Djedda

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Djedda
جدّة
Stad in Saoedi-Arabië Vlag van Saoedi-Arabië
Djedda
Djedda
Situering
Provincie Mekka
Coördinaten 21° 30′ NB, 39° 11′ OL
Algemeen
Oppervlakte 1570 km²
Hoogte 12 m
Politiek
Burgemeester Dr. Hani Mohammad Aburas[1]
Gesticht 6e eeuw v.Chr.
Overig
Netnummer +966-12
Website Gemeente Djedda
Foto's
Skyline
Skyline
Portaal  Portaalicoon   Saoedi-Arabië
Historisch Djedda,
de poort tot Mekka
Werelderfgoed cultuur
AlBalad CoralHouses.JPG
Land Vlag van Saoedi-Arabië Saoedi-Arabië
UNESCO-regio Arabische Staten
Criteria ii, iv, vi
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 1361
Inschrijving 2014 (38e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst
Djedda in 1938
Haven van Djedda
Een dame uit Djedda 1873

Djedda (ook wel getranslitereerd als Jeddah, Jedda of Jiddah) (Arabisch: جدة) is de tweede stad in grootte van Saoedi-Arabië, de grootste stad van de provincie Mekka en de grootste havenstad van de Rode Zee. De bevolking bedraagt 3,4 miljoen personen [2]. Djedda is een van de belangrijkste steden voor de Saoedische economie en thuishaven voor veel grote bedrijven.

Djedda is ook de voornaamste toegangspoort tot Mekka, de heiligste stad in de islam en Medina, de op één na heiligste stad in de islam, die door elke daartoe in staat zijnde moslim ten minste eenmaal bezocht dient te worden.

Geschiedenis[bewerken]

Pre-islam[bewerken]

Opgravingen suggereren dat Djedda als vissersdorp is begonnen rond 500 voor onze jaartelling. Anderen menen dat Djedda gesticht is door de Jemenitische Quda'a stam (بني قضاعة), die centraal Jemen verlieten om zich in Mekka te vestigen [3]na de vernieling van de Marib Dam in Jemen. Er is zelfs sprake van een bezoek van Alexander de Grote.

Rashidunkalifaat[bewerken]

In 647 werd Djedda door kalief Oethman Ibn Affan (عثمان بن عفان) tot haven voor Mekka gemaakt [4] in plaats van Al Shoaiba ten zuiden van Mekka dat die rol tot die tijd vervulde. Vanaf dat moment arriveerde een groot deel van de overzeese Hajj pelgrims in Djedda, waarmee Djedda een belangrijke havenstad werd.

Fatimidisch kalifaat[bewerken]

In 969 kwamen de Fatimiden uit Algerije aan het roer in Egypte en breidden hun rijk uit naar de omliggende regionen, waaronder de Hidjaz en Djedda. De Fatimiden ontwikkelden een uitgebreid handelsnetwerk in zowel het Middellandse Zeegebied als de Indische Oceaan door de Rode Zee. Hun handels- en diplomatieke betrekkingen reikten zo ver als China wat een sterk positief effect had op de ontwikkeling van de stad.

Ajjoebidisch rijk[bewerken]

Nadat Saladin Jeruzalem veroverd had in 1171 benoemde hij zichzelf tot sultan van Egypte, na het opheffen van het Fatimidische kalifaat, daarmee de Ajjoebidische dynastie vestigende die daarna grote delen van de regio veroverde, waaronder wederom de Hidjaz en Djedda in 1177. De aanwezigheid van het soennisme werd in deze tijd versterkt, maar ook de economie bloeide als nooit tevoren.

Mamelukkisch sultanaat[bewerken]

Mamelukken In 1254 loste het Ajjoebidische rijk op in het Mammelukische sultanaat. Gedurende deze periode werd de regio geteisterd door de Portugezen, die onder leiding van Vasco da Gama hun weg hadden gevonden om Kaap de Goede Hoop en heersten over de Indische Oceaan. In deze periode werden de stadsmuren opgetrokken, waarvan delen nog steeds te bewonderen zijn in de oude stad van Djedda, Balad. Een andere getuige uit deze tijd is de plek waar Portugese soldaten begraven zijn, bekend onder de naam "The Cristian Graves".

Ottomaans Rijk[bewerken]

In 1517 veroverden de Ottomanen het Mamelukse rijk in Egypte en Syrië onder sultan Selim I. Zo vervielen de Hidjaz, waaronder de heilige steden Mekka en Medina, maar ook Djedda aan de Ottomanen. De Turken versterkten de zwakke stadsmuren en verdedigden de stad tegen de nog steeds aanwezige Portugezen.

Eerste Saoedische staat en de Ottomaans-Wahabische oorlog[bewerken]

In 1802 veroverden troepen uit Nadjd zowel Mekka als Djedda op het dan reeds sterk verzwakte Ottomaanse Rijk. De Egyptische onderkoning Muhammad Ali Pasha heroverde de Hidjaz, inclusief de heilige steden en Djedda uiteindelijk in 1813.

