Veda's

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een vroeg-19e-eeuws fragment van de Rig-Veda, geschreven in het Devanagarischrift.

De Veda's (Sanskriet: वेद, veda) zijn de oudste en heiligste geschriften van het hindoeïsme. Er zijn vier Veda's: de Rig-Veda, de Atharva-Veda, de Yajur-Veda en de Sama-Veda. Een belangrijk deel van de Indiase filosofie en veel van de religieuze sekten die tot het hindoeïsme gerekend worden zijn gebaseerd op deze teksten.

De studie van de Veda's is met yajna (offers) en voortplanting een centrale thema van dharma voor een tweemaal-geborene (dvija).

De Veda's zijn sruti, "wat wordt gehoord", wat wil zeggen dat deze teksten niet afkomstig zijn van mensen, maar aan zieners of rsi zijn geopenbaard. Dit in tegenstelling tot de smriti, "wat wordt herinnerd", die wel een menselijke auteur hebben. Hindoes kennen daarom aan de Veda's een canonieke waarde toe, ze bevatten eeuwige, universele kennis en zijn door God geschonken aan de mensheid.

Het woord 'Veda' is etymologisch verwant aan het werkwoord weten en betekent kennis. 'Veda' betekent 'weten', een religieus, theologisch weten.[1]

De Veda's bevatten religieuze hymnen, spirituele filosofie, een kosmologie en sociale en rituele voorschriften.

De vier Veda's zijn verder onder te verdelen in Samhita's, Brahmana's, Aranyaka's en Upanishads.

Ontstaan[bewerken]

De oudste delen van de Rig-Veda zijn waarschijnlijk rond 1500 voor Christus ontstaan, en de andere drie Veda's enkele eeuwen later. Aanvankelijk werden ze mond-tot-mond doorgegeven door barden en priesters. Pas rond 500 voor Christus werden ze op schrift gesteld. De periode in de Indiase geschiedenis waarin de Veda's ontstonden wordt wel de Vedische periode genoemd.

Tekstanalyse laat zien dat de Veda's niet een schrijver hadden, maar geleidelijk samengesteld zijn uit eerder door mondelinge overlevering doorgegeven hymnen en verhandelingen. Speciale leden van de brahmanen, zogenaamde pandits, hadden ten taak de verzen uit het hoofd te leren. Dit voorrecht werd vaak per familie doorgegeven. Speciale versvormen en ritmes vergemakkelijkten het uit het hoofd leren en zorgden ervoor dat de teksten intact konden blijven. Pas later werden de teksten opgeschreven en samengevoegd, omdat het als een teken van verval werd beschouwd indien de eeuwenoude kennis niet meer gewoon onthouden kon worden.

De oudste van de vier Veda's is de Rig-Veda, geschreven in de meest archaïsche vorm van het Sanskriet. De Rig-Veda kreeg zijn huidige vorm aan het einde van het tweede millennium v.Chr., maar bevat teksten en hymnen die nog verder teruggrijpen. De andere Veda's zijn later vastgelegd, waarschijnlijk in het begin van het eerste millennium v.Chr..

Indeling[bewerken]

Alle vier Veda's bevatten een verzameling hymnen (Samhita's), een gedeelte dat de exegese van rituelen beschrijft (de Brahmana's), een beschrijving van religieuze riten en voorschriften (de sutra's) en een serie filosofische verhandelingen (de Upanishads en Aryanka's).[2]

In de Veda's vonden de oude Indische priesters de benodigde spreuken, hymnen, formules, enzovoort voor religieuze plechtigheden. In totaal waren er vier priesters nodig bij een dienst: de roeper, de zanger, de celebrant en de opperpriester. Daarom zijn er ook vier Veda's, één voor elke priesterlijke functie.[1]

De 4 Veda's zijn:

