Gloria Wekker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Gloria Wekker
Wekker (2016)
Wekker (2016)
Algemene informatie
Volledige naam Gloria Daisy Wekker
Geboren Paramaribo, 13 juni 1950
Nationaliteit Vlag van Nederland Nederland
Beroep antropologe
Overig
Politiek BIJ1 (vanaf 2017)
Portaal  Portaalicoon   Mens & maatschappij

Gloria Daisy Wekker (Paramaribo, 13 juni 1950) is een Surinaams-Nederlandse antropologe, gespecialiseerd in genderstudies, Caribische studies, en de bestudering van seksualiteit, etniciteit en postkolonialisme.[1] Wekker staat bekend om haar werk over racisme in Nederland en intersectioneel denken in het feminisme.[2] Zij is emeritus hoogleraar sociale en culturele antropologie aan de Universiteit Utrecht.

Biografie[bewerken]

Wekker werd geboren in Paramaribo en verhuisde in 1951 met haar familie naar Nederland. Ze begon aanvankelijk in Nijmegen aan een studie rechten, maar ging uiteindelijk culturele antropologie studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Ze haalde in Amsterdam in 1981 haar doctoraal, met als specialisaties het Caribisch gebied, vrouwenstudies en klinische psychologie.[3] Haar oudere broer Herman Wekker werd hoogleraar Engels in Groningen.

Carrière[bewerken]

In 1992 behaalde Wekker aan de Universiteit van Californië in Los Angeles haar Ph.D.-graad met haar thesis: I am gold money (I pass through all hands, but I do not lose my value): The construction of selves, gender and sexualities in a female, working-class, Afro-Surinamese setting. Dit werk werd in 1994 in het Nederlands uitgegeven onder de titel: Ik ben een gouden munt. Subjectiviteit en seksualiteit van Creoolse volksklasse vrouwen in Paramaribo.[4]

Na het behalen van haar Ph.D.-graad in de Verenigde Staten werkte Wekker in Nederland onder andere voor het Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur. Ze raakte ook betrokken bij het activisme rondom de tweede feministische golf. In 1984 richtte zij samen met Tania Leon, Tineke Sumter en José Maas de actiegroep "Sister Outsider" op voor zwarte, lesbische vrouwen. Sister Outsider was vernoemd naar de gelijknamige essaybundel van de Amerikaanse feministe en schrijfster Audre Lorde.[5]

In 2001 werd Gloria Wekker de eerste gekleurde Nederlandse hoogleraar Gender en Etniciteit aan de Faculteit der Letteren van de Universiteit Utrecht. De Aletta-leerstoel Gender en Etniciteit is een initiatief van het voormalige IIAV (Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging), nu het Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis. Wekker werd tevens directeur van het expertisecentrum Gender, Etniciteit en Multiculturaliteit in het hoger onderwijs (GEM)].[6]

Politiek[bewerken]

Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2017 was Wekker verkiesbaar namens Artikel 1.[7] De partij (later hernoemd tot Bij1) haalde de kiesdrempel niet. Ook was Wekker lijstduwer voor de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen in 2018. BIJ1 behaalde één zetel in de gemeenteraad.

Boeken en prijzen[bewerken]

Voor Politics of Passion: Women’s sexual culture in the Afro-Surinamese diaspora, een studie naar Mati's in Suriname (vrouwen die seksuele relaties met andere vrouwen hebben, maar zich niet als lesbiennes identificeren)[8] won Wekker in 2007 de Ruth Benedict-prijs van de 'Association of Queer Anthropology'[9], een onderzoeksgroep binnen de American Anthropological Association.[10][11]

Wekkers boek White Innocence: Paradoxes of Colonialism and Race (2016) was spraakmakend in de Nederlandse media.[12] In het boek onderzoekt Wekker de rol die ras, met name witheid, en de gevolgen van de Nederlandse koloniale geschiedenis spelen in de hedendaagse Nederlandse maatschappij. Haar centrale stelling is dat het Nederlandse zelfbeeld hierover wordt gekenmerkt door een paradox: ras en racisme roepen heftige emoties op, terwijl het bestaan ervan tegelijkertijd wordt ontkend.[13]

Naast haar activisme, in combinatie met haar dienstverband bij universiteiten, schrijft Wekker ook gedichten en proza.[3]

In 2017 werd haar de Joke Smit-prijs toegekend, 'vanwege haar langdurige strijd voor de verbetering van de positie van zwarte vrouwen in Nederland.'[14]

Kritiek[bewerken]

