Panbos en Tannenberg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Panbos
Natuurgebied
Panbos en Tannenberg
Panbos en Tannenberg
Situering
Land Nederland
Locatie provincie Utrecht
Coördinaten 52° 7′ NB, 5° 13′ OL
Dichtstbijzijnde plaats Bosch en Duin
Informatie
Beheer Utrechts Landschap
Foto's
Zicht op het twee kilometer lang kaarsrecht bospad in het Panbos, restant van de Amersfoortseweg uit 1652
Zicht op het twee kilometer lang kaarsrecht bospad in het Panbos, restant van de Amersfoortseweg uit 1652
Portaal  Portaalicoon   Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug

Het Panbos is een natuurgebied aan de noordzijde van de Amersfoortseweg N237 ten westen van Bosch en Duin aan de rand van De Bilt. Het vormt samen met landgoed Beerschoten en landgoed Houdringe een aaneengesloten natuurgebied van 367 hectare. Aan de noordgrens van het Panbos ligt golfterrein ‘De Pan’.

Het bos kreeg haar naam door een komvormige uitholling van de bodem, een pan. Hierin bleef water bleef staan door een ondoorlaatbare laag in de ondergrond. De pan werd gebruikt om de schapen te laten drinken. Toen de ondoorlaatbare laag later werd doorgestoken zakte het water dieper de grond in. Op een kaart uit circa 1850 is een komvormige laagte zichtbaar met Het gebied is tegenwoordig onderdeel van De Biltse Duinen:een belangrijk deel van ‘de Pan’ is in 2010 verworven.

Het Panbos werd eind 19e eeuw aangelegd op de woeste gronden ten noorden van Zeist. Het bos bestaat veelal uit grove den, met in het noordwestelijke deel loofbomen zoals de inlandse eik, de Amerikaanse eik en de beuk. In het voedselarme noordelijke deel van het Panbos liggen de zandverstuivingen Grote en de Kleine Sahara.[1]

Buitenplaats Tannenberg[bewerken]

De Tannenberg was een buitenplaats van circa 22 ha. dat genoemd is naar een heuvel noordwest van Panbos in Bosch en Duin. Hier lieten de dames Royaard in 1904 huis Cantecleer bouwen. De parkachtige structuur is nog herkenbaar. De ommuurde moestuin De knollentuin hoorde vroeger bij buitenplaats Tannenberg. Het Jugendstilachtige huis aan de Duinweg werd ontworpen door H. Tjabring uit Utrecht. Bij Tannenberg staan nog de voormalige stal, koetshuis en twee dienstwoningen uit 1902 in chaletstijl. Het buitenhuis werd in 1946 gebruik genomen als rust- en herstellingsoord van de Dames Royaards Stichting. De Knollentuin en landhuis Canteclaer zijn eigendom van de stichting Christophoris, een leef- en werkomgeving voor kinderen met een verstandelijke beperking.

Recreatie[bewerken]

Op de Topografische Militaire Kaart uit 1850 staat ‘Het Panhuys’ aangegeven. Deze uitspanning annex herberg werd in 1966 gesloopt. Het grootste deel van het Panbos was in de negentiende eeuw eigendom van Steengracht van Oostcapelle in de gemeente Zeist. Deze gebruikte het gebied onder meer als warande (jachtbos). In 1922 begint NV Schaerweijder Bossen met het uitgeven van bouwpercelen voor villa’s. In die tijd werd ook golfterrein ‘De Pan’ aangelegd. Toen er een bouwverbod op deze terreinen kwam, kocht de gemeente Zeist de grond voor recreatie. Vanaf 1966 beheerde de gemeente ook de Tannenberg. Na het verkrijgen van de beheersrechten in 1996 werd het Utrechts Landschap in 2004 eigenaar van het Panbos.[2]

Zie ook[bewerken]