  • de Rig-Veda: de 'Veda van de Verzen'; het weten omtrent de lofzangen;[1] basisveda met de hymnen (lofzangen) die ook in de andere deels worden herbruikt
  • de Sama-Veda: de 'Veda der Liederen'; het ware weten;[1] zangvorm
  • de Yajur-Veda: de 'Veda van de Offerspreuken'; het weten omtrent de offerformules [1]
  • de Atharva-Veda: de 'Veda van de Atharvan'; het weten omtrent de magische formules;[1] rituelen
Veda's[3]
Sakha
(Recensie)
Samhita Brahmana Aranyaka Upanishad Srautasoetra
Rigveda Sakala Rigveda-Samhita
ca. 1200 v.Chr.
Aitareya-Brahmana
ca. 800 v.Chr.
Aitareya-Aranyaka Aitareya-Upanishad Asvalayana-Srautasoetra
Vaskala Kausitaki-Brahmana of Sankhayana-Brahmana Kausitaki-Aranyaka of Sankhayana-Aranyaka Kausitaki-Upanishad Sankhyana-Srautasoetra
ca. 500 v.Chr.
Samaveda Ranayaniya - Kauthuma Samaveda-Samhita Pancavimsa-Brahmana
ca. 800 v.Chr.
Sadvimsa-Brahmana
Chandogya-Upanishad Latyayana-Srautasoetra
Drahyayana-Srautasoetra
Jaiminiya of Talavakara Jaiminiya-Brahmana Kena-Upanishad
Jaiminiya-Upanishad-Brahmana
Jaiminiya-Srautasoetra
Yajoerveda Krsna
(Zwart)
Taittiriya Taittiriya-Samhita
ca. 900 v.Chr.
Taittiriya-Brahmana Taittiriya-Aranyaka Taittiriya-Upanishad Baudhayana-Srautasoetra
ca. 600 v.Chr.
Vadhula-Srautasoetra
ca. 600 v.Chr.
Bharadvaja-Srautasoetra
Apastamba-Srautasoetra
Hiranyakesin-Srautasoetra
Vaikhanasa-Srautasoetra
Kathaka Katha-Samhita
ca. 900 v.Chr.
Katha-Brahmana Katha-Aranyaka Katha-Upanishad Kathaka-Srautasoetra
Maitrayani Maitrayani-Samhita
ca. 900 v.Chr.
Maitri-Upanishad Manava-Srautasoetra
Varaha-Srautasoetra
Sukla
(Wit)
Vajasaneyi-Samhita
ca. 700 v.Chr.
Satapatha-Brahmana
ca. 700 v.Chr.
Isa-Upanishad
Brhadaranyaka-Upanishad
Katyayana-Srautasoetra
ca. 300 v.Chr.
Atharvaveda Saunaka
Paippalada
Atharvaveda-Samhita
ca. 1000 v.Chr.
Gopatha-Brahmana Mundaka-Upanishad
Mandukya-Upanishad
...
Vaitana-Srautasoetra

Er zijn daarnaast ook nog sub-Veda's, zoals de Ayurveda die over de geneeskunst gaat, Gandharva Veda, geeft de muziek met raga's weer, Sthapatya Veda geeft oerprincipes voor bouwkunst van woningen in meerdere verdiepingen en steden. Deze hebben geen religieuze inhoud.

De Veda's bevatten geen complete mythologie. De hindoeïstische mythologie werd pas ten volle vastgelegd in de Purana's en heldendichten als de Mahabharata en Ramayana.[2] Deze teksten zijn enkele eeuwen na de Veda's ontstaan en opgeschreven.

Henotheïsme of monotheïsme?[bewerken]

Vooral de latere Veda's zijn monistisch. De invloedrijke westerse Indiakundige Max Müller noemde ze henotheïstisch. Daarmee bedoelde hij het geloof in meerdere goden, waarvan een enkele aanbeden wordt en als superieur gezien wordt. Hij twijfelde of hij het niet toch als monotheïstisch moest benoemen, aangezien sommige verzen op monotheïsme leken te wijzen.

De meeste hindoes beroepen zich voor hun monotheïstische visie o.a. op het vers: "Aan wat één is geven de wijzen vele namen. Ze noemen het Agni, Yama, Matarisvan" (Rig-Veda, 1.164.46). Ze geloven dat dit aangeeft dat met de 'verschillende goden' verschillende aspecten van één God bedoeld worden.

Interpretatie[bewerken]

De Veda's zijn geschreven in een zeer oude vorm van Sanskriet. Woorden kunnen hierin een groot aantal verschillende betekenissen hebben. Hierdoor zijn er veel verschillende interpretaties van één tekst mogelijk. Soms lijkt dat de bedoeling, maar vaak ook niet. Zo lazen voorstanders van de Arische invasietheorie in een bepaald vers dat een Arische god-koning een irrigatiesysteem vernielt van de donkergekleurde dasa's. In dezelfde tekst kan ook een uitleg van de waterkringloop gezien worden.

Zo is er een traditie ontstaan van commentaren. De Brahmana's, letterlijk commentaren, zijn hier de vroegste vorm van. Middeleeuwse commentaren op de Veda's zijn geschreven door o.a. Sayana en Mahidhara. Recentere commentaren zijn opgesteld door Sanskrietdeskundige Swami Dayanand, die de Arya Samaj oprichtte. Er zijn ook Engelse vertalingen door westerse indologen zoals Max Müller, Horace Wilson en Ralph Griffith die zich soms baseren op de middeleeuwse commentaren. Veel hindoes hebben kritiek op deze vertalingen en wijzen erop dat zij in de koloniale periode werkten en betaald werden door christelijke missionarissen.

Bronnen & voetnoten[bewerken]

  1. a b c d e f Hans Joachim Störig: 'Geschiedenis van de filosofie', Uitg. Het Spectrum BV, 1988
  2. a b Thapar (2004)
  3. Staal, J.F. (2008): Discovering the Vedas. Origins, Mantras, Rituals, Insights, Penguin Books India, p. 80-81

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • (fr) Angot, M.; 2001: L'Inde classique, Soc. éd. Les Belles Lettres, Paris, ISBN 2251410155
  • (en) Jamison, S.W. & Witzel, M.; 1992: Vedic Hinduism
  • (en) Thapar, R.; 2004: Early India: From the Origins to AD 1300, University of California Press, ISBN 0520242254.

Externe links[bewerken]