Provincieraadsverkiezingen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Belgische provincieraadsverkiezingen
2007 federal elections Belgium 13.jpg
Land Vlag van België België
Opkomst Stemplicht
Opvolging verkiezingen
2012     2018
Portaal  Portaalicoon   Politiek
België

De provincieraadsverkiezingen zijn verkiezingen waarbij de provincieraden van de 10 Belgische provincies worden verkozen. Sinds 2001 worden deze door de gewesten georganiseerd. Er is dus aparte wetgeving voor de vijf Vlaamse en vijf Waalse provincies, maar in allebei worden ze zesjaarlijks op de tweede zondag van oktober gehouden. Ze vallen daarbij samen met de gemeenteraadsverkiezingen, terwijl dit vroeger met de parlementsverkiezingen was. Omdat voor alle provincies op dezelfde dag verkiezingen worden gehouden, spreekt men veelal van provincieraadsverkiezingen (in het meervoud).

Beschrijving[bewerken]

De grondbeginselen van het Belgisch kiessysteem zijn vastgelegd in de Grondwet en de Provinciekieswet. De verkiezingen gebeuren representatief op basis van het algemeen enkelvoudig stemrecht met uitzondering van minderjarigen (-18) die geen stemrecht hebben. Daarnaast wordt het principe van de evenredige vertegenwoordiging toegepast. De stemming is geheim en verplicht voor iedereen met de Belgische nationaliteit die in de gemeente woont. Men dient zich minstens aan te melden in het stembureau en het stemhokje te betreden. Bij volmacht, blanco of ongeldig stemmen is toegestaan. Een stembiljet of -kaart waar schade aan is, is eveneens ongeldig. Het stembiljet voor de provincieraad – met daarop de kieslijsten van de verschillende partijen – heeft tevens een opvolgerslijst. De provincieraadsverkiezingen vallen traditioneel samen met de gemeenteraadsverkiezingen en de districtraadsverkiezingen in Antwerpen.

De verkiezingen gebeuren niet in één kieskring per provincie (zoals bij de regionale en federale verkiezingen, maar wel in kleine kieskringen die provinciedistricten" worden genoemd. In het hele district wordt steeds dezelfde kieslijst aangeboden. Dit gebeurt via een systeem van apparentering op het niveau van de administratieve arrondissementen. Apparentering houdt in dat de meeste zetels evenredig verdeeld worden op het niveau van het kiesdistrict, maar dat sommige zetels op het niveau van het arrondissement worden verdeeld. Zo wordt een evenredige verdeling van de zetels over de kiesdistricten gecombineerd met een evenredige verdeling van de zetels onder de partijen op het niveau van het arrondissement. (Apparentering werd t.e.m. 1999 ook gebruikt om de federale Kamer en het Vlaams en Waals parlement te verkiezen.)

De verkiezingen vinden plaats in verschillende stembureaus verspreid over de provincie. Iedere kiezer kan één stem uitbrengen, maar daarbij verschillende kandidaten binnen één lijst aanduiden. Ook kan men een lijststem uitbrengen. Daarnaast is er nog een geheel van algemene of specifieke wetten en reglementaire besluiten over de (provincieraads)verkiezingen. Afhankelijk van de grootte van het provinciedistrict moeten er tussen de 6 en 21 zetels verdeeld worden. Deze lokale verkiezingen worden georganiseerd door het gewest waartoe de provincies behoren. In Vlaanderen is het Agentschap voor Binnenlands Bestuur van de Vlaamse overheid dat in staat voor de organisatie van deze verkiezingen.

De verkozenen zetelen voor een legislatuur van zes jaar en hebben daarbij de vrijheid om verordeningen te maken. Na de provincieraadsverkiezingen vinden er coalitiebesprekingen plaats tussen de verschillende lokale politieke partijen om tot een meerderheid te komen. In het geval een partij alleen de absolute meerderheid behaald, mag ze vanzelfsprekend alleen besturen. In de andere gevallen hebben de lokale partijen tot 1 januari van het daarop volgende jaar op tot een bestuursakkoord te komen, vervolgens verdelen ze de mandaten van de deputatie en de mandaten in de RESOC's.