Eerste Wereldoorlog en de Hasjemieten[bewerken]

Gedurende de Eerste Wereldoorlog riep de sjarief van de Hidjaz, Hoessein ibn Ali, een revolutie uit tegen het Ottomaanse Rijk, daarmee onafhankelijkheid zoekende van de Ottomanen en strevende naar de creatie van een eenheidsstaat in het gebied tussen Aleppo in Syrië tot Aden in Jemen. Hoessein riep het Koninkrijk Hidjaz uit. Later geraakte hij in oorlog met Abdoel Aziz al Saoed, de toenmalige sultan van Nadjd als gevolg waarvan hij Mekka verloor. Hoessein trad af ten gunste van zijn zoon Ali, maar dat kon niet tegenhouden dat Djedda enkele maanden na Mekka zou vallen.

Koninkrijk Saoedi-Arabië[bewerken]

Sinds december 1925 valt Djedda onder de regering van de Al Saoed familie. Naast Sultan van Nadjd werd Ibn Saoed Koning van de Hidjaz in 1926. De belangrijke rol van de stad in de politiek op het schiereiland was vanaf dat moment uitgespeeld: Djedda werd een onderdeel van de provincie Mekka en het politieke zwaartepunt ligt in de oorsprong van het koninkrijk, Riyad. Economisch is de stad heel belangrijk gebleven en vanuit het oude stadscentrum Al Balad uitgegroeid richting het noorden en het zuiden, de kustlijn van de Rode Zee volgende. Een interessante film uit de begintijd van de Saoedische tijd in Djedda is te zien op Geschiedenis24. Kijk hiervoor bij de Externe links.

Geografie[bewerken]

Klimaat[bewerken]

De temperaturen in Djedda zijn, in tegenstelling tot andere delen van Saoedi Arabië, het gehele jaar buitengewoon hoog bij een hoge luchtvochtigheid en geringe neerslag. Als die neerslag valt, is het soms in uitzonderlijk grote hoeveelheden [5] waarbij dan vele slachtoffers vallen.

Weergemiddelden voor Djedda (Mekka)
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
hoogste maximum (°C) 34,5 36,0 40,2 44,5 48,2 52,0 45,0 44,0 48,0 44,5 39,0 36,0 52,0
gemiddeld maximum (°C) 29,0 28,8 31,1 33,4 35,4 36,9 37,6 37,2 36,1 35,0 32,3 29,8 33,6
gemiddelde temperatuur (°C) 25,0 23,5 25,1 27,6 29,6 30,3 32,4 32,1 30,7 29,1 27,0 24,7 28,1
gemiddeld minimum (°C) 21,0 18,4 20,1 22,1 24,1 24,9 26,3 27,1 25,9 23,8 22,2 19,8 23,0
laagste minimum (°C) 2,4 5,5 9,0 13,5 16,4 20,0 20,5 22,0 17,0 15,6 8,0 5,4 2,4
neerslag (mm) 13,9 5,6 1,0 5,1 1,5 0 0,2 0 0 2,4 11,9 11,9 53,5
luchtvochtigheid (%) 73 61 60 60 60 61 57 62 69 67 64 59 62,8
bron: NOAA (1961-1990)

Trivia[bewerken]

  • In de stad zelf is volgens de islam de tombe van Eva aanwezig. Over de (vermeende) tombe van Eva is echter in 1975 door de Saoedische autoriteiten beton gestort om afgoderij (Shirk) te voorkomen.
  • De naam van de stad zou dan ook afkomen van Jaddah, wat grootmoeder betekent. Anderen houden het op Jiddah, wat 'kust' of 'zeestrand' betekent.
  • Op 6 december 2004 vielen gewapende mannen het Amerikaans consulaat in de stad binnen. Na korte tijd werd het consulaat door Saoedische veiligheidstroepen ontruimd, waarbij 12 doden vielen.
  • De fontein van Djedda ofwel Fontein van Koning Fahd (Arabisch:نافورة الملك فهد) is een 312 meter hoge fontein in de Saoedische havenstad Djedda. Het is de hoogste fontein ter wereld. Als het water de pijp verlaat heeft het een snelheid van om en bij de 375 km/uur. De fontein is vernoemd naar de Saoedische Koning Fahd. In Djedda is ook de Islamitische Ontwikkelingsbank gevestigd.
  • Een voorloper van ABN AMRO, de Nederlandsche Handel-Maatschappij stond aan de basis van de huidige Saudi Hollandi Bank, de eerste bank van Saoedi-Arabië. De bank werd opgericht in Jeddah ten behoeve van Hajj-gangers uit het voormalig Nederlands Oost Indië. ABN AMRO bezit nog een klein deel van de aandelen.
  • Nabij Djedda ligt een basis van de Koninklijke Saoedische luchtmacht waar de C-130-transportvliegtuigen van de Saoedische luchtmacht gestationeerd zijn.

Stedenbanden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties