Commissie voor het Werelderfgoed

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Commissie voor het Werelderfgoed is door UNESCO en de 187 landen die de Werelderfgoedconventie ondertekenden en ratificeerden gemachtigd de werelderfgoedlijst te beheren waarop het cultureel en natuurlijk erfgoed wordt opgelijst dat voldoet aan vooraf vastgelegde criteria, door een deelnemend land als voorstel was ingediend, en door de commissie in een van zijn jaarlijkse zittingen of sessies was uitgeroepen, deel uit te maken van het werelderfgoed. Daarnaast bewaakt de commissie de correcte toepassing van de Werelderfgoedconventie bij de betrokken landen en in de betrokken erfgoedsites en beheert de commissie eveneens de financiële middelen van het werelderfgoedfonds, samengebracht uit bijdragen van de deelnemende landen.

Samenstelling van de commissie[bewerken]

De commissie bestaand uit 21 vertegenwoordigers afgevaardigd door hun respectievelijke staten. Een rotatie zorgt ervoor dat afwisselend vertegenwoordigers van elk van de staten die zich verbonden hebben aan het programma, afgevaardigd kunnen worden. De betrokken staten worden opgeroepen commissieleden naar voor te schuiven die over specifieke en liefst complementaire competenties beschikken om oordeelkundig over cultureel en/of natuurpatrimonium te kunnen oordelen. Een commissielid zetelt vier jaar, waarna een andere, nieuwe kandidaat van een ander land een plaats in de commissie kan opnemen.

Werking van de commissie[bewerken]

Yellowstone, een van de monumenten op de eerste Werelderfgoedlijst in 1978
Paaseiland staat sinds 1995 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Het eiland voldoet aan de criteria I, III en V

Een kandidaat patrimonium voor het werelderfgoed dient door een deelnemend land ingediend te worden.

De eerste stap bij deze indiening is dan voor het betrokken land het monument toe te voegen op de Voorlopige lijst van het land. Dit is een inventarisatie van alle belangrijke monumenten die het land de komende jaren van plan is te nomineren. Deze lijst laat de commissie toe grensoverschrijdend te werken en potentiële erfgoedsites over de landsgrenzen heen met mekaar te verbinden op basis van gemeenschappelijke criteria, motivatie en themata.

Vervolgens stelt het land een nominatiedossier samen met zo veel mogelijk informatie over het monument dat het als eerste wil laten inschrijven. Dit dossier moet onder andere gedetailleerde beschrijvingen bevatten van de unieke waarde van dit monument (bijvoorbeeld in vergelijking met soortgelijke monumenten elders in de wereld) en plannen die aantonen hoe het behoud van het monument is ingericht.

Dit dossier wordt ingezonden naar het ondersteunend bureau van de Commissie voor het Werelderfgoed. Als deze het compleet genoeg acht, wordt het ter beoordeling voorgelegd aan twee adviesorganen: voor de culturele erfgoederen de International Council on Monuments and Sites, gekend als ICOMOS, en voor de natuurlijke het International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, beter bekend als het IUCN. In de commissie zit ook een vertegenwoordiger van het International Centre for the Study of the Preservation and the Restoration of the Cultural Property (ICCROM) met een adviserende bevoegdheid.

Sinds 2005 is er één set van 10 criteria, waarvan – naast het element van bijzondere universele waarde – aan minimaal één moet worden voldaan. Deze criteria worden als volgt gecodeerd en geformuleerd:

  • I. het vertegenwoordigt een meesterwerk van een creatief menselijk genie
  • II. het stelt een belangrijke interactie van menselijke waarden ten toon, gedurende een tijdspanne of binnen een cultureel gedeelte van de wereld, voor ontwikkelingen in architectuur of technologie, monumentale kunsten, stadsontwerp of landschapsinrichting
  • III. het draagt een unieke of op zijn minste een exceptionele getuigenis van een culturele traditie of een samenleving, welke nog voortleeft of is verdwenen
  • IV. het is een bijzonder voorbeeld van een type gebouw of architectonische of technologische samenstelling van een landschap, welke significante stappen in de menselijke geschiedenis voorstelt
  • V. het is een bijzonder voorbeeld van een traditionele menselijke bewoning of landgebruik, welke een cultuur (of culturen) vertegenwoordigt. Bijzonder wanneer het kwetsbaar is geworden ten gevolge van onomkeerbare veranderingen
  • VI. het is direct of zijdelings geassocieerd met gebeurtenissen of levende tradities, met ideeën, of geloof, met artistieke en literaire werken of bijzonder universele betekenis (de commissie beschouwt dit criterium alleen toepasbaar in bijzondere omstandigheden en alleen in verbinding met een ander cultureel of natuurlijk criterium op de lijst)
  • VII. het is een voorbeeld van belangrijke stappen in de geschiedenis van de aarde
  • VIII. het vertegenwoordigt lopende ecologische en biologische processen
  • IX. het herbergt de belangrijkste natuurlijke onderkomens voor het behoud van globale significante biodiversiteit
  • X. het is een gebied met een exceptionele natuurlijke schoonheid.

