Mekka

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor de gelijknamige provincie, zie Mekka (provincie).
Mekka
مكة المكرّم
Plaats in Saoedi-Arabië Vlag van Saoedi-Arabië
Mekka
Mekka
Situering
Provincie provincie Mekka
Coördinaten 21° 25′ NB, 39° 49′ OL
Algemeen
Inwoners (2004) 1.294.168
Hoogte 277 m
Portaal  Portaalicoon   Saoedi-Arabië
Zicht op modern Mekka. Deze foto toont de totale vernietiging van alle historische gebouwen in de stad rond de Grote Moskee.
al-Masjid al-Haram, de moskee met de Ka'aba

Mekka (Arabisch: مكة of مكة المكرّمة , Makka al-Mukarrama) (1.294.168 inwoners (2004)) is de hoofdstad van de provincie Mekka in Saoedi-Arabië in de historische regio Hidjaz. Het ligt 73 kilometer van Djedda, in de zanderige Abrahamvallei op 277 meter boven zeeniveau en 80 km van de Rode Zee.

De stad is de belangrijkste stad binnen de islam, en de hadj, de pelgrimage naar Mekka, is verplicht voor iedere moslim die het zich financieel en qua gezondheid kan veroorloven. Voor een moslim is de al-Masjid al-Haram, de moskee met de Ka'aba de belangrijkste plaats ter aarde. Zowel de stad als de moskee zijn streng verboden voor niet-moslims.

Geschiedenis van Mekka[bewerken]

Voor Mohammed[bewerken]

De Alexandrijnse wetenschapper Ptolemaeus (87-150) noemt in zijn werk Geographia de plaats Makuraba; moslimhistorici menen dat hij daarmee Mekka bedoelde.[1]

Voor het ontstaan van de islam zou Mekka reeds een belangrijke handelsstad zijn geweest. Volgens Arabische historische bronnen was er bijvoorbeeld handel met de toenmalige Byzantijnse, Perzische en andere rijken, maar in de talen van die landen wordt nooit over Mekka gesproken. Voor een handelsstad was de ligging trouwens geografisch gezien minder gunstig dan die van de nabijgelegen stad Taif.[2][3]

Al voor de komst van de islam was de Ka'aba (betekent: kubus) een belangrijk heidens heiligdom, zoals er zovele waren in Arabië. De Ka'aba verschilde van de andere heiligdommen in Arabië, doordat het pretendeerde een universeel heiligdom te zijn. Naar verluidt verbleef elke van de circa 360 goden van het voor-islamitische Arabië in dit heiligdom. Dit heiligdom trok pelgrims aan. De stam de Koeraisj controleerde in de zesde eeuw de Ka'aba en daarmee ook de pelgrims en hun handel.

De Abessijnen, christenen die oorspronkelijk uit Ethiopië kwamen, hadden in de loop van de zesde eeuw een kerk gebouwd in Sanaa, nu de hoofdstad van Jemen. Zij vielen in het Jaar van de Olifant, vermoedelijk 570 of 571, met olifanten Mekka aan.

Mohammed[bewerken]

In datzelfde jaar werd volgens de overlevering Mohammed geboren in Mekka. Zijn precieze geboortedatum is onbekend en hij wist deze zelf waarschijnlijk ook niet, omdat dat toentertijd nu eenmaal niet gebruikelijk was.

In zijn veertigste levensjaar ontving hij de eerste Openbaring in de grot Hira, zo'n 3 kilometer buiten de stad Mekka. Vele Openbaringen volgden nog en deze zijn later vastgelegd in de Koran. De Mekkanen moesten niets hebben van Mohammed. In 622 besloot hij dan ook naar Jathrib (het latere Medina) te trekken. Deze zogenoemde hidjra vormde later het begin van de islamitische jaartelling. Acht jaar later keerde Mohammed naar Mekka terug, waarna hij twee jaar later in 632 te Medina stierf.

