Leverbloempje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Leverbloempje
Leverbloempje (Hepatica nobilis)
Leverbloempje (Hepatica nobilis)
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Orde: Ranunculales
Familie: Ranunculaceae (Ranonkelfamilie)
Geslacht: Hepatica
Soort
Hepatica nobilis
Mill. (1768)
Leverbloempje
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Het leverbloempje (Anemone hepatica, oude naam: Hepatica nobilis) is een hemikryptofyte[1] plant uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae). De Nederlandse naam is ontleend aan de omtrek van de bladeren, die de vorm van een lever heeft. Ook de Engelse naam liverleaf en het Duitse Leberblümchen verwijzen hiernaar[1]. Ook de wetenschappelijke geslachtsnaam wijst daarop: hepaticus (-a, -um) betekent de lever betreffende, lever-[2].

Beschrijving[bewerken]

De plant wordt 5-15[3]-25[1] cm hoog. De 1,5-2,5cm grote[3] bloemen zijn meestal paars, zelden[4] roze of wit[3]. Een bloem telt 6-7[3]-9[1]-10[2] bloembladen. Onder de bloem bevinden zich 3 schutbladen[3]. De bloemen sluiten 's avonds en bij regen[1]. De bloemstelen zijn behaard, en dragen 1 bloem[5]. De bloemen zijn soms gevuld[2].

Als zoveel planten van de bosbodem is het een voorjaarsbloeier; ze bloeit in maart en april[1].

De bladeren bestaan uit drie lobben[2]; de omtrek herinnert aan die van een lever. De licht leerachtige[1] bladeren zijn aan de bovenzijde groen, aan de onderzijde bruin tot paars[5][1].

Verspreiding[bewerken]

De soort komt voor in de bossen van het noordelijk halfrond, zowel in Europa en Azië als in Noord-Amerika. De soort komt plaatselijk verwilderd voor in België (in de Ardennen)[5][6], maar niet in Nederland.

Een studie door Toshikazu Nomizu, Yoshiji Niimi en Eriko Watanabe vond een opvallend verband tussen temperatuur en embryo-ontwikkeling[7]. Boven de 23-25 °C werd de ontwikkeling ernstig vertraagd, terwijl er bij 4 °C nauwelijks ontwikkeling van het embryo plaatsvond.

Cultivars[bewerken]

De plant is zowel in de natuurlijke vorm als in diverse cultivars in de handel verkrijgbaar. Enkele cultivars zijn[8]:

  • Hepatica nobilis 'Alba'
  • Hepatica nobilis 'Alba Plena'
  • Hepatica nobilis 'Barlowii'
  • Hepatica nobilis 'Caerulea'
  • Hepatica nobilis 'Little Abbington'
  • Hepatica nobilis 'Marmorata'
  • Hepatica nobilis 'Rosea'
  • Hepatica nobilis 'Rubra'

Gebruik[bewerken]

Middeleeuwse kruidenmeesters gebruikten het plantje tegen leveraandoeningen. Modern gebruik in de volksgeneeskunde bevat behandelingen voor puistjes[9], bronchitis[9], jicht[9], traag helende wonden[10], en lever- of galkwalen[10].

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d e f g h Duitstalige wiki
  2. a b c d Heijmans, E., H.W. Heinsius en Jac. P. Thijsse: Geïllustreerde Flora van Nederland. 22e druk. Amsterdam: Versluys, z.j. ISBN 90 249 1353 5
  3. a b c d e Alpenflora, Anthoney Huxley, uitgeverij Moussault, ISBN 90-226--0065-3
  4. Flora Helvetica, Konrad Lauber en Gerhart Wagner
  5. a b c wilde-planten.nl'
  6. Lambinon, J. e.a.: Nouvelle Flore de la Belgique, du G.-D. de Luxembourg, du Nord de la France et des régions voisines. Meise (B): Nationale Plantentuin, 2004. ISBN 90-72619-58-7
  7. 'Embryo development and seed germination of Hepatica nobilis Schreber var. japonica as affected by temperature after sowing', door Toshikazu Nomizu, Yoshiji Niimi en Eriko Watanabe
  8. plantenkennis.com
  9. a b c Howard, Michael: Traditional Folk Remedies. Z.p: Century, 1987, p. 161-2
  10. a b Launert, Edmund: Elseviers gids van eetbare en geneeskrachtige planten. ISBN 90 10 04373 8
Stinsenplant en bijgoed
Kenmerkende stinsenplanten: Adderwortel · Blauwe anemoon · Blauwe druifjes · Bosanemoon · Boerenkrokus · Bonte krokus · Bosgeelster · Daslook · Gele anemoon · Gevlekt longkruid · Gevlekte aronskelk · Gewone vogelmelk · Gewoon sneeuwklokje · Grote bosaardbei · Holwortel · Herfsttijloos · Italiaanse aronskelk · Haarlems klokkenspel · Knikkende vogelmelk · Kievitsbloem · Kraailook · Lelietje-van-dalen · Lenteklokje · Mansoor · Oosterse sterhyacint · Trompetnarcis · Vingerhelmbloem · Vroege sterhyacint · Wilde hyacint · Wilde narcis · Winterakoniet
Bijkomende soorten Alpenbes · Armbloemig look · Beemdooievaarsbek · Bergbeemdgras · Blauwe anemoon · Bloedzuring · Bosvergeet-mij-nietje · Daglelies · Donkere ooievaarsbek · Dikkemanskruid · Elfenbloempje · Fluitenkruid · Gele dovenetel · Gevlekte dovenetel · Grote sneeuwroem · Gebroken hartje · Gulden sleutelbloem · Japans hoefblad · Japanse duizendknoop · Maarts viooltje · Monnikskap · Kaukasisch sneeuwklokje · Keizerskroon · Kleine maagdenpalm · Kleine sneeuwroem · Kruipend zenegroen · Lievevrouwebedstro · Leverbloempje · Oosterse anemoon · Overblijvende ossentong · Prachtframboos · Pastinaak · Robertskruid · Roomse kervel · Salomonszegel · Slanke sleutelbloem · Sneeuwbes · Speenkruid · Stinkend nieskruid · Struisvaren · Stengelloze sleutelbloem · Turkse lelie · Tuinkamperfoelie · Voorjaarszonnebloem · Voorjaarshelmkruid · Wilde akelei · Wit hoefblad · Wrangwortel · Zevenblad · Zomerklokje