De uiteindelijke beslissing over het al dan niet opnemen van een monument op de Werelderfgoedlijst ligt bij de commissie zelf. Deze commissie komt één keer per jaar bijeen om, op basis van de adviesrapporten, te oordelen over de nieuwe nominaties.

De commissie kan een werelderfgoed plaatsen op de Lijst van bedreigd werelderfgoed. Dit gebeurt wanneer een grootschalig ingrijpen van buitenaf nodig is omdat het behoud in gevaar is. Met deze status kan acuut geld vrij worden gemaakt uit het Werelderfgoedfonds en wordt er internationale attentie gevraagd voor de bedreiging. Per juni 2011 geldt dit voor 35 monumenten, bijvoorbeeld voor de Middeleeuwse monumenten in Kosovo.

Als de unieke status van een werelderfgoed verdwijnt, kan het door de commissie helemaal van de Werelderfgoedlijst worden verwijderd. Dit gebeurde een eerste maal in 2007 met het Beschermd gebied van de Arabische Oryx in Oman, en werd eveneens in 2009 uitgevoerd voor het Elbedal bij Dresden in Duitsland.

Jaarlijkse bijeenkomsten Commissie voor het Werelderfgoed[bewerken]

Een overzicht van de jaarlijkse bijeenkomsten van de Commissie voor het Werelderfgoed, waar wordt besloten over nieuwe nominaties en richtlijnen. Naast deze sessies is er eveneens een jaarlijkse voorbereidende vergadering van het bureau van de commissie en tussentijdse vergaderingen van werkgroepen en commissie.

De echte sessievergadering vindt plaats in steden over heel de wereld. Met de uitzondering van de sessies die doorgaan in het UNESCO hoofdkwartier in Parijs, mogen enkel de staten die deel uitmaken van de commissie op het moment van de voorstelling van een volgende locatie en nog deel uitmaken van de commissie wanneer de sessie in deze locatie zou doorgaan, de commissie uitnodigen een sessie in een stad van het betrokken land te houden. Het is steeds de commissie zelf die beslist op welke uitnodigingen ze ingaat.

Sessie Jaar Gaststad/land
1e sessie 1977 Parijs, Frankrijk
2e sessie 1978 Washington D.C., Verenigde Staten
3e sessie 1979 Caïro en Luxor, Egypte
4e sessie 1980 Parijs, Frankrijk
5e sessie 1981 Sydney, Australië
6e sessie 1982 Parijs, Frankrijk
7e sessie 1983 Firenze, Italië
8e sessie 1984 Buenos Aires, Argentinië
9e sessie 1985 Parijs, Frankrijk
10e sessie 1986 Parijs, Frankrijk
11e sessie 1987 Parijs, Frankrijk
12e sessie 1988 Brasilia, Brazilië
13e sessie 1989 Parijs, Frankrijk
14e sessie 1990 Banff, Canada
15e sessie 1991 Carthago, Tunesië
16e sessie 1992 Santa Fe, Verenigde Staten
17e sessie 1993 Cartagena, Colombia
18e sessie 1994 Phuket, Thailand
19e sessie 1995 Berlijn, Duitsland
20e sessie 1996 Mérida, Mexico
21e sessie 1997 Napels, Italië
22e sessie 1998 Kioto, Japan
23e sessie 1999 Marrakesh, Marokko
24e sessie 2000 Cairns, Australië
25e sessie 2001 Helsinki, Finland
26e sessie 2002 Boedapest, Hongarije
27e sessie 2003 Parijs, Frankrijk
28e sessie 2004 Suzhou, China
29e sessie 2005 Durban, Zuid-Afrika
30e sessie 2006 Vilnius, Litouwen
31e sessie 2007 Christchurch, Nieuw-Zeeland
32e sessie 2008 Quebec, Canada
33e sessie 2009 Sevilla, Spanje
34e sessie 2010 Brasilia, Brazilië
35e sessie 2011 Parijs, Frankrijk
36e sessie 2012 Sint-Petersburg, Rusland
37e sessie 2013 Phnom-Penh, Cambodja