Katabolisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Katabolisme is de benaming voor verschillende manieren van stofwisseling in een cel, waarbij grote moleculen, zoals polysacharide, lipiden, nucleïnezuren en proteïnen worden afgebroken in kleinere moleculen (repectievelijk monosachariden, vetzuren, nucleotiden en aminozuren). Bij deze reactie komt energie vrij, waardoor de reactie een vorm is van dissimilatie, of verbranding. De grote moleculen worden polymeren genoemd en de kleinere moleculen monomeren.

Functie[bewerken]

De monomeren die als gevolg van het uiteenvallen van polymeren ontstaan worden door cellen gebruikt om nieuwe polymeren te vormen, dan wel om de gevormde monomeren nog verder af te breken waarbij als "afvalproduct" melkzuur, azijnzuur, koolstofdioxide, ammoniak of ureum wordt gevormd, meestal door middel van oxidatie. De vrijkomende energie wordt grotendeels omgezet in warmte, terwijl een klein deel wordt gebruikt om de synthese van adenosinetrifosfaat te bevorderen, het molecuul dat ervoor zorgt dat de bij het katabolisme vrijgekomen energie wordt gebruikt voor de reacties die aan de basis liggen van anabolisme. Op deze manier houdt katabolisme dus indirect anabolisme in stand.

Controle[bewerken]

Katabole reacties worden in de eerste plaats aangestuurd door hormonen en de moleculen die bij het proces betrokken zijn. Sinds het begin van de 20e eeuw zijn vooral cortisol, glucagon, adrenaline en enkele andere catecholaminen bekend als hormonen die een katabool proces in gang zetten. De laatste tijd worden er steeds meer hormonen ontdekt die althans tot op zekere hoogte hetzelfde effect hebben, zoals cytokine, orexine, hypocretine en melatonine.

Voorbeelden[bewerken]

Voorbeelden van katabole processen zijn glycolyse, de citroenzuurcyclus, het afbreken van spiereiwitten waarbij aminozuren worden gevormd (die op hun beurt als substraat voor gluconeogenese of het verder afbreken van vet tot vetzuur dienen).

Icoontje WikiWoordenboek Zoek katabolisme op in het WikiWoordenboek.