Westnederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Niet te verwarren met West-Nederland, het westelijk deel van Nederland.
Leyland-Verheul 1107 uit 1968 was in feite de eerste (lees: oudste) standaardstreekbus van Westnederland. Deze bus maakt deel uit van de serie 1107-1111 en werd in 1968 door de Citosa uit Boskoop aangeschaft.

De NV Verenigd Streekvervoer Westnederland te Boskoop is een voormalig Nederlands openbaarvervoerbedrijf, dat van 1 januari 1969 tot 1 november 1994 actief was in het stads- en streekvervoer in een groot deel van de provincie Zuid-Holland en het zuidwestelijk deel van Utrecht.

Het ontstaan van Westnederland[bewerken]

Westnederland schafte in de periode 1988-1992 een groot aantal Mercedes-Benz O405-streekbussen aan. Zij kwamen in 1999 bij Connexxion terecht en deden dienst tot 2008. Bovenstaande 3977 ging in 2003 buiten dienst.

Het bedrijf "Westnederland" ontstond in 1968 - en ging per 1 januari 1969 rijden - na een fusie tussen:

Bedrijfsstructuur[bewerken]

Van meet af aan was Westnederland een dochteronderneming van de Nederlandse Spoorwegen, omdat de NS vrijwel alle aandelen bezat van Citosa en WSM. In 1974 voegde Westnederland zich bij de Vereniging van Exploitatieve Samenwerking Openbaar Vervoerbedrijven (ESO), een verbond van streekvervoerders. Het doel van de ESO was om samen een goede gesprekspartner voor de rijksoverheid te vormen. Zo konden ook subsidies vanuit de overheid beter gekanaliseerd worden. In 1982 trok de NS zich als aandeelhouder terug uit het streekvervoer, waarna de NV Aandelenbezit Streekvervoer (ABS) werd opgericht. In deze nieuwe holding (met de staat als eigenaar) werden de aandelen in het streekvervoer ondergebracht. In 1989 werden de activiteiten van ESO en ABS samengebundeld tot Verenigd Streekvervoer Nederland (VSN). De naam van deze holding werd in 1992 gewijzigd in VSN-Groep.

Het hoofdkantoor van Westnederland was gevestigd aan de Hoogeveenseweg te Boskoop, het vroegere hoofdkantoor van streekvervoerder Citosa. Op 9 december 2006 sloot Connexxion (de rechtsopvolger van Westnederland) de vestiging op deze historische plaats.

Vervoersgebied[bewerken]

Het vervoergebied van Westnederland strekte zich uit tussen Den Haag, Hoek van Holland, Rotterdam, Dordrecht, Gorinchem, Vianen, Nieuwegein, De Meern, Alphen aan den Rijn en Leiden.

Naast de hoofdvestiging in Boskoop had Westnederland vestigingen in onder andere:

Op 29 mei 1994 vond herverkaveling plaats van de vervoersgebieden van Westnederland en de aangrenzende bedrijven. Het vervoersgebied ten zuiden van de stad Utrecht (inclusief de sneltram) ging over naar Midnet. Dit bedrijf was ontstaan na een fusie tussen Centraal Nederland en de VAD. Door de verschuivingen raakte Westnederland de vestiging Nieuwegein (inclusief bus/trammaterieel) kwijt. Op 1 juni 1994 werd het vervoersgebied van Westnederland uitgebreid met het streekvervoer tussen Leiden en Den Haag (inclusief de stadsdienst Leiden). Dit vervoersgebied viel tot op dat moment onder beheer van de NZH. Na de overname door Westnederland wisselde ook een aantal NZH-bussen van eigenaar.

Fusies en overnames[bewerken]

In 1991 hadden de Haagse stadsvervoerder HTM en Westnederland plannen om te fuseren. Om deze plannen wereldkundig te maken werd een Mercedes-bus deels in HTM-kleuren gespoten. Tot een daadwerkelijke fusie is het nooit gekomen. Wel werd in 1991 het touringcarbedrijf "Westercoach" overgenomen, gevolgd door "Eutotax Holding" uit Schiedam in 1992.

