De belangrijkste bezienswaardigheid is de kerk met daaromheen het mooie processiepark.
- De Sint-Willibrorduskerk uit 1925
- De Lourdesgrot met buitenpreekstoel uit omstreeks 1925.
- Het processiepark om de kerk, van oorsprong 19e eeuws, maar gerenoveerd in 1925.
- De verschillende beelden van de pastoors van het dorp, zoals dat van Ad de Bok en P.N. Bastiaansen.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Natuur en landschap
De omgeving van Sint Willebrord is dicht bebouwd. De kern van Sprundel is er in het zuiden zelfs aan vastgegroeid. Ten noordwesten van het dorp, aan de overzijde van de autoweg, bij Bosschenhoofd, bevindt zich het Pagnevaartbos. De Zwarte Sloot, een turfvaartrestant, is de enige waterloop van betekenis.
[bewerken] Evenementen
Jaarlijks terugkerende evenementen zijn de wielerronde, de kermis, braderie, pepernotenmarkt, internationale vogeltentoonstelling en schilderijenexpositie van amateurschilders.
[bewerken] Voorzieningen
Enkele voorzieningen zijn verzorgingshuis De Vlegter-De Kim, Steunpunten 'De Rozenkrans', 'De Vogelzang', 'Gagelstede' en 'De Linde', Buurthuis De Lanteern met jeugdcentrum, zaal van TTV The Back Hands. Ook zijn er twee Rooms-katholieke basisscholen: Willibrordus en Maria Goretti en peuterspeelzalen als 'Het Melktandje' en 'Dol-Fijn'. Sint Willebrord heeft een royaal aanbod aan detailhandel en met 4 grote supermarkten een regionale aantrekkingskracht. Winkels bevinden zich in de Dorpsstraat, waar het op vrijdag koopavond is. De weekmarkt is op zaterdag van 08.30 tot 12.00 uur.
[bewerken] Verenigingen
Enkele verenigingen zijn: Voetbalvereniging Rood-Wit, Tafeltennisvereniging The Back Hands, Fanfare De Eendracht, Gemengd koor Con Grazia, accordeonvereniging Sempre Cresendo, ondernemersvereniging Willebrord Promotion, wijkvereniging de Gagelrijzen, dartclub de Gagelprikkers, Carnavalsvereniging De Heikneuters en verder diverse biljartverenigingen en duivenclubs.
[bewerken] Verkeer en vervoer
St. Willebrord is bereikbaar via de A58. Openbaar vervoer is er via de buslijn 312 van Veolia.
[bewerken] Trivia
Sint Willebrord kent al jaren een vrij opmerkelijk politiek stemgedrag. Het opkomstpercentage bij verkiezingen hoort steevast tot de laagste van Nederland, en partijen met uitgesproken standpunten als de Boerenpartij, de Centrum Democraten en de LPF haalden hier hoge percentages.[1] In 2009 kwam Sint Willebrord in het nieuws als meest Geert Wilders-gezinde plaats van Nederland. In het kerkdorp stemde tijdens de Europese verkiezingen 51,8 procent PVV. Het werd zelfs in een lokale krant Sint Wildersbrord genoemd.
[bewerken] Bekende inwoners van Sint Willebrord
- Wim van Est, wielrenner
- Dick Jaspers, biljarter
- Christ van der Smissen, biljarter
- Rini Wagtmans, wielrenner
- Wout Wagtmans, wielrenner
- Gerwin Valentijn, biljarter
- Frans van Kuijk, biljarter
- Corry Konings, zangeres
- Jacques Hanegraaf, wielrenner
- De Electronica’s, amateurorkest De Vogeltjesdans
- Donny Gorter, voetballer
- Edwin Gorter, voetballer
- Justin van Dongen, sporter
- Marinus Valentijn, wielrenner
- Robin Huijer, karateka
[bewerken] Nabijgelegen kernen
Sprundel, Rucphen, Hoeven, Etten
[bewerken] Externe links
- Noodgebied Brabant. Aflevering van Andere Tijden (8 januari 2012) over armoedebestrijding in Sint Willebrord in de jaren 50
- Foto’s
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ Eerst stemden ze Koekoek, toen Janmaat en nu Fortuyn. Trouw, 17 mei 2002
 |
Zie de categorie St. Willebrord van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
|
Zie de categorie Sint Willebrord (Rucphen) van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
|
Plaatsen in de gemeente Rucphen | |
|---|---|---|
|
Dorpen: Rucphen · Schijf · Sint Willebrord · Sprundel · Zegge |
||
