Grote schorseneer
| Grote schorseneer | |||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||
| Soort | |||||||||||||||||||||||||
| Scorzonera hispanica L. (1753) |
|||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||
| Eerste jaars planten | |||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||
| Gekookte schorseneren | |||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||
De grote schorseneer (Scorzonera hispanica) is een plant uit de composietenfamilie (Asteraceae). De plant wordt toegepast als groente die voor de Tweede Wereldoorlog vrij algemeen gegeten werd maar na de oorlog in diskrediet is geraakt, mogelijk door zijn bewerkelijkheid. Bij het schillen van de langwerpige, donkere wortels komt namelijk een kleverig melksap vrij. Dit feit heeft de groente de bijnaam "keukenmeidenverdriet" of "huisvrouwenleed" opgeleverd. Bijnamen die ook aan de verwante paarse morgenster (Tragopogon porrifolius) of haverwortel worden gegeven.
Andere bijnamen zijn: 'winterasperge' (of 'armeluisasperge') en winterstaaf. Schorseneren zijn een typische wintergroente, met de grootste aanvoer in februari.
Inhoud |
Bereiding [bewerken]
De schorseneer wordt na het schillen in stukjes gesneden en gekookt, met een scheutje azijn om verkleuring tegen te gaan. In verband met het kleverige melksap worden bij het schillen keukenhandschoenen gedragen. Ze kunnen ook onder water met wat azijn geschild worden; dit voorkomt het uittreden van het melksap en dus verkleuring van handen en wortel. Wat ook handig is, is om de schorseneren eerst met kokend water te overgieten, ze te laten schrikken met koud water en dan pas te schillen. Mochten de handen en/of pannen toch kleverig zijn geworden dan kan men ze schoonmaken met een beetje spijsolie Daarna kan het eventueel met zeep worden gewassen.
Herkomst [bewerken]
In de zestiende eeuw is de schorseneer vanuit het Middellandse Zeegebied naar de Lage Landen geïmporteerd. De naam is volgens sommigen afgeleid van het Italiaanse woord voor zwarte adder, "scorzone", maar veel waarschijnlijker is dat de Italianen de schorseneer "scorza nera" of "scorza negra" doopten, wat "zwarte schil" betekent. Zoals gezegd raakte de schorseneer na de Tweede Wereldoorlog uit de mode. Sinds 1995 komt de schorseneer weer mondjesmaat terug.
Voedingswaarde [bewerken]
De voedingswaarde van 100 gram verse schorseneer is:
| Energetische waarde | 289 kJ/69 kcal |
| Koolhydraten | 12,5 gram |
| Eiwit | 1,5 gram |
| Vet | 0,5 gram |
| Vitamine C | 5 mg |
| Vitamine B1 | 0,05 mg |
| Vitamine B2 | 0,02 mg |
| Kalium | 400 mg |
| Calcium | 60 mg |
| IJzer | 1,5 mg |
Teelt [bewerken]
Schorseneren worden op zandgrond ter plaatse gezaaid tussen maart en half april. Bij te vroeg zaaien kunnen de planten gaan bloeien, maar de wortels blijven wel eetbaar. De afstand tussen de rijen is 25-30 cm en in de rij 5-6 cm. De oogst begint vanaf begin september. De wortels zijn winterhard en kunnen de gehele winter, zolang de grond niet bevroren is, geoogst worden. De wortels kunnen tot 60 cm lang worden. Voor de oogst met de hand wordt er met een ploeg langs de wortels een diepe sleuf gegraven, waarna ze uit de grond gehaald kunnen worden.
Rassen [bewerken]
'Lange Jan', 'Triplex' (='Géante de Russie') en 'Verbeterde Reuzen Nietschieters'.
Ziekten [bewerken]
Schorseneren kunnen aangetast worden door de schimmels echte meeldauw of wit (Erysiphe cichoracearum) en witte roest (Albugo tragopogonis).
Botanie [bewerken]
De schorseneer behoort tot de composietenfamilie en is een tweejarige plant. In het eerste jaar wordt er een bladrozet en een vlezige penwortel gevormd. De plant bloeit in het tweede jaar na zaaien met citroengele bloemen.
Trivia [bewerken]
Drs. P heeft deze groente in de jaren tachtig bekendgemaakt door zijn absurdistische lied Knolraap en lof, schorseneren en prei.
Omdat schorseneren enigszins op asperges lijken en niet duur zijn, werden ze ook wel 'armeluisasperges' genoemd.
Zie ook [bewerken]
Externe link [bewerken]
- Grote schorseneer (Scorzonera hispanica) op SoortenBank.nl (gebaseerd op de Heukels23, dit is de laatste uitgave)
 |
Zie de categorie Scorzonera hispanica van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