Op 1 november 1994 hield Westnederland op te bestaan. Na een fusie met ZWN ging Westnederland verder als de ZWN-Groep. De hoofdzetel van dit bedrijf bleef Boskoop. Op 10 mei 1999 werd dit bedrijf onderdeel van Connexxion.

Sneltram Utrecht - Nieuwegein - IJsselstein[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Utrechtse sneltram voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Al in de jaren '60 werden er plannen gerealiseerd om een spoorverbinding aan te leggen tussen de stad Utrecht en groeikern Nieuwegein (deze stad zou in 1971 ontstaan na het samengaan van de gemeenten Vreeswijk en Jutphaas). In eerste instantie werd er gedacht aan een stadsspoorlijn via het Lunettentracé (zoals de latere Zoetermeerlijn van de NS). Deze plannen haalden het echter niet. In 1974 werd besloten dat er een sneltramverbinding tussen Utrecht en Nieuwegein zou worden aangelegd. De benodigde infrastructuur zou worden aangelegd onder auspiciën van de Nederlandse Spoorwegen door onder andere Strukton en Elektrorail. De exploitatie van de sneltram werd door de Nederlandse Spoorwegen gegund aan Westnederland.

In 1976 zou vervolgens worden begonnen met de bouw van het nieuwe remisecomplex te Nieuwegein. Dit remisecomplex bevatte naast een tramremise ook een busremise, een onderhoudswerkplaats (inclusief wasstraat) en een post voor de verkeersleiding. In 1978 kon het remisecomplex worden geopend, waarna de oude busgarage aan de Handelskade in Vreeswijk kon worden gesloten. In tussentijd werd er hard gewerkt aan het tracé van de sneltram. Op diverse plaatsen in Utrecht en Nieuwegein begon de komst van de sneltram steeds zichtbaarder te worden.

In 1979 werden 27 tramstellen besteld bij de SIG te Neuhausen (Zwitserland). Deze stellen, genummerd 5001-5027, waren van het zogenaamde "Stadtbahn B-model". Dit type tram was destijds zeer populair in Duitsland. In 1982 werden de eerste tramstellen op spoorwagons in Utrecht afgeleverd. In 1983 zouden de laatste stellen worden afgeleverd, waarna werd begonnen met instructieritten. Op 17 december 1983 zou het traject Utrecht - Nieuwegein-Zuid/Utrecht Nieuwegein-Doorslag in gebruik worden genomen. De verlenging naar IJsselstein volgde pas in 1985. In 2000 volgde een verdere verlenging.

In het geval er zich calamiteiten voordeden werd het gebruik van een hulpverleningswagen noodzakelijk geacht. Speciaal voor dit doel werd de voormalige Delftse stadsbus met het nummer 5443 omgebouwd tot hulpverleningswagen. In die hoedanigheid reed de 5443 nog tot en met 1988/1989. Diens opvolger was een Leyland-Den Oudsten LOK uit 1976. Deze stadsbus, eveneens met een Delfts verleden, werd na buitendienststelling in juli 1988 zeer ingrijpend verbouwd. Zo kreeg de bus aan de achterzijde een stalen nooddeur, welke uitgeklapt kon worden en als oprijplank kon fungeren. Voorts kreeg de bus diverse stellages ten behoeve van onderdelenopslag. Zo konden kleine defecten aan de sneltram zeer snel worden verholpen.