Na Mohammed[bewerken]

Foto van de Kaaba en omgeving in 1889, voor de grootschalige vernietiging van de stad. Door Abd al-Ghaffār, al-Sayyid.
Historische woningen naast de grote moskee in de stijl gangbaar voor de Hejaz-regio. De meeste van deze gebouwen zijn gesloopt. Dergelijke architectuur treft men tegenwoordig voornamelijk nog in de Saudische hoofdstad Jeddah.

Na Mohammeds dood regeerden de vier rechtgeleide kaliefen nog vanuit Mekka, maar daarna verplaatste het centrum van de macht zich naar Medina, Damascus en later Bagdad. Hoewel Mekka de belangrijkste stad bleef, bleef haar economische positie beperkt. Onder Osmaans bestuur werden verschillende gebouwen toegevoegd aan de stad, zoals moskeeen en tombes. Ook renoveerden de Osmaanse Turken meermaals de Ka'aba en pre-Ottomaanse gebouwen in de stad. In 1806 was de stad al eens veroverd geweest door de eerste 'Saudische Staat', waarbij veel historische religeuze gebouwen als moskeeën, tombes en graven vernietigd werden. Tussen 1848 en 1860 herbouwden en herstelden de Ottomaanse Turken echter veel van deze bouwwerken. Tot in de 20e eeuw was Mekka een grotendeels 'Osmaanse' stad; haar gebouwen en pleinen waren allen door hen aangelegd, maar waren (in de Osmaanse traditie) door lokale architectonische en sociale aspecten beïnvloed. Dit veranderde in de volgende decennia drastisch.

Tot 1924 regeerden de Sjarifen van Mekka over Mekka en de Hidjaz. De sjarif was een lijnrechte afstammeling van Mohammed. De laatste sjarif die over het gebied regeerde was Hoessein ibn Ali. Na de periode van de Sjarifen werd het land een onderdeel van Saoedi-Arabië.

Modern Mekka[bewerken]

Blik op het beton en asfalt van modern Mekka.

De officiele staatsgodsdient, het Wahabisme, dat sinds de overname van de stad van de Ottomaanse Turken ook in Mekka werd geïmplementeerd, is zeer fel gekant tegen elke vorm van verering van aardse zaken. Veel tombes, moskeeen, graven en andere historische bouwwerken zijn in opdracht van het Saudisch koningshuis in de loop van de 20e en 21e eeuw vernietigd. Op deze praktijk is veel kritiek uit andere islamitische landen (met name Turkije, Iran en Egypte), en ook in het land zelf. Onder de vernietigde gebouwen zijn vijf van de zeven moskeeën die zijn gebouwd door de dochter van de profeet, en vier die door zijn metgezellen zijn gebouwd. [4]. Andere gesloopte objecten omvatten het huis waar de profeet geboren zou zijn en de huizen van zijn famillie en metgezellen. Op de plaats van de moskee van abu-Qubais staat nu het paleis van de koning. Waar enkele jaren geleden het huis van de vrouw van de profeet stond, is nu een openbaar toilet. [5] Nog maar iets meer dan een dozijn gebouwen resteerd in de stad uit de tijd van de profeet. Ook een deel van de 5 eeuwen oude Grote Moskee naast de Kaaba is in 2013 vernietigd. [6] In 1996 is de Kaaba zelf al een keer volledig afgebroken. Bij de 'restauratie' werd de oude fundering vernietigd en vervangen met beton en ook het originele metsel- en houtwerk van het interieur werd verwijderd. Sinds de vorige eeuw is Mekka in rap tempo 'gemoderniseerd'; de skyline bestaat nu grotendeels uit betonnen flats met hotels en winkelcentra en de 7 wolkenkrabbers van de Abraj Al Bait Toren. Dit laatste complex is (net als veel andere 'moderne' gebouwen in de stad) gebouwd op de plaats waar een historisch gebouw stond. Hier stond tot enkele jaren geleden een Ottomaans fort. Volgens schattingen zijn 95% van alle historische gebouwen, duizenden jaren aan geschiedenis, vernietigd. [7] Niet enkel honderden religeuze gebouwen zijn gesloopt, ook woonhuizen in het oude Osmaanse centrum worden vernietigd zonder dat bewoners compensatie krijgen. [8] Mekka onderscheid zich wegens de grootschalige vernietiging van historisch erfgoed en de komst van westerse fastfood-ketens als Burger King en McDonalds en designerstores in grote winkelcentra, steeds minder van andere steden in de Arabische wereld. De stad heeft zich volledig toegelegd op de pelgimindustrie. Wegens de economische ontwikkeling in de Islamitische wereld sinds de tweede helft van de 20e eeuw is het aantal pelgrims geëxplodeerd.