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook het artikel Evolutie van het stemrecht in België.

Voor 1949 werden de provincieraadsverkiezingen bij normale hernieuwing veertien dagen na de parlementsverkiezingen gehouden. Door de wet van 15 mei 1949 werden vanaf dan beide verkiezingen op dezelfde dag georganiseerd. De wet werd reeds een maand later bij de verkiezingen van 26 juni 1949 toegepast. De laatste zulke verkiezing werd op 24 november 1991 gehouden.

De vierde staatshervorming van 1992 voorzag in onder meer de rechtstreekse verkiezing van de regionale parlementen en de splitsing van de provincie Brabant. Hierdoor worden er sinds de verkiezingen van 9 oktober 1994 tien in plaats van negen provincieraden verkozen en worden ze tezamen met de gemeenteraadsverkiezingen georganiseerd. Hierdoor kregen de provincieraden dus een vaste legislatuur van zes jaar, in plaats van afhankelijk te zijn van een eventuele vroegtijdige ontbinding van het parlement zoals dit voor de laatste verkiezingen in 1991 was gebeurd.

In Vlaanderen is er sinds 7 juli 2006 een verdeling van het aantal zetels op basis van het Provinciedecreet van december 2005.[1] Het werd in 2011 herzien,[2] na een klacht bij het Grondwettelijk Hof van 5 december 2007 [3] die de indeling vernietigde omdat deze een schending vormde van de grondwetsartikelen 10 en 11. Het hof oordeelde dat het verschil in omvang een niet-redelijke impact uitoefende op de verkiezingsresultaten. De vaststelling gold voornamelijk voor de kleine provinciedistricten van de provincies Limburg, West- en Oost-Vlaanderen.[4]

Sinds 2013 (dat wil zeggen na de provincieraadsverkiezingen van oktober 2012) tellen de provincieraden van de Vlaamse provincies twaalf leden minder, dus in totaal 60 provincieraadsleden minder. Dat betekent: 72 voor Antwerpen, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen; 63 voor Limburg. In Wallonië is er een nog grotere vermindering gebeurd van het aantal provincieraadsleden, in totaal 104 provincieraadsleden minder.[5]

Recente evolutie van het aantal provincieraadsleden
Provincie Tot 2012 2013-heden Toekomstig (2019)
Antwerpen 84 72 39
Limburg 75 63 30
Oost-Vlaanderen 84 72 36
Vlaams-Brabant 84 72 35
West-Vlaanderen 84 72 35
Totaal Vlaams Gewest 411 351 175
Henegouwen 84 56
Luik 84 56
Luxemburg 47 37
Namen 56 37
Waals-Brabant 56 37
Totaal Waals Gewest 327 223

Structuur[bewerken]

Vlag van België Provincieraads-
verkiezingen
Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente District
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Vlag Waals Gewest Wallonië
Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Vlag Limburg Limburg
Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen
Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Vlag Luik (provincie) Luik
Vlag Henegouwen Henegouwen
Vlag Namen (provincie) Namen
Vlag Waals-Brabant Waals-Brabant
Vlag Luxemburg Luxemburg
43 589 9
Vlag Vlaamse Gemeenschap Vlaamse Gemeenschap
Vlag Franse Gemeenschap Franse Gemeenschap
Vlag Duitstalige Gemeenschap Duitstalige Gemeenschap
Vlag Vlaams Gewest Vlaams Gewest
Vlag Waals Gewest Waals Gewest
Vlag Brussels Hoofdstedelijk Gewest Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering
Franse gemeenschapsregering
Regering van de Duitstalige Gemeenschap
Vlaamse regering
Waalse Regering
Brusselse Hoofdstedelijke Regering
Deputatie Gemeentebestuur Districtscollege
Raad Europees Parlement Senaat Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement
Parlement van de Franse Gemeenschap
Parlement van de Duitstalige Gemeenschap
Vlaams Parlement
Waals Parlement
Brussels Hoofdstedelijk Parlement
Provincieraad Gemeenteraad Districtsraad
Kiesomschrijving Frans Kiescollege
Nederlands Kiescollege
Duitstalig Kiescollege
12 kieskringen 46
kiesarrondissementen
69 208 589 9
Verkiezing Europese Federale Vlaamse, Brusselse,
Waalse, Duitse Gemeenschaps-,
en Franse Gemeenschapsverkiezingen
Provincieraads- Gemeenteraads- Districtsraads-

