Lagerstätte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Portaal AardwetenschappenEarth equator northern hemisphere.png
Fossiele vissen (Diplomystus en Knightia) uit de Green River Formation, een Eocene Lagerstätte
Ctenochasma elegans uit Solnhofen
Propaleotherium hassiacum uit de Messelgroeve
Voorstelling van de La Brea-teerputten ten tijde van het Pleistoceen, een typische Konservat-Lagerstätte

Een Lagerstätte (Duits voor "voorraadplaats", meervoud: Lagerstätten) is een sedimentair gesteente dat bijzonder goed bewaard gebleven fossielen met een vaak grote soortenrijkdom bevat. In sommige gevallen is zelfs weefsel veiliggesteld. Veel Lagerstätten zijn ontstaan toen onder anoxische omstandigheden met een minimum aan bacterieel leven de dode dieren en planten zijn begraven. Het gebrek aan zuurstof zorgt voor een unieke conservering van de fossielen. Lagerstätten zijn ontdekt op de meeste continenten en in een tijdsspanne van het Neoproterozoïcum tot het heden.

Voorbeelden van bijzondere Lagerstätten zijn de Cambrische Maotianshan-schalies en de Burgess Shale, de Devonische Hunsrück-schalies en Gogo-formatie, Mazon Creek uit het Carboon, de Jurassische Solnhofener kalksteen, en de Yixian-formatie uit het Krijt.

De bekendste Lagerstätten in Europa zijn de Messelgroeve (~ 50 - 47 Ma) nabij Frankfurt in Duitsland en Las Hoyas in Cuenca, Spanje.

Soorten[bewerken]

Paleontologen onderscheiden twee soorten:[1]

  1. Konzentrat-Lagerstätten (concentraat-Lagerstätten) zijn afzettingen met een bepaalde "concentratie" van organische harde delen, zoals een beenderlaag. Deze Lagerstätten zijn minder spectaculair dan de bekendere Konservat-Lagerstätten. De inhoud van deze Lagerstätten is meestal het resultaat van transportprocessen, die een concentratie aan fossielen opleveren. Formaties met een hoge concentratie van in situ fossielen als riffen en oesterbanken worden niet tot de Lagerstätten gerekend.
  2. Konservat-Lagerstätten (conserverings-Lagerstätten) zijn sedimenten die bekendstaan om hun uitzonderlijke preservatie van fossiele organismen of fossiele afdrukken. De individuele tafonomie van de fossielen wisselt per site. Konservat-Lagerstätten zijn cruciaal voor de reconstructie van belangrijke momenten in de geschiedenis van de Aarde en de evolutie van leven. Het onderzoek aan de Burgess Shale vormde de aanleiding voor de Cambrische explosie en de vroegst bekende vogel Archaeopteryx werd gevonden in Solnhofen.

Belangrijke Konservat-Lagerstätten[bewerken]

De belangrijkste Lagerstätten op Aarde:[2]