Niet-moslims en Mekka[bewerken]

Geen toegang tot Mekka voor niet-moslims

Niet-moslims mogen de stad Mekka niet betreden. De toegangswegen tot de stad worden dan ook gecontroleerd. Het is toch mogelijk om als ongelovige de heilige stad te betreden. Een van de eerste niet-moslims die het lukte de stad te bezoeken was de Britse ontdekker Richard Burton in 1853. Door zichzelf als een Afghaanse moslim te vermommen wist hij Mekka binnen te komen. Hij legde zijn ervaringen vast in Personal Narrative of a Pilgrimage to Al Madinah and Meccah. De Nederlander Christiaan Snouck Hurgronje bezocht de stad in 1887, terwijl hij zich uitgaf als bekeerling. In 2013/14 sloopten enkele Nederlanders een deel van de historische grote moskee naast de Ka'aba, terwijl zij zich enkel voor de klus hadden bekeerd. [9]

Verkeer en vervoer[bewerken]

Mekka zelf beschikt slechts over een klein vliegveldje, de meeste pelgrims arriveren via de haven of het vliegveld van Djedda (Jeddah). Rond de stad ligt een netwerk van snelwegen, die aangelegd zijn om de enorme verkeersdrukte van de hadj te verwerken. De verstopte wegen waren aanleiding om de metro van Mekka te bouwen. Op 15 november 2010 opende de metro, die uit een lijn met negen stations bestaat. De lijn volgt de route van de pelgrims, vanaf de oostzijde van Mekka via Mina naar het eindpunt, de vlakte van Arafat.

Uitdrukking[bewerken]

In het Nederlands wordt mekka ook als soortnaam gebruikt voor andersoortige reisdoelen, namelijk voor oorden die een aantrekkingskracht uitoefenen op "bedevaartgangers" van niet-religieuze aard, in de uitdrukking het mekka van .... Zo wordt Las Vegas wel het mekka van het gokken genoemd, Brussel het mekka van de strips, en Silicon Valley het mekka van de IT-industrie.

Spelling[bewerken]

In de jaren 80 heeft Saoedi-Arabië de Engelse transcriptie van de naam Mekka veranderd in Makkah. In het geschreven Arabisch bestaat er geen onderscheid tussen Mekka en Makkah: de a wordt in diverse dialecten een è-klank als de a volgt op bijvoorbeeld de m.

In Psalm 84, vers 7, is sprake van het Baka-dal. Er is wel eens een verband gelegd met de aanduiding Bekka voor de stad Mekka die op enkele plaatsen in de Koran voorkomt als oudere naam voor de stad, maar dit is speculatief.

Geboren[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Watson, Peter (2005) Ideeën. De geschiedenis van het menselijk denken. ISBN 90-274-8058-3
  2. Aslan, Reza (2005) Geen god dan God ISBN 978-90-234-1753-8
  3. Crone, Patricia (1987) Meccan Trade and the Rise of Islam, ISBN 978-90-295-6282-9.
  4. Saudi Destruction of Muslim Historical Sites The American Muslim, 19 juli 2013
  5. The destruction of Mecca ABC radio Late Night Live, 5 december 2012
  6. As the Hajj begins, the destruction of Mecca's heritage continues The Guardian, 14 oktober 2013
  7. The photos Saudi Arabia doesn't want seen – and proof Islam's most holy relics are being demolished in Mecca The Independent, 15 maart 2014
  8. Mecca for the rich: Islam's holiest site 'turning into Vegas' Malaysia Chronicle, 5 juli 2014
  9. Werknemers bekeerd voor klus Telegraaf, 25 juni 2014