Autobusmaterieel[bewerken]

Met het ontstaan van Westnederland kwam al het oudere materieel van de Citosa en de WSM mee naar dit bedrijf. Het oudere materieel bestond onder andere uit Leyland A-Roads (zowel met een Werkspoor-carrosserie als met Den Oudsten-carrosserie) en Verheul-streekbussen (Leyland Royal Tiger). Ook kwamen er enkele standaardstreekbussen mee alsmede de negen Deftse stadsbussen Leyland Verheul LVS 5437-5445. Later kwamen hier nog de bussen van de Twee Provinciën bij. In onderstaand overzicht is het Westnederland-busmaterieel uit de periode 1969-1994 in grote lijnen opgenomen. Ook de standaardstreekbussen die door de Citosa, TP en WSM zijn aangeschaft, zijn in de lijst opgenomen.

Merk / Type Series Bijzonderheden
DAF / Den Oudsten MB200 3555-3571, 3679-3693, 3749-3751, 3770-3784, 3800-3802, 3864-3882, 6100-6112, 6219-6223, 6224-6243, 6841-6843, 8225-8248, 8356-8370, 8413-8439, 8440-8462, 8586-8595, 8667, 8767-8788, 9274-9307, 9349-9381, 9600-9614, 9665-9675, 9780-9798, 9839-9846, 9976-9978 De bussen tussen het nummer 8225 en 9675 hadden een brede voorinstap. Tot aan het nummer 9381 hadden de bussen een Wilson semi-automaat. De wagens uit de series 3749-3751, 3770-3784, 3800-3802 en 3864-3882 waren geheel geel en hadden geplakte zonwerende ruiten.
DAF / Den Oudsten MB200 semitoer 6598-6601, 6613-6618, 6666-6671, 6684-6689 De serie 6666-6671 en 6684-6689 waren echte semitoerbussen, terwijl de overige twee series touringcars waren die op de standaardstreekbus waren gebaseerd.
DAF / Den Oudsten DOK 6500-6507 Midibussen (10-meter) voor de stadsdiensten van Delft en Gouda
Den Oudsten B79 7000-7009 Midibussen (10-meter) voor de stadsdiensten van Delft en Gouda
Den Oudsten B85 0200-0203 Lagevloersbussen voor de stadsdienst van Nieuwegein (proefproject in samenspraak met Den Oudsten)
Den Oudsten B86 6728-6736, 6575-6581 De 6728-6736 hadden een lengte van 10-meter, de 6575-6581 hadden een lengte van 8-meter. De eerste serie reed vooral in Gorinchem en Gouda. De serie 6575-6581 was speciaal voor Delft aangeschaft.
Den Oudsten B88 MB230 4001, 4026-4037 Deze bussen gingen in 1990 naar Centraal Nederland in verband met een garage brand in Utrecht en WN streefde naar standaardisatie van het wagenpark
Den Oudsten B88 SB220 10-meter 6305-6312, 6330-6334, 6364-6368 Midibussen (10-meter) voor de stadsdiensten van Delft en Gouda
Den Oudsten B88 SB220 12-meter 5130-5158, 5220-5225, 5322-5331, 5397-5401, 5443-5455, 5479-5485 De serie 5130-5158 was bestemd voor het stadsvervoer in Alphen aan den Rijn
Den Oudsten B88 SBG220 7100-7108, 7760-7769 Aanvankelijk aangeschaft voor het Floriade-vervoer in 1992. In de ZWN-periode gingen een aantal wagens naar Midnet.
Den Oudsten Alliance B89 5612-5626 Aanvankelijk bestemd voor Duitsland. De bussen uit deze serie verschilden onderling dan ook van elkaar.
Den Oudsten Alliance B91 2072-2077, 2115-2125 De 2072-2077 waren bestemd voor de stadsdienst van Nieuwegein, maar werden in 1994 vervangen door de 2115-2125. De 2072-2077 schoven vervolgens door naar Zoetermeer.2115-2125 eerste toelating 01-02-1994.
Leyland / Verheul LVB 1107-1111
Leyland / Den Oudsten LOB 1699-1712, 2024-2028, 2084-2089, 2154-2166, 2167-2169, 2204-2205, 2224-2233, 2247-2255, 2256-2258, 2323-2334, 2335-2362, 2363-2368, 2369-2370, 2492-2497, 2498-2500, 2555-2579, 2580-2594 De 1699-1712 waren de laatste in Nederland geleverde Leyland-bussen
Leyland / Den Oudsten LOB semitoer 2678-2679, 2725, 2737-2743, 2796-2799, 2839-2841, 2842, 2933-2936, 2937-2939, 2941-2943, 2958-2959, 2998-2999
Leyland / Den Oudsten LOK 5528-5533, 5624-5629, 5643-5648, 5676-5681 Midibussen (10-meter) voor de stadsdiensten van Delft en Gouda
Leyland National 3113-3118
Mercedes-Benz O317G – Den Oudsten 7792-7799, 7800-7813 Aanvankelijk in 1976 aangeschaft voor het forensenvervoer tussen Den Haag en Zoetermeer (de Zoetermeerlijn moest er nog komen). Hadden 4 bedrijfsdeuren die door de passagiers konden worden bediend en stempelautomaten. De tweede serie werd in 1978 geleverd. Later zijn de meeste exemplaren doorgeschoven naar Nieuwegein waar ze werden ingezet in het forensenvervoer tussen Utrecht en Nieuwegein en een aantal naar Krimpen aan den IJssel voor forensenvervoer naar Rotterdam. Na de komst van de sneltram Utrecht gingen de meeste wagens ook naar Krimpen.
Mercedes-Benz – Vetter 12-meter 0305 3145-3149, 3150-3199 De 3145-3149 werden na ruil met enkele MB200-streekbussen van de WABO verkregen. De wagens werden in 1980 in Duitsland gebouwd zonder interieur en interieurverlichting. Ze werden voorzien van Nederlandse rode skai streekbusbankjes en interieurverlichting van het CSA-1 type. Werden na 10 jaar dienst bij Mercedes ingeruild voor nieuwe 0405 wagens.
Mercedes-Benz – Vetter 18-meter 0305G 7814-7843 Deze serie uit 1980 reed voornamelijk vanuit de vestiging Krimpen aan den IJssel op lijn 93, 96 en 98 en vanuit Ridderkerk. Net als de 3145-3199 werden ze zonder interieur en interieurverlichting vanuit Duitsland geleverd en voorzien van Nederlandse rode skai streekbusbankjes en interieurverlichting van het CSA-1 type. Ze waren voorzien van stempelautomaten en hadden een open instapregime. De laatste wagens gingen buiten dienst na de komst van de tak van de metro in Capelle aan den IJssel in mei 1994. De meeste wagens werden verkocht aan Portugal.
Mercedes-Benz O405 3950-3959, 3960-3969, 3970-3979, 4350-4399, 4400-4432, 4490-4499
Mercedes-Benz O405G 7673-7682, 7783-7792 Afgeleverd in 1990 en 1991. Reden vanuit Krimpen aan den IJssel op lijn 93, 96, 97 en 98. Sinds mei 1994 hoofdzakelijk op lijn 98 (later lijn 97/98). Wagens hadden stempelautomaten en een open instapregime.