Indeling[bewerken]

De zetelaantallen weergegeven in onderstaande tabel zijn de aantallen voor de provincieraden.

Vlaams Gewest[6]
kieskring kiesarrondissement provinciedistrict
BelgiumAntwerp.png
Kieskring Antwerpen (72 zetels)
Antwerpen (41) Antwerpen (21)
Boom (7)
Kapellen (13)
Mechelen-Turnhout (31) Herentals (7)
Lier (7)
Mechelen (6)
Turnhout (11)
BelgiumLimburg.png
Kieskring Limburg (63 zetels)
Limburg (63) Hasselt (8)
Beringen (9)
Peer (7)
Genk (7)
Sint-Truiden (10)
Maasmechelen (9)
Neerpelt (6)
Tongeren (7)
BelgiumEastFlanders.png
Kieskring Oost-Vlaanderen (72 zetels)
Gent (30) Gent (12)
Deinze (11)
Eeklo (7)
Aalst-Oudenaarde (20) Aalst (6)
Geraardsbergen (8)
Oudenaarde (6)
Dendermonde-Sint-Niklaas (22) Dendermonde (10)
Sint-Niklaas (12)
BelgiumWestFlanders.png
Kieskring West-Vlaanderen (72 zetels)
Brugge (17) Brugge (17)
Kortrijk-Ieper (24) Ieper (7)
Kortrijk (17)
Oostende-Veurne-Diksmuide (16) Oostende (9)
Veurne-Diksmuide (7)
Roeselare-Tielt (15) Roeselare (9)
Tielt (6)
BelgiumFlemishBrabant.png
Kieskring Vlaams-Brabant (72 zetels)
Halle-Vilvoorde (40) Halle (21)
Vilvoorde (19)
Leuven (32) Leuven (13)
Diest (12)
Tienen (7)
Waals Gewest[7]
kieskring kiesarrondissement provinciedistrict
BelgiumHainaut.png
Kieskring Henegouwen (56 zetels)
Doornik - Aat (13) Doornik (9)
Aat (4)
Charleroi (18) Charleroi (9)
Châtelet (4)
Fontaine-l'Évêque (5)
Thuin (6) Thuin (6)
Bergen (11) Bergen (4)
Boussu (7)
Zinnik (8) Zinnik (4)
La Louvière (4)
BelgiumLiege.png
Kieskring Luik (56 zetels)
Hoei - Borgworm (10) Hoei (6)
Borgworm (4)
Luik (31) Luik (10)
Wezet (5)
Fléron (7)
Seraing (4)
Saint-Nicolas (5)
Verviers (15) Verviers (7)
Dison (4)
Eupen (4)
BelgiumLuxembourg.png
Kieskring Luxemburg (37 zetels)
Aarlen - Marche-en-Famenne - Bastenaken (21) Aarlen (8)
Marche-en-Famenne (7)
Bastenaken (6)
Neufchâteau - Virton (16) Neufchâteau (5)
Bouillon (4)
Virton (7)
BelgiumNamur.png
Kieskring Namen (37 zetels)
Namen (23) Namen (9)
Andenne (5)
Gembloers (9)
Dinant - Philippeville (14) Dinant (5)
Ciney (4)
Philippeville (5)
BelgiumWalloonBrabant.png
Kieskring Waals-Brabant (37 zetels)
Nijvel (37) Nijvel (16)
Waver (21)

Externe links[bewerken]