Tijdperk Lagerstätte Ouderdom
(Ma)
Locatie Foto
Precambrium Bitter Springs
1000 – 850
South Australia
Precambrium Doushantuo-formatie
600 – 555
Guizhou, China
Precambrium Mistaken Point
565
Newfoundland, Canada
Precambrium Ediacara Hills
550 - 545?
South Australia
Parvancorina minchami, shield-shaped Ediacaran, Vendian, Ediacara Hills, south Australia - Houston Museum of Natural Science - DSC01390.JPG
Cambrium Maotianshan-schalies (Chengjiang)
525
Yunnan, China
Maotianshania-cylindrica.jpg
Cambrium Sirius Passet
518
Groenland
Buenellus.jpg
Cambrium Emu Bay Shale
517
South Australia
RedlichiidaTakooensis.png
Cambrium Kaili-formatie
513 – 501
Guizhou, zuidwest-China
Cambrium Blackberry Hill
~510 – 500
Wisconsin, Verenigde Staten
New Jellyfish Species.png
Cambrium Wheeler Shale (House Range)
507
west-Utah, Verenigde Staten
ElrathiakingiUtahWheelerCambrian.jpg
Cambrium Burgess Shale
505
British Columbia, Canada
Nectocaris 59660.jpg
Cambrium Öland-, Kinnekulle-,
Orsten- en Alum-schalie
500
Zweden
Ordovicium Fezouata-formatie
~ 485
Draavallei, Marokko
Ordovicium Beecher's Trilobietenbank
460?
New York, Verenigde Staten
Triarthrus.jpg
Ordovicium Walcott-Rust-groeve
~455?
New York, Verenigde Staten
Ordovicium Soomschalie
450?
Zuid-Afrika
Siluur Wenlock Series
~425
Engeland, Verenigd Koninkrijk
Devoon Rhynie chert
400
Schotland, UK
Rhynie chert with Horneophyton 1.png
Devoon Hunsrückleisteen (Bundenbach)
390
Rheinland-Pfalz, Duitsland
Furcaster paleozoicus Stürtz, 1886 (8.5 cm long) with current aligned arms from the Hunsrück Lagerstätte (Lower Devonian) of western Germany. (8474368510).jpg
Devoon Gogo-formatie
380
Frasnien
Western Australia
Materpiscis.jpg
Devoon Miguasha National Park
370
Québec, Canada
Bothriolepis2.JPG
Devoon Canowindra
360
New South Wales, Australië
Carboon Bear Gulch Limestone
320
Montana, Verenigde Staten
Bear gulch montana sea urchin.jpg
Carboon Joggins Fossil Cliffs
315
Nova Scotia, Canada
Joggins nova scotia fossil 2006.jpg
Carboon Mazon Creek
310
Illinois, Verenigde Staten
Pecopteris villosa.jpg
Carboon Montceau-les-Mines
300
Frankrijk
Carboon Hamilton Quarry
300
Kansas, Verenigde Staten
Perm Mangrullo-formatie
~285 - 275
Artinskien
Uruguay
Stereosternum tumidum.jpg
Trias Madygen-formatie
230
Kirgizië
Sharovipteryx.jpg
Trias Ghost Ranch
205
New Mexico, Verenigde Staten
Jura Holzmaden / Posidoniaschalie
180
Württemberg, Duitsland
Meyerasaurus victor SMNS 12478.jpg
Jura Mesa Chelonia[3]
164,6
Shanshan, China
Jura La Voulte-sur-Rhône
160
Ardèche, Frankrijk
Rhomboteuthis lehmani.jpg
Jura Karabastau-formatie
155,7
Kazachstan
Jura Solnhofener kalksteen
145
Beieren, Duitsland
Solnhofen Cymatophlebia longialata.jpg
Jura Canjuers-kalksteen
145
Frankrijk
Krijt Las Hoyas
~125
Barremien
Cuenca, Spanje
Krijt Yixian-formatie
~125 - 121
Liaoning, China
Sinosauropteryxfossil.jpg
Krijt Xiagou-formatie
~120 - 115?
mid-Aptien
Gansu, China
Krijt Crato-formatie
~117
Aptien
noordoost-Brazilië
Krijt Haqel / Hadjula / Al-Nammoura
~95
Libanon
Rhinobatos whitfieldi.jpg
Krijt Santana-formatie
108 - 92
Brazilië
Cretaceous Orthoptera fossil.jpg
Krijt Smoky Hill Chalk
87 - 82
Kansas en Nebraska,
Verenigde Staten
Toxochelys.jpg
Krijt Ingersoll-schalie
85
Alabama, Verenigde Staten
Krijt Auca Mahuevo
80
Patagonië, Argentinië
Krijt Zhucheng
66
Shandong, China
Eoceen Fur-formatie
55 - 53
Fur,Denemarken
FUM-3-diptera.jpg
Eoceen London Clay
54 - 48
Engeland, UK
OphiuraWetherelli-NaturalHistoryMuseum-August23-08.jpg
Eoceen McAbee Fossil Beds
52,9 ± 0,83
British Columbia, Canada
Dinokanaga andersoni holotype SR 01-06-01 v2.jpg
Eoceen Green River-formatie
50
Colorado/Utah/Wyoming,
Verenigde Staten
Heliobatis radians Green River Formation.jpg
Eoceen Monte Bolca
49
Italië
Justitia desmaresti (2).JPG
Eoceen Messel olieschalie
49
Hessen, Duitsland
Eopelobates-Messel Pit.JPG
OligoceenMioceen Dominicaans amber
30 - 10
Dominicaanse Republiek
Anochetus corayi SMNSDO834-K1 01.jpg
Oligoceen-Mioceen Riversleigh
25 - 15
Queensland, Australië
Composite Nimbadon lavarackorum skeleton from AL90, Riversleigh - journal.pone.0048213.g001.png
Mioceen Clarkia fossil beds
20 - 17
Idaho, Verenigde Staten
Clarkia leaf.jpg
Mioceen Barstow-formatie
19 - 13,4
Californië, Verenigde Staten
CamelFootprintBarstowMiocene.jpg
Mioceen Ashfall Fossil Beds
12 – 13?
Nebraska, Verenigde Staten
Ashfall Fossil Beds - Teleoceras and Cormohipparion.jpg
Pleistoceen Mammoth Site
0,026
26 ka
South Dakota, Verenigde Staten
Mammoth Site Hot Springs.jpg
Pleistoceen La Brea-teerputten
0,040 - 0,012
Californië, Verenigde Staten
Smilodon californicus (1).jpg

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (de) Seilacher, A. 1970. Begriff und Bedeutung der Fossil-Lagerstätten: Neues Jahrbuch fur Geologie und Paläontologie - Monatshefte - pag. 34–39
  2. (en) Artikel op Engelstalige Wikipedia
  3. (en) Wings, Oliver; Márton, Rabi; Schneider, Jörg W.; Schwermann, Leonie; Sun, Ge; Chou, Chang-Fu; Joyce, Walter G. 2012. An enormous Jurassic turtle bone bed from the Turpan Basin of Xinjiang, ChinaNaturwissenschaften: The Science of Nature