Museummaterieel[bewerken]

Later bij Westnederland terechtgekomen bussen:

Busnummer Merk / Type Bewaard door Afbeelding
4282 (Citosa) Leyland-Verheul LV (toerbus) Haags Bus Museum
1107 (Citosa) Leyland-Verheul LVB Haags Bus Museum Citosa1107HBMKKloosterman.jpg
4842 (NZH, later WN) Leyland-Werkspoor A-Road Haags Bus Museum NZH-4842-Wijnhaven-1.jpg
7639 (RAGOM/Twee Provinciën) Leyland-Den Oudsten A-Road Haags Bus Museum HOVM HBM Citosa7639.jpg
2740 (VAGU 74) Leyland-Den Oudsten semitoer Autobusmuseum Oudewater
2743 (VAGU 76) Leyland-Den Oudsten semitoer Haags Bus Museum VAGU 76 Haags Bus Museum.JPG
4697 (WSM) Leyland-Werkspoor A-Road Stichting Veteraan Autobussen
5443 (WSM) Leyland-Verheul LVS (Kort Leyland Leopard chassis met O.600 motor. Daarom géén Tiger Cub.) thans bij Stichting RoMeO te Rotterdam
7602 (WSM) Leyland-Den Oudsten A-Road Voorheen Nederland Spoorwegmuseum (NSM), thans particulier eigendom