Wekkers publicaties en denkbeelden zijn niet onomstreden. Critici laken vooral het in hun ogen onwetenschappelijke karakter van haar werk en zijn van mening dat ze niet genuanceerd genoeg is.[15][16] Zo schreef Carel Peeters in Vrij Nederland: "Maar de ‘case studies’ die Wekker geeft om alledaags en structureel racisme mee te illustreren en te analyseren zijn weinig solide" en "Wekker ziet overal structureel racisme. Ze denkt voortdurend in termen van ‘ras’."[17]

In een essay over de invloed van etnisch-culturele factoren bij problemen met migratie en criminaliteit stelt Herman Vuijsje dat Gloria Wekker in haar boek ‘Witte onschuld’ meisjesbesnijdenis opvoert als een favoriet onderwerp van witte mannen die zwarte vrouwelijke seksualiteit willen beheersen, en niet als een aspect van een te betreuren cultuur waarin vrouwen niet alleen slachtoffer maar ook dader zijn. Volgens Vuijsje zet Wekker de kritiek van Ayaan Hirsi Ali op deze cultuur neer als een vrijbrief voor seksueel racisme, en zwijgt zij over de al te tastbare gevolgen van deze in zijn ogen cultureel bepaalde misogynie omdat daarin geen racisme en geen ‘witte’ schuld kan worden geconstrueerd. [18]

Publicaties[bewerken]

Onderstaand is een selectie van publicaties waarvan Gloria Wekker de hoofdauteur is.

  • (nl) Oog in oog. Over het werk van Audre Lorde. Uitgegeven in Utrecht door Savannah Bay in 1986, geen ISBN
  • (en) 'Coming in from the cold': linguistic and socio-cultural aspects of the translation of Black English Vernacular literary texts into Surinamese Dutch. Samen met haar oudere broer Herman geschreven, uitgegeven in Leiden door vakgroep Engels in 1990
  • (en) I am gold money: (I pass through all hands, but I do not lose my value): the construction of selves, gender and sexualities in a female working class, Afro-Surinamese setting (Ph.D.). University of California, Los Angeles in 1992.
  • (nl) Ik ben een gouden munt, ik ga door vele handen, maar verlies mijn waarde niet: subjectiviteit en seksualiteit van Creoolse volksklasse vrouwen in Paramaribo. vertaald en uitgegeven in Amsterdam door VITA in 1994.
  • (en) Of mimic men and unruly women: exploring sexuality and gender in Surinamese family systems. Cave Hill, Barbados: University of the West Indies, in 2001
  • (nl) Nesten bouwen op een winderige plek : denken over gender en etniciteit in Nederland., uitgegeven door Universiteit Utrecht, Faculteit der Letteren in 2002, ISBN 978-907-6-91223-3
  • (en) The Politics of Passion: Women's Sexual Culture in the Afro-Surinamese Diaspora., uitgegeven in New York door Columbia University Press in 2006 ISBN 978-0-231-13162-9.
  • (en) White Innocence: Paradoxes of Colonialism and Race,[19] uitgegeven in Durham (North Carolina) door Duke University Press in 2016, ISBN 9780822360759
  • (nl) Witte onschuld - Paradoxen van kolonialisme en ras,[20] vertaald door Menno Grootveld en uitgegeven door Amsterdam University Press in november 2017, ISBN 978 94 6298 477 6

Onderstaand is een selectie van publicaties waaraan Gloria Wekker heeft meegeschreven;

  • (en) "One finger does not drink okra soup: Afro-Surinamese women and critical agency". Feminist genealogies, colonial legacies, democratic futures. New York door uitgever Routledge in 1997, pagina 330 t/m 352
  • (en) "Thamyris". Feminist genealogies, colonial legacies, democratic futures, uitgegeven in Leiden door Brill Publishers in 1998, pagina 105 t/m 129
  • (en) "Mati-ism and black lesbianism: two idealtypical expressions of female homosexuality in black commnunities of the diaspora". In Constantine-Simms, Delroy. The Greatest Taboo: Homosexuality in Black Communities. Uitgegeven in Los Angeles (Californië) door Alyson Books in 2001, pagina 149 t/m 162. ISBN 978-1-55583-564-4
  • (en) Hoofdstuk "Afro-Surinamese women's sexual culture and the long shadows of the past" in: Sexuality, Social Exclusion & Human Rights. Vulnerability in the Caribbean Context of HIV. Hoofdauteurs: Christine Barrow, Marjen de Bruin en Robert Carr. Uitgegeven in Kingston (Jamaica) door Ian Randle Publishers, 2009. pp. 192–214. ISBN 978-976-637-395-5

Externe link[bewerken]

Referenties[bewerken]