Tenontosaurus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tenontosaurus
Status: Uitgestorven, als fossiel bekend
Tenontosaurus BW.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Infraklasse: Archosauromorpha
Superorde: Dinosauria
Orde: Ornithischia
Infraorde: Ornithopoda
Geslacht
Tenontosaurus
Ostrom, 1970
Typesoort
Tenontosaurus tilletti
Afbeeldingen Tenontosaurus op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Herpetologie

Tenontosaurus was een geslacht van plantenetende ornithischische dinosauriërs, behorend tot de groep van de Euornithopoda die tijdens het vroege Krijt leefde in het gebied van het huidige Noord-Amerika.

Vondst en naamgeving[bewerken]

Fossielen van Tenontosaurus werden in 1933 gevonden door Barnum Brown, in de Middle Dome-vindplaats in Wheatland County, Montana. De typesoort Tenontosaurus tilletti werd in 1970 benoemd en beschreven door John Ostrom. De geslachtsnaam is afgeleid van het Klassiek Griekse tenoon, "pees", een verwijzing naar de verbeende pezen die bij het bekken en de staartbasis de ruggengraat stijver maken. De soortaanduiding eert het gezin Tillett. Omdat dit uit meerdere personen bestond, emendeerde George Olshevsky in 1991 de soortnaam naar Tenontosaurus tillettorum

Het holotype, AMNH 3040, is gevonden in de Himesafzetting van de Cloverlyformatie die dateert uit het Albien, ongeveer 110 miljoen jaar oud. Het bestaat uit een gedeeltelijk skelet. De paratypen zijn YPM 5456, een schedel en YPM-PU 16338, een tweede gedeltelijk skelet. Later werd nog een dertigtal specimina aan de soort toegewezen.

In 1997 benoemde Dale Winkler een tweede soort: Tenontosaurus dossi. De soortaanduiding eert rancher James Doss op wiens ranch in Parker County, Texas het holotype is gevonden, FWMSH 93B1, in een laag van de Twin Mountains Formation die dateert uit het Aptien. Het bestaat uit een gedeeltelijk skelet. Een tweede skelet, FWMSH 93B2, is aan de soort toegewezen. De validiteit van de soort en zijn identiteit met Tenontosaurus zijn omstreden.

Beschrijving[bewerken]

Reconstructie van het skelet

Tenontosaurus werd ongeveer zeven à acht meter lang. De staart van Tenontosaurus kon tot vier meter lang worden en was net zolang als de romp. De forse maar smalle en gespierde romp rustte op lange achterpoten en brede, vijfvingerige voorpoten. Hij liep meestal op vier poten.

Fylogenie[bewerken]

De classificatie van Tenontosaurus is zeer problematisch en omstreden. Een adequate kladistische analyse ontbreekt nog. De lichte bouw van Tenontosaurus doet denken aan die van een hypsilophodont, maar bij nader onderzoek is gebleken dat hij hoogstwaarschijnlijk een basaal lid van de Iguanodontia is.

Levenswijze[bewerken]

Ostrom beschreef de soort in 1970 op basis van een skelet waarbij rondom de staarten van een vijftal deinonychi zijn gevonden. Ostrom interpreteerde dit als het restant van een gevecht, waarbij dan de tenontosaurus meerdere aanvallers gedood zou hebben. Het kan natuurlijk ook een toevallige opeenhoping van bijeengespoelde skeletten zijn geweest, of de resten van een maaltijd van een grote theropode die de onbuigzame staarten van de deinonychi liet liggen. Desalniettemin behoort de scène waarbij een tenontosaurus door een "roedel" deinonychi wordt aangevallen tot de meest afgebeelde onder alle paleontologische populair-wetenschappelijke illustraties.

Tenontosaurus leefde samen met theropoden als Deinonychus en Microvenator, sauropoden als Pleurocoelus en thyreophoren als Sauropelta.

Literatuur