Door Westnederland nieuw aangeschafte bussen:

Busnummer Merk / Type Bewaard door Afbeelding
2086 Leyland-Den Oudsten LOB Stichting Veteraan Autobussen (kantinebus)
2587 Leyland-Den Oudsten LOB Stichting BEVER (promotiebus)
3114 Leyland National Haags Bus Museum Hague Bus Museum bus, 1975 Leyland National (27-69-GB), Westnederland 3114, Showbus UK 2002.jpg
3681 DAF-Den Oudsten MB200 Van IJsseldijk Infra museumbus
3882 DAF-Den Oudsten MB200 Haags Bus Museum Haags Bus Museum 3882 BY-79-TK.JPG
5677 Leyland-Den Oudsten LOK Noordelijk Bus Museum TSN 57-29-PB 24-02-2007 Nationaal Bus Museum.JPG
8229 DAF Den Oudsten MB200 Stichting Busmuseum (is in ombouw tot cabriolet)

Westnederland-bussen in hun tweede leven[bewerken]

Na intensief gebruikt te zijn in het Nederlandse openbaar vervoer werden de meeste Westnederland-bussen geëxporteerd naar het buitenland of simpelweg gesloopt. Een bescheiden aantal bussen kreeg nog een toekomst in Nederland. Hieronder volgt een overzicht van de bussen die een opmerkelijk 2e leven kregen:

  • Bus 6112, één van de eerste MB200-bussen van Westnederland, werd na afvoer omgebouwd tot rijdende pizzeria. Tot op heden heeft deze bus nog steeds deze functie en is rond Arnhem te bewonderen.
  • Truckmagazine Truckstar kocht in 1988 de 2582 en de 2583 voor promotiedoeleinden.
  • De bussen 5644 en 5678 werden na afvoer omgebouwd tot campers. Beide bussen bestaan nog steeds.
  • HTM-Specials bouwde de 6224 in 1994 om tot luxe cabriolet. Inmiddels rijdt deze bus bij Drenthe Tours.
  • Safaripark Beekse Bergen kocht medio jaren '90 een aantal MB200-bussen voor de bussafari's in het wildpark. Het betrof de bussen 8446, 8451, 8453, 8458, 8460, 8461, 8778, 9277 en 9372. De meeste exemplaren doen vandaag de dag nog steeds dienst.
  • Den Oudsten B86-bus 6730 werd na afvoer in 1999 omgebouwd tot mobiele snackbar. In die hoedanigheid is deze bus nog steeds in Zeeland te vinden.
  • De Westnederland-bussen 9350, 4495 en 4496 kwamen na afvoer terecht bij Kwibus Fun Bus. De 9350 is inmiddels afgevoerd, maar de twee Mercedessen rijden nog steeds hun rondjes.
  • Diverse bussen werden na afvoer omgebouwd tot rijdende motorhomens ten behoeve van het transporteren van stockars. De bussen 2252, 2841, 6100, 6668, 6671, 6687, 8370 en 9280 was dit lot toebedeeld.
  • Enkele B88-bussen kwamen na afvoer bij Thijssen Tours in Geulle terecht. Het betrof de 5143, 5145 en 5326.
  • Taxi Maasdriel kocht de B88's 5328 en 5444 op. Ze werden ingezet voor bijzondere vervoeren in de omgeving van 's-Hertogenbosch. Naderhand werden de bussen overgenomen door Juijn uit Rossum, waarna de bussen werden ingeruild bij